II SA/Wr 726/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Olga Białek, Sędziowie sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.), Protokolant Krzysztof Erbel, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. sprawy ze skargi H.F. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje radcy prawnemu M.K. kwotę 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych w tym 23 % VAT od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. W dniu 8 marca 2016 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J.G. wpłynęło pismo H.F. wraz z załącznikami, w których poinformowała o możliwości istnienia zagrożenia w budynku mieszkalnym w miejscowości D. 3, 58-500 J.G.. W związku z powyższym, w dniu 19 kwietnia 2016 r. pracownicy PINB przeprowadzili wizję w terenie, w protokole z której stwierdzono, że: "poprzedni właściciele lokalu nr 1 Państwo N. dobudowali przedsionek wejściowy do mieszkania, w którym znajduje się WC. Przedsionek o konstrukcji drewnianej trwale związany z gruntem na wylewce betonowej o wym. 2,4 m x 6,33 m i wys. 2,5 m do 1,95 m. Wybudowany wg oświadczenia Pani H.F. w 2000 r. bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Pani H.F. domaga się rozbiórki dobudówki. Dokonano również w miejscu istniejącego okna, drzwi wejściowe do lokalu bez naruszania nadproża szer. 80 cm wys. 2,0 m, które stanowią obecnie jedyne wejście do mieszkania. Brak widocznych spękań w obrębie otworów. Drzwi osadzone prawidłowo zgodnie ze sztuką budowlaną. Lokal nr 1 jest w chwili obecnej nieużytkowany, remontowany. Brak śladów wilgoci i zagrzybienia. Ponadto I.R. zamurowała drzwi wejściowe do lokalu prowadzące z holu w roku 2015. Drugie drzwi z holu prowadzące do lokalu zostały zamurowane około 30 lat wstecz. Pani R. zobowiązała się w terminie 7 dni poinformować o terminie rozbiórki przybudówki". W dniu 25 kwietnia 2016 r. wpłynęło pismo od I.R., w którym oświadczyła, że zobowiązuje się rozebrać przybudówkę przy budynku znajdującym się na terenie działki nr 60, D. 3, do 2 lat, tj. 19 kwietnia 2018. Następnie, PINB zwrócił się w dniu 26 kwietnia 2016 r. do Urzędu Gminy w M. z prośbą o przesłanie wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla tej działki. W dniu 15 czerwca 2016 r. PINB ponowił swoją prośbę. Pismo od Urzędu Gminy wpłynęło w dniu 27 czerwca 2016 r. Poinformowano w nim, że gmina nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości D.. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.; dalej "Pr.bud."), PINB w J.G. nakazał I.R. rozebrać samowolnie dobudowanego od strony południowej przedsionka wejściowego do lokalu mieszkalnego znajdującego się w parterze budynku położonego na terenie działki nr 60, obręb 0003, D. 3, uporządkować terenu porozbiórkowego oraz powiadomić o wykonanej rozbiórce. Od tej decyzji odwołanie wniosła H.F., po rozpatrzeniu którego D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej "K.p.a.") w związku z art. 83 ust. 2 Pr. bud. (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji stwierdził, że badanie trybu działania organu nadzoru budowlanego pierwszej instancji na tle zebranych w sprawie dokumentów wskazuje, iż H.F. wprawdzie złożyła odwołanie w terminie, lecz nie ma ona przymiotu strony w postępowaniu, w związku z tym nie posiada legitymacji do zaskarżenia w drodze odwołania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Zgodnie z dokumentem powiatowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej zawierającym wykaz władających działkami współwłaścicielami działki nr 60 są po równo w 1/4: D. i B.B., S. i E.N., W. i W.Ł. oraz R.I.. Odwołująca nie jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w obrębie budynku, nie legitymuje się zatem interesem prawnym, który dawałby jej status strony w prowadzonym postępowaniu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła H.F. wskazując, że jako strona są wymienieni jej rodzice, którzy już od lat nie żyją, a mieszkanie, w którym zamieszkuje od 50 lat, jeszcze nie zostało przepisane notarialnie na skarżącą jako właściciela. Jako strony wymienione są następujące osoby: D. i B.B. sąsiedzi, którzy od 20 lat nie żyją, a w tym konkretnym lokalu nikt nie mieszka; rodzice skarżącej – S. i E.N., którzy od 40 lat nie żyją; W. i W.Ł., którzy również nie żyjący od lat 20, a w chwili obecnej w mieszkaniu zamieszkuje ich syn G.Ł.. Tak więc wskazane osoby nie mogą być stroną w sprawie i nic do niej nie wniosą. W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1006 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Badając pod tym kątem zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia o jakim mowa w powołanym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Należy zauważyć, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Badając pod kątem zastosowania tego artykułu przez organ odwoławczy, Sąd doszedł do przekonania, że doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 1 pkt 3, a także art. 105 oraz art. 7, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., naruszenie to zaś miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Artykuł ten uprawnia organ odwoławczy do podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Ponieważ przepis art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, w każdej indywidualnej sprawie przyczyny bezprzedmiotowości postępowania należy poszukiwać z uwzględnieniem treści art. 105 K.p.a. Zatem bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego będzie miała miejsce wtedy m.in., gdy organ odwoławczy w toku postępowania ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (art. 127 § 1 K.p.a.). W rozpoznawanej sprawie organ drugiej instancji po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu z uwagi na fakt, iż skarżąca – wnosząca odwołanie - nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w sprawie lokalu mieszkalnego znajdującego się w parterze budynku położonego na terenie działki nr 60, obręb 0003, D. 3. Przy czym, brak przymiotu strony skarżącej organ wywiódł z faktu, że nie jest ona współwłaścicielem nieruchomości położonej w obrębie budynku, nie legitymuje się zatem interesem prawnym, który dawałby jej status strony w prowadzonym postępowaniu. Co istotniejsze, organ oparł swoje stwierdzenie wyłącznie na jednym (nieaktualnym) dokumencie, tj. wykazie władających działką nr 60. Pominął jednak fakt, że wszystkie wskazane w tym wykazie osoby nie żyją, co wynika z adnotacji poczynionych na zwracanych już na etapie pierwszoinstancyjnego postępowania (począwszy od pierwszego zawiadamiania z dnia 16 marca 2016 r.) przesyłkach. Powyższe okoliczności zostały potwierdzone na żądanie Sądu. W dniu 31 maja 2017 r. Urząd Stanu Cywilnego w J.G. nadesłał skrócone odpisy aktów zgonu, z których wynika, że D.B. zmarła w dniu 22 lipca 1993 r., B.B. – w dniu 21 czerwca 1991 r., S.N. – w dniu 17 września 1981 r., E.N. – w dniu 29 sierpnia 1977 r., W.Ł. – w dniu 18 stycznia 1993 r., W.Ł. – w dniu 7 lutego 2006 r. Umorzenie zatem postępowania odwoławczego bez wyjaśnienia powyższych okoliczności świadczy o tym, że organ drugiej instancji nie przeprowadził należycie postępowania odwoławczego, naruszając tym samym art. 7, art. 11, art. 77, art. 80, art. 105, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Bez wyjaśnienia, kto jest obecnie właścicielem nieruchomości oznaczonej nr 60, D. 3, wskazywanie, że skarżąca nim nie jest, było niezgodne z powołanymi wyżej przepisami. DWINB w istocie nie wyjaśnił, czy odwołującej przysługuje przymiot strony w toczącym się postępowaniu. Rozpoznając sprawę ponownie organ drugiej instancji – uwzględniając przedstawione wyżej uwagi - w pierwszym rzędzie ustali aktualny krąg stron postępowania, a w razie konieczności - następców prawnych zmarłych osób. Dopiero ustalenie tego kręgu pozwoli na ocenę, czy skarżąca rzeczywiście nie legitymuje się przymiotem strony w prowadzonym postępowaniu i czy istnieją podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na brak tego przymiotu. Stąd orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. jak w punkcie pierwszym sentencji. W punkcie drugim orzeczono na podstawie art. 250 § 1 w związku z § 4 ust. 1, ust. 2, ust. 3, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805).