II SA/Wr 711/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. W. i M. W. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 1 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wr 711/15 odmawiającego D.W. i M. W. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: zaskarżone postanowienie referendarza sądowego utrzymać w mocy. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 1 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wr 711/15 odmówiono D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe oraz są współwłaścicielami nieruchomości (2 działek) o powierzchni 2.488 m², natomiast ich dochodem jest emerytura w kwocie odpowiednio 1.291 zł oraz 1.756 zł. Do swoich zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawcy zaliczyli koszty utrzymania mieszkania – 500 zł, wydatki na leki – 800 zł, wydatki na środki higieny – 100 zł oraz koszty postępowań sądowych i administracyjnych - 1.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 czerwca 2016 r. skierowane do wnioskodawców w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), doręczone w dniu 28 czerwca 2016 r. (adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki), do akt sprawy złożone zostało pismo procesowe z dnia 3 lipca 2016 r. podpisane przez oboje skarżących. W jego treści zawarli oświadczenie, iż wszystkie dane zamieścili we wniosku. Dalej podano, że w ocenie referendarza sądowego wnioskodawcy nie wykazali, iż ich sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Złożone przez nich oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny ich rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku ograniczyli się oni jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających bieżących dochodów na ponoszenie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Uchylili się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. W ramach uzupełnienia szczególne znaczenie miało wykazanie dochodów gospodarstwa domowego skarżących w dłuższym okresie czasu, które podlega ocenie pod kątem możliwości wygospodarowania przez to gospodarstwo środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego w sprawie. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy stwierdził, że na obecnym etapie postępowania wnioskodawcy nie wykazali, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił o odmowie przyznania wnioskodawcom prawa pomocy. D. W. i M. W. wnieśli sprzeciw od przytoczonego postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 sierpnia 2016 r. Wnioskodawcy wskazali, że referendarz sądowy zmusza ich do składania oświadczeń sprzecznych z prawem, przez co wnioskodawcy czują się nękani. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Na mocy art. 260 § 2 p.p.s.a, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wspomnieć jeszcze wypada, że stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.) Według sądu, wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" (art. 246 p.p.s.a.) prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny jest więc to, czy referendarz sądowy trafnie uznał, że wnioskodawcy nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba jeszcze wspomnieć, że w myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. A na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zauważyć wypada, że zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego wezwano wnioskodawców pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. do przedłożenia kopii zeznań podatkowych za lata 2014 i 2015, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, szczegółowego zestawienia ponoszonych kosztów utrzymania oraz informacji o korzystaniu z pomocy społecznej. W ocenie Sądu wezwanie w tym zakresie nie naruszało art. 255 p.p.s.a., a w konsekwencji udzielenie żądanych informacji było obowiązkiem wnioskodawców. Jednak udzielona przez wnioskodawców pismem z dnia 4 lipca 2016 r. odpowiedź na wezwanie nie była wyczerpująca, a tylko odsyłała referendarza do treści wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że brak szczegółowych informacji o kosztach utrzymania wnioskodawców nie pozwala na dywagowanie, na jakim poziomie kształtują się ich rzeczywiste możliwości płatnicze. To jednak, co ujawniono we wniosku, podlegało ocenie referendarza sądowego i prowadzi do wniosku, że trafnie referendarz sądowy uznał, że wnioskodawcy nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zignorowanie wezwania referendarza do uzupełnienia wniosku o szczegółowe informacje oznacza, że celem skarżących wcale nie było i nie jest rzetelne wykazanie, że są osobami faktycznie uprawnionymi do uzyskania prawa pomocy. Dodatkowo za niewiarygodne Sąd przyjął twierdzenie, że wnioskodawcy prowadzą gospodarstwo domowe sami, skoro w skardze podano jako miejsce zamieszkania J. W. i M. W. ten sam adres, co adres wnioskodawców. Albo więc dzieci wnioskodawców z nimi nie mieszkają i zostali "dopisani" do skargi, albo oświadczenie o tym, że D. W. i M. W. sami prowadzą gospodarstwo domowe jest nieprawdziwe. Którakolwiek z odpowiedzi nie okazałaby się trafna, takie postępowanie wnioskodawców świadczy jednak o tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zawiera wiarygodnych danych. Zdaniem Sądu, składanie niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z Sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżących. Również w samym sprzeciwie nie podano żadnych istotnych w sprawie danych. Skoro jednak to na wnioskodawcach spoczywał obowiązek wykazania, że nie są w stanie pokryć kosztów postępowania, a wnioskodawcy tego nie wykazali, to należało odmówić im przyznania prawa pomocy. W świetle powyższego Sąd stwierdził więc, że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Niniejsze postanowienie jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu.