II SA/Wr 718/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka (sprawozdawca) Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 21 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o wyłączenie sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza od orzekania w sprawie ze skargi J. K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie części parterowej pawilonu handlowo-usługowego postanawia: odmówić wyłączenia sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza od orzekania w sprawie. Podczas rozprawy w dniu 26 kwietnia 2018 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza od orzekania w sprawie. W pisemnym uzasadnieniu tego wniosku złożonym w dniu 9 maja 2018 r. (data nadania przesyłki) skarżący wskazał, że zachodzą okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w sprawie. Otóż, od 1997 r. do dnia 26 kwietnia 2018 r., tj. przez okres 21 lat skarżący prowadzi 50 spraw - wcześniej w NSA oz. we Wrocławiu, a po reformie w WSA we Wrocławiu w sprawie budowy i rozbudowy pawilonu handlowo-usługowego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej na terenie skweru o powierzchni 1 ha i na kolektorze sanitarnym o średnicy 300 mm położonego w J. pomiędzy ulicami [...]. Od dnia 30 sierpnia 1996 r. skarżący ma przyznany przez organ drugiej instancji, tj. przez Wojewodę oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., przymiot strony dotyczących decyzji budowlanych i decyzji lokalizacyjnych miejscowych organów wydawanych na rzecz inwestora. W sprawie o sygn. akt II SA/Wr 385/06 w dniu 27 listopada 2007 r. sędzia Mieczysław Górkiewicz jako sędzia referent oddalił skargę (zob. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1797/08 i z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1858/11). Natomiast w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 514/09 w dniu 28 stycznia 2010 r. jako przewodniczący składu orzekającego sędzia Mieczysław Górkiewicz oddalił skargę pomimo, że w sprawie doszło do naruszenia art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. i na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, mając na uwadze, że organ nie przyczynił się do podjęcia wadliwego orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1036/10). W sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 31/15 w dniu 31 maja 2016 r. będąc w składzie orzekającym sędzia odmówił uzupełnienia wyroku, a tym samym nie dopuszcza do złożenia skargi kasacyjnej przez skarżącego (zob. postanowienie NSA z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1037/16). W sprawie o sygn. akt II SA/Wr 727/16 w dniu 14 lutego 2017 r. jako przewodniczący składu orzekającego sędzia oddalił skargę uznając, że skarżący nie ma przymiotu strony, czym naruszył przepis art. 11 p.p.s.a. oraz przepis art. 153 p.p.s.a., bowiem "nie uznał" wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] r., sygn. akt. [...] i z dnia [...] r., sygn. akt [...], a także wyroku tut. Sądu z dnia 17 stycznia 2000 r., II SA/Wr 917/98, z dnia 15 listopada 2007 r., II SA/Wr 152/07, z dnia 28 kwietnia 2011 r., II SA/Wr 432/10, z dnia 9 maja 2012 r., II SA/Wr 512/11, z dnia 30 kwietnia 2014 r., II SA/Wr 799/12, z dnia 29 maja 2014 r., II SA/Wr 412/13, z dnia 16 lutego 2016 r., II SAB/Wr 52/15, z dnia 25 października 2016 r., II SAB/Wr 12/16 i z dnia 15 listopada 2016 r., II SAB/Wr 11/16. Dalej skarżący wskazał na niekonsekwencje sędziego Mieczysława Górkiewicza. W sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 52/15 jako sędzia referent w wyroku z dnia 16 lutego 2016 r. stwierdził "Przecież w tak nieskomplikowanej procesowo sprawie niedługo nastąpi przedawnienie (art. 146 par. 1 K.p.a.). Organ po prostu nie chce załatwić prostej sprawy, być może z uwagi na osobę skarżącego", a w wyroku z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 727/16, sędzia stwierdził, że skarżący nie ma przymiotu strony. W sprawie o sygn. akt II SA/Wr 229/17 w dniu 20 lutego 2018 r. będąc w składzie orzekającym sędzia oddalił skargę uznając, że skarżący nie ma przymiotu strony, choć w decyzji Burmistrza J. z dnia [...] r. nr [...] oraz w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] w przedmiocie warunków zabudowy skarżący ma przyznany przymiot strony dotyczącej decyzji Starosty O. z dnia [...]. Następnie skarżący przedstawił argument, że udział sędziego Mieczysława Górkiewicza w orzekaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 718/17, która dotyczy tego samego pawilonu handlowo-usługowego, budzi wątpliwości co do jego bezstronności. Jest to przesłanka, która umożliwia wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Skarżący stwierdził, że bezstronność łączy się z obiektywizmem. Oznacza ona brak uprzedzeń, a bezstronnym jest ten, kto kieruje się obiektywizmem, czyli nie jest stronniczy. Pojęcie to odnosi się zarówno do stosunku sędziego do stron jak i do przedmiotu sprawy. Natomiast w dniu 14 maja 2018 r. sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz złożył pisemne oświadczenie, że w tej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 19 ww. ustawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Strona skarżąca przyczyny wyłączenia sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza upatruje w tym, że sędzia w innych sprawach z udziałem skarżącego prezentował niekorzystne lub – jak twierdzi skarżący – zmienne poglądy prawne na temat tego, czy skarżącemu służy przymiot strony w poszczególnych postępowaniach administracyjnych. Wobec tak sformułowanej argumentacji skarżącego wskazać należy, że stosownie do art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak stanowi art. 20 § 1 p.p.s.a., zgłaszający wniosek o wyłączenie sędziego powinien uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Sąd przyjął, że uprawdopodobnienie oznacza uwiarygodnienie okoliczności przemawiających za koniecznością odsunięcia sędziego od rozpatrywania konkretnej sprawy. Z uwagi na to, że wyłączenie sędziego nie ma charakteru automatycznego, tylko wyjątkowy, wnioskodawca powinien przedstawić konkretne okoliczności przemawiające za wyłączeniem sędziego, czy też motywy ewentualnego stronniczego działania sędziego. Jednak powodem takim nie jest niewłaściwy, zdaniem skarżącego, sposób orzekania sędziego w innych sprawach, gdyż nie wykazuje to bezpośredniego związku z zagrożeniem bezstronności sędziego w innej sprawie (zob. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2016 r., I OZ 203/16, z glosą W. Piątka, OSP z 2017 r. Nr 4, poz. 38). Zdaniem Sądu wniosek o wyłączenie sędziego od orzekania w niniejszej sprawie nie spełnia wskazanych warunków. Po pierwsze przypomnieć należy, że postępowania administracyjne w przedmiocie warunków zabudowy, udzielenia pozwolenia na budowę czy też udzielenia pozwolenia na użytkowanie, a także w przedmiocie samowoli budowlanej, mają odrębne podstawy prawne wynikające z odnośnych przepisów prawa administracyjnego. Z tego zaś względu odmiennie kształtuje się katalog stron tych postępowań w zależności od podstawy prawnej działania organu administracji publicznej. Trudno więc z tego powodu twierdzić, że właściwe byłoby, żeby sędzia orzekający w sprawie legalności decyzji administracyjnych wydanych na podstawie różnych przepisów prawa stale prezentował pogląd korzystny dla strony skarżącej (w jej mniemaniu). Natomiast ocena pracy danego sędziego jako członka składu orzekającego w konkretnej sprawie dokonywana pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada więc zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający w danej czy innej sprawie (zob. postanowienie SN z dnia 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96, OSNAP z 1997 r. Nr 4, poz. 59). Dlatego też wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (tak: postanowienie NSA z dnia z dnia 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08, ONSAiWSA z 2008 r. Nr 6, poz. 97). Sąd rozpoznający wniosek złożony w niniejszej sprawie dostrzegł, że strona skarżąca istotnie nabrała wątpliwości co do bezstronności ww. sędziego, jednak wniosek o wyłączenie sędziego nie może być oparty na subiektywnym przekonaniu strony, iż skoro sędzia wydał w innej jej sprawie niekorzystny dla niej wyrok, to uczyni to w każdej kolejnej. Strona musiałaby w niniejszej sprawie uprawdopodobnić, iż to niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie wynikało z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych, leżących po stronie sędziego, którego wyłączenia żąda i mających wpływ na obiektywizm jego działania. Nadto skarżący musiałby wykazać, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziego, którego wniosek dotyczy, będzie zależny od tych właśnie okoliczności. Pamiętać też trzeba, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 82). Zdaniem Sądu rozpoznającego wniosek o wyłączenie sędziego, strona skarżąca nie wykazała, że obiektywnie istnieją tego rodzaju okoliczności dotyczące sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie. Prezentowanie przez sędziego określonego poglądu prawnego nie stanowi o braku obiektywizmu, ale wynika z istoty sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sędziów w sądach, co polega w zasadzie wyłącznie na prezentowaniu poglądów prawnych na gruncie konkretnych spraw. Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że we wniosku nie wykazano, aby istniała jakakolwiek okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego objętego wnioskiem w niniejszej sprawie. Analiza argumentów zawartych we wniosku nie potwierdziła, że obiektywnie zachodzi w sprawie którakolwiek z okoliczności wymienionych w art. 18 lub art. 19 p.p.s.a. Ponadto Sąd wziął pod uwagę, że sędzia Mieczysław Górkiewicz złożył na piśmie oświadczenie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Brak było podstaw, by negować złożone w niniejszej sprawie oświadczenie, tym bardziej, że – jak to już wykazano – zarzuty skarżącego nie były poparte przekonującą argumentacją. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.