II SA/Wr 724/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, Nadleśnictwo [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód do napełnienia zbiorników przeciwpożarowych oraz uzupełnienia strat na parowanie i przesiąki I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...].08.2019 r. ([...]) Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] PGW Wody Polskie (dalej jako "organ"), po rozpoznaniu reklamacji Nadleśnictwa [...] (dalej jako: "skarżący"), określił skarżącemu wysokość opłaty stałej za okres od 1.01.2018 r. do 31.12.2018 r. w kwocie 4 zł, w tym: 1) 0.21 za pobór wody z rzeki [...] do napełnienia zbiorników przeciwpożarowych; 2) 4.25 zł za pobór wody z rzeki [...] do uzupełnienia strat na parowanie i przesiąki. W motywach tego rozstrzygnięcia organ przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy Prawo wodne. Organ zaznaczył, że jest to już trzecia decyzja w sprawie, ponieważ wcześniejsze decyzje były uchylane przez WSA we Wrocławiu wyrokami z: 25.09.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 496/18 oraz z 21.05.2019 r., sygn. akt II SA/Wr 150/19. Powodem takich rozstrzygnięć był brak wykazania przez organ, że adresat pozwolenia korzystał w okresie rozliczeniowym z podporu wód do napełnienia zbiorników przeciwpożarowych. Wydając niniejszą decyzję organ uznał, że za koniecznością ustalenia opłaty stałej za pobór wód do napełnienia zbiorników przemawia treść operatu wodnoprawnego. Wynika z niego, że pobór wody do zalania zbiornika następuje w miesiącu marcu, natomiast w miesiącach od kwietnia do września następuje pobór wody na uzupełnienie strat na parowanie i przesiąkanie. Strona przy tym nie kwestionuje faktu naliczenia opłaty stałe na parowanie i przesiąki. Skoro straty wynikające z przesiąkania są większe niż pojemność zbiorników, to tym samym ich napełnienie jest konieczne co roku. W związku z tym, jeżeli naliczono opłatę za przesiąkanie i parowanie, to zbiornik w danym roku musiał być napełniony. Ponadto organ zauważył, że z operatu wodnoprawnego (pkt 7) wynika, że "w celu prawidłowego utrzymania urządzeń niezbędna jest coroczna konserwacja zbiorników wodnych polegająca na ich wykaszaniu i odmulaniu, aby wykorzystać w pełni ich pojemność", co również potwierdza konieczność corocznego opróżniania. W takiej sytuacji organ uznał, że zaistniała przesłanka do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres od 1.01.2018 r. do 31.12.2018 r. za pobór wód powierzchniowych. Jednocześnie organ ustalił, że w informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne z [...].03.2018r. do wyliczenia opłaty stałej za napełnienie zbiorników błędnie przyjęto ilość dni 365, napełnienie zbiorników następuje w miesiącu marcu, więc prawidłowa ilość to 31 dni. W związku z powyższym dokonał korekty naliczonej opłaty i ustalił ją w prawidłowej wysokości w kwocie ustalonej niniejszą decyzją, tj. 4,00 zł. W skardze na powyższą decyzję skarżący podmiot zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 6, art 7, art. 7a § 1, art. 7b, art. 8 , art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, polegającego na: - nieustaleniu przez organ w sposób niebudzący wątpliwości, poboru przez skarżącą wody z rzeki [...] do zbiorników przeciwpożarowych i przyjęcia jedynie na podstawie operatu wodnoprawnego, że pobór ten w roku 2018 nastąpił, w sytuacji gdy poboru wody do w/w zbiorników w danym roku nie było (pismo z [...].12.2018 r.), - dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, poprzez przyjęcie wyłącznie na podstawie decyzji pozwolenia wodnoprawnego z [...].12.2004 r. oraz operatu wodnoprawnego, że w roku 2018 następował pobór wody do zbiorników przeciwpożarowych z rzeki [...], w sytuacji gdy takiego poboru nie dokonywano, o czym skarżąca informowała organ pismem z [...].12.2018 r. Ponadto zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - poprzez: bezzasadne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy art. 273 ust. 6 u.p.w.; niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy art. 271 ust. 3 u.p.w.; niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy art. 270 ust. 2 u.p.w. Na okoliczność ustalenia celów, którym służą urządzenia wodne (zbiorniki) strony skarżącej, tj. pobór wód do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów w tym ochrony przeciwpożarowej gruntów leśnych, braku poboru wody z rzeki [...] do zbiorników w roku 2018 r., informowania organu o braku poboru wody z rzeki [...] w roku 2018 pismem z [...].12.2018 r. oraz w toku kontroli pismem z [...].11.2018 r., storna skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Mając na uwadze powołane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie w tym zakresie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzeni od strony przeciwnej na jej rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Skarżąca strona podkreśliła w uzasadnieniu skargi okoliczności dotyczące sytuacji, która miała miejsce w roku 2018. Wskazała, że był to bardzo suchy rok i wiele zbiorników, w tym zbiorniki objęte pozwoleniem wodnoprawnym [...], uległo całkowitemu lub częściowemu wyschnięciu. W przeważającej części roku (zwłaszcza w okresie najwyższego zagrożenia pożarowego) nie możliwy był pobór wody z przedmiotowych zbiorników, jak również w przypadku ewentualnego poboru wody do celów p.poż. ich zapełnienie z [...]. W toku ponownego postępowania strona skarżąca przekazywała organowi informację o braku korzystania z usług wodnych w tymże roku. W piśmie z [...].11.2018 r. wyjaśniła, że "(...) na zbiornikach wymienionych w pozwoleniu wodnoprawnym [...] nie miał miejsca w roku 2018 pobór wody w celach wymienionych w formularzu, ani w żadnych innych". Powyższa informacja została zupełnie pominięta przez organ, tym samym organ nie zastosował się do wyroku WSA we Wrocławiu z 21.05.2019 r. (sygn. akt II SA/Wr 150/19) oraz z 25.09.2018 r. (sygn. akt II SA/Wr 496/18). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego. Tak jak w poprzednim orzeczeniu w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 150/19, Skład orzekający, dokonując kontroli legalność decyzji, uwzględnił okoliczność, że sprawa była już przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez tut. Sąd, w wyniku której uchylono poprzednią decyzję organu w części określającej opłatę stałą za pobór wody z rzeki [...] do napełnienia zbiorników przeciwpożarowych, w pozostałej części oddalając skargę (prawomocny wyrok z 25.09.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 496/18). Zgodnie z art. 153 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej: "p.p.s.a." – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Biorąc pod uwagę wiążący charakter wyroku rolą Sądu w niniejszym postępowaniu było zweryfikowanie, czy organ wykonał wskazania sformułowane w prawomocnym orzeczeniu. W tym zakresie należy ponownie stwierdzić, że organ nie dostosował się do tych wskazań, albowiem ustalając wysokości opłaty za pobór wód nie uwzględnił rzeczywistego poboru wody, a więc korzystania z usługi wodnej przez użytkownika w danym czasie. Ograniczył się natomiast wyłączenie do analizy operatu wodnoprawnego, w sytuacji, gdy jego obowiązkiem było wykazanie, że adresat pozwolenia korzystał w okresie rozliczeniowym z poboru wód. Sąd w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 496/18, stwierdził jednoznacznie, że w przypadku braku rzeczywistego korzystania z usługi wodnej w postaci poboru wód, obowiązek określony w art. 268 ust. 1 u.p.w. nie ziszcza się. Tym samym, ustalenie opłaty stałej za rok 2018 z tytułu poboru wód dla "napełnienia" zbiorników przeciwpożarowych – czyli czynności jednorazowej, która ze względu na fakt wydania pozwolenia wodnoprawnego w 2004 r. mogła mieć miejsce wiele lat wcześniej – bez wykazania przez organ, że taki sposób korzystania z usług wodnych miał również miejsce w 2018 r., świadczy o nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i podjęciu decyzji bez zbadania wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Zgodnie z wydanymi w sprawie prawomocnymi orzeczeniami, obowiązkiem organu był odnieść się do sfery faktów mających znaczenie dla możliwości konkretyzacji stosunku prawnego, tj. czy doszło do napełnienia zbiornika w roku 2018, a nie analizować postulowanego w tym zakresie – na podstawie operatu wodnoprawnego – sposobu postępowania strony skarżącej. Prawidłowość takiego stanowisko Sądu potwierdza również nowelizacja Prawa wodnego, która weszła w życia z dniem 23.11.2019 r. Dopiero dodanie ust. 5a i 5b do art. 271, przecina spory pomiędzy organami a podmiotami obciążonymi opłatą stałą, które powoływały się na brak rzeczywistego korzystania z usługi wodnej w danym okresie rozliczeniowym. Zmiana ustawy dookreśla również moment, od kiedy powinna być naliczana z tego tytułu opłata. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi raz jeszcze należy wyjaśnić stronie skarżącej, że prawomocnym wyrokiem z 25.09.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 496/18 przesądzono brak spełnienia przesłanek uzasadniających zastosowanie w sprawie zwolnienia z art. 270 ust. 2 u.p.w. Lektura uzasadniania do tego wyroku jednoznacznie wskazuje, że Sąd kwestię sposobu wykorzystania zbiornika rozstrzygnął i w tym zakresie uznał zarzuty skargi za bezpodstawne. Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni poza stanowiskiem zawartym w dotychczasowych wyrokach następujące kwestie. Pierwszą natury procesowej, a dotyczącą obowiązku dokonania oceny materiału dowodowego sprawy przy uwzględnieniu całej regulacji zawartej w ustawie k.p.a. dotyczącej jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego i w przypadku istnienia wątpliwości co do stanu faktycznego, a dotychczasowe czynności dowodowe niewątpliwe na to wskazują, rozstrzygnięcia takich wątpliwości "na korzyść strony", stosownie do normy zawartej w art. 81a § 1 k.p.a. Drugą dotyczącą tego, że prawomocnym wyrokiem WSA z 25.09.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 496/18, Sąd oddalił skargę na decyzję w części określającej opłatę stałą w kwocie 4,25 zł za pobór wody z rzeki [...] do uzupełnienia strat na parowanie i przesiąki. W tym zakresie organ nie mógł zatem już ponownie orzekać. Decyzja Dyrektora Zarząd Zlewni w [...] PGW WP z [...].04.2018 r. w tej części jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Jakkolwiek jej zmiana może być dokonana według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego regulujących weryfikację decyzji w trybach nadzwyczajnych. Dlatego i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.