II SA/Wr 710/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A B. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprawie postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 1 lutego 2017 r. przyznano A.B. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 6 lipca 2017r. Sąd oddalił skargę A.B. na wyżej oznaczone postanowienie Wojewody Dolnośląskiego. Pismem z dnia 24 lipca 2017 r. oraz na urzędowym formularzu wniosku przesłanym do Sądu w dniu 17 sierpnia 2017 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem w mieszkaniu o powierzchni 57 m², oboje borykają się z problemami zdrowotnymi, ich dochodem jest emerytura strony w kwocie 1.207,33zł oraz dodatek w kwocie 153 zł i renta jej męża z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w kwocie 1.557,92 zł, natomiast do swoich wydatków zaliczają opłaty za utrzymanie mieszkania i media w łącznej kwocie 1.183,85 zł oraz koszty leczenia – 600zł. W aktach sprawy znajdują się dokumenty, w których treści potwierdzenie znajdują dane wskazane we wniosku. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy procesowej), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Natomiast zgodnie z art. 239 § 1 pkt 4) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznano zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Wskazać trzeba, że prawo pomocy przyznane w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało w sprawie przyznane A.B. prawomocnym postanowieniem referendarskim z dnia 1 lutego 2017 r. w zakresie maksymalnym, jaki przewiduje uregulowanie wynikające z Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie stwierdzić należy, że w sprawie prawo pomocy przyznane zostało stronie skarżącej w zakresie tożsamym z zakresem aktualnie rozpoznawanego wniosku w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Dalej winno się odnotować, że strona skarżąca w obecnie toczącym się, w następstwie wydania przez sąd pierwszej instancji wyroku w jej sprawie, postępowaniu korzysta z prawa pomocy przyznanego jej na wcześniejszym etapie tego postępowania. Aktualnie toczące się postępowanie jest bowiem procesową kontynuacją postępowania wcześniejszego, zainicjowanego skargą strony na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego. Podsumowując stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie skarżąca korzysta już z przyznanego jej zwolnienia od kosztów sądowych. Zostały zatem zachowane, przysługujące stronie skarżącej w jej sytuacji materialnej, gwarancje realizacji prawa do sądu. Istotny przy badaniu aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest fakt, iż prawo pomocy we wnioskowanym zakresie zwolnienia od kosztów zostało już stronie przyznane prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2017 r. i uprawnienie to jest nadal aktualne, również w zakresie kosztów sądowych należnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym po wydaniu wyroku Sądu kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Dlatego postępowanie dotyczące jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w określonym na formularzu wniosku zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowe, i w konsekwencji, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3) w zw. z art. 258 § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez budżet Państwa ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i męża. Świadczą o tym z jednej strony kwota pieniężna, którą skarżąca dysponuje miesięcznie na utrzymanie siebie i swojego męża, 2.918,25zł, i brak majątku podlegającego spieniężeniu, z drugiej natomiast – sytuacja życiowa wnioskodawcy, w tym stan zdrowia strony i jej męża, który generuje dodatkowe koszty ich koniecznego utrzymania. Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, iż stan majątkowy i rodzinny skarżącej nie uległ zmianie w porównaniu ze stanem ustalonym w postanowieniu z dnia 1 lutego 2017 r., uzasadniającym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.