II SA/Wr 725/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania pawilonu handlowo-usługowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 21 lipca 2014 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu formularz wniosku skarżącego J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Skarżący podał, że ma 65 lata i oczekuje na świadczenie emerytalne. Nie posiada oszczędności na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Na utrzymanie wydaje 700 zł, to jest tyle, ile wynosi jego dochód. Nie korzysta z pomocy społecznej i osób trzecich. Nie pracuje "na czarno". Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną – J.K.. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił nieukończony pawilon handlowo-usługowy o pow. 88,80 m2, a jako dochód wskazał "bezumowne odszkodowanie" w wysokości 700 zł. J.K. zaznaczył, że sam nie może wnieść skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 29 lipca 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego o nadesłanie kserokopii wymienionych w tym piśmie dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W piśmie z dnia 25 sierpnia 2014 r. skarżący wniósł o wydłużenie mu terminu do dnia 10 września 2014 r. na doręczenie kserokopii wszystkich żądanych dokumentów. Podał, że w zakreślonym terminie 7 dni nie jest w stanie ich doręczyć, a nadto na początku września 2014 r. ma się odbyć rozprawa sądowa w sprawie podziału majątku. Zarządzeniem z dnia 1 września 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przedłużył J.K. o kolejne siedem dni termin do złożenia dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową i majątkową przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzenie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 września 2014 r. Postanowieniem z dnia 22 października 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił J.K. przyznania prawa pomocy we zakresie całkowitym. Postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu 12 listopada 2014 r. Pismem z dnia 18 listopada 2014 r., złożonym w Sądzie w dniu 19 listopada 2014 r., skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując w nim m.in., że ponosi własne wydatki, a żona ponosi własne wydatki z emerytury i nie wyraża zgody na jej ujawnienie. Podkreślając, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi realizację jednej z podstawowych zasad w państwie prawa – gwarancji prawa do sądu, skarżący oświadczył, że nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych i pełnomocnika. Pismem z dnia 21 listopada 2014 r. wezwano skarżącego o uzupełnienie wniosku poprzez nadesłanie następujących oświadczeń i dokumentów (bądź ich kserokopii): zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu uzyskiwanego przez żonę J.K., zaświadczenia potwierdzającego rejestrację żony w urzędzie pracy z prawem do zasiłku lub bez takiego prawa, ewentualnie decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej, wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę i żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia, czy pawilon handlowo-usługowy jest użytkowany, a jeśli tak, to przez kogo i do prowadzenia jakiej działalności służy, dokumentów wskazujących z jakiego tytułu otrzymuje odszkodowanie w wysokości 700 zł, deklaracji podatkowych za rok 2013 (PIT-36 lub PIT-37) wnioskodawcy i żony, dokumentów (umów) potwierdzających uzyskiwanie dochodu z tytułu pracy na podstawie umowy zlecenia, gdyż z urzędu – z pisma z dnia 3 listopada 2014 r. złożonego do sprawy o sygn. akt II SA/Wr 799/12 – jest wiadome, że wnioskodawca pracuje na podstawie umowy zlecenia, rachunków (bądź podania przybliżonych kwot) świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania, w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu (tj. opłaty za gaz, energię elektryczną, czynsz, wodę, wywóz śmieci itd.). W piśmie z dnia 4 grudnia 2014 r. skarżący oświadczył, że od dnia 3 grudnia 2014 r. leczy rwę kulszową oraz że jego żona nie wyraża zgody na podanie dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, majątku osobistego oraz innych danych, gdyż stanowi to jej odrębny majątek z pierwszego małżeństwa. Do pisma skarżący dołączył wyciąg z konta bankowego z dnia 21 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "u.p.p.s.a.", stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt 1) i 2) u.p.s.a. wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W rozpatrywanej sprawie J.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze treść zgromadzonego materiału dotyczącego sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim należy zauważyć, że J.K. nie wykonał w istocie żadnego z wezwań o wykazanie aktualnej sytuacji majątkowej – ani wezwania referendarza sądowego z dnia 29 lipca 2014 r. (pomimo przedłużenia terminu do jego złożenia), ani sędziego z dnia 21 listopada 2014 r. Oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w nadesłanych przez J.K. pismach są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. W myśl art. 255 u.p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane we wniosku, jak i w kolejnych pismach, nie są wystarczającym źródłem, na podstawie których można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest zbadać nie tylko sytuację majątkową samego wnioskodawcy, ale również osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem całokształt uzyskiwanych przez wszystkich członków takiego gospodarstwa dochodów, jak również wielkość ponoszonych wydatków, pozwala dopiero ustalić czy wnioskodawca jest w stanie ponieść przynajmniej częściowo ciężar kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Należy zauważyć, że oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskodawcy i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nią kosztów sądowych. Oceniając zatem okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Zauważyć przy tym wypada, że postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 725/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił J.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt II OZ 558/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby od czasu tamtych rozstrzygnięć zmianie uległa jego sytuacja majątkowa. Skoro zatem nie było podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, to tym bardziej brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 245, art. 246 § 1 i art. 260 u.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.