II SA/Wr 733/01

n.akt 3 u SA/wr 733/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant: Iwona Procajło po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi E. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] nr [...]; II. określa, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie podlegają wykonaniu. III. sygn.akt 3 II SA/Wr 733/2001 2 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] nr [...], skierowaną do E. i A. W., którą odmówiono wymeldowania M. Sz. z pobytu stałego pod adresem przy ul. R. [...] w B. W., w gminie K. Z akt sprawy wynika, że małżonkowie W. wnosząc o wymeldowanie M. Sz. (zięcia) z ich domu przy ul. R. [...] w B. W. twierdzili, że wyprowadził się on 11.08.2000 r. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało tymczasem (przesłuchanie E. W., M. Sz. i jego żony A. Sz., ustalenia Komisariatu Policji w K.), że M. Sz. mieszka w rozbudowanej, choć nieukończonej części domu przy ul. R. [...]. W tych okolicznościach faktycznych uznano, że nie zachodziły przesłanki do wydania wnioskowanej decyzji o wymeldowaniu M. Sz., określone w art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu małżonkowie W. wskazali dodatkowo, że M. Sz. mieszka w części warsztatowej budynku państwa W. przy ul. P. [...]. Podnieśli też, że budynek przylegający do istniejącego domu przy ul. R. [...] ma odrębne wejście, nie jest połączony z ich domem, część działki należąca do A. i M. Sz. jest geodezyjnie wyłączona i przyporządkowanie nowej inwestycji adresowi ul. R. [...] nie jest właściwe. Odwołujący się wyjaśniali, że M. Sz., mimo iż nie ma rozwodu z ich córką, to jednak jest dla nich osobą obcą nie chcą znosić jego obecności, wrogich zachowań, wyzwisk i zakłócania spokoju. Organ odwoławczy, podzielając ustalenia istotnego stanu faktycznego, dokonane przez organu I instancji, uznał - w oparciu o decyzje zatwierdzające projekt budowlany i pozwolenie na budowę udzielone A. i M. W. na rozbudowę domu przy ul. R. [...] w B. W. - że nie wydano pozwolenia na budowę drugiego, osobnego domu. Tymczasem ustalono, że M. Sz. opuścił jedynie pomieszczenia w wybudowanym wcześniej domu przy ul. R. [...] i zamieszkuje w pomieszczeniach rozbudowanej części tego domu, a zatem pod tym samym adresem. W ocenie organu odwoławczego dopóki nie zostaną wydane decyzje na podstawie prawa budowlanego o tym, że rozbudowana część domu przy ul. R. [...] stanowi odrębny budynek i budynek ten będzie miał inny adres, to dopiero wówczas mieszkający w tym odrębnym budynku M. Sz. byłby zobowiązany do uregulowania zmiany stanu faktycznego i zameldowania się na pobyt stały pod nowym adresem. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem małżonkowie W. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Wskazali w niej, że organ sygn.akt 3 II SA/Wr 733/2001 3 odwoławczy odmawiając wymeldowania M. Sz. stał na stanowisku, iż rozbudowana część domu przy ul. R. [...], gdzie mieszka M. Sz., ma ten sam adres. Tymczasem okazało się, że decyzją z dnia [...] działce, na której stoi rozbudowana część domu, nadano nowy adres - ul. I. [...], tak więc w chwili wydawania decyzji kierowano się niewłaściwymi przesłankami. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wyprzedzające nadanie rozbudowanej części domu nowego adresu (ul. I. [...]) będzie skuteczne po uzyskaniu przez inwestorów ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego i po spełnieniu przy tym warunków technicznych funkcjonowania części rozbudowanej, jako osobnego budynku pod tym adresem. W ocenie organu odwoławczego w czasie wydawania kwestionowanych decyzji nie istniał - w świetle prawa - dom pod adresem ul. I. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§l ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art. 1 § 1 i §2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153,poz.l269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu kontrolowana decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji uchybiają prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu. sygn.akt 3 II SA/Wr 733/2001 4 Niewątpliwie kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte (zgodne z przepisami proceduralnymi) ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy; chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Przepis art. 15 ust.2 ustawy z 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 1984r. Nr 32, poz. l74 ze zm.), będący materialnoprawną podstawą skarżonego rozstrzygnięcia, stanowi, że "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Cytowany przepis przewiduje zatem dwa stany faktyczne uzasadniające wymeldowanie, a to jeżeli: 1/ osoba utraciła wymienione w art.9 ust.2 ustawy uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, 2/ osoba ta opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 2 miesięcy a nadto ponownego miejsca jej pobytu ustalić nie można. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że druga z przedstawionych wyżej sytuacji nie miała miejsca, bowiem miejsce pobytu M. Sz. było i jest znane. Z tego względu zastosowanie w sprawie znaleźć mógł przepis art. 15 ust.2 w części pierwszej, wskazującej na konieczność kumulatywnego spełnienia takich przesłanek jak: l/utrata uprawnienia do przebywania w lokalu, 2/faktyczne opuszczenie go, 3/ niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z tegoż lokalu. Wprawdzie zasadą jest, że oceny legalności zaskarżonego aktu administracyjnego sąd administracyjny dokonuje z uwzględnieniem stanu sprawy, zarówno faktycznego jak i prawnego, z chwili wydania zaskarżonego aktu. Godzi się jednakże zauważyć, iż jako wzorzec kontroli decyzji organów administracji publicznej nie powinien być stosowany przepis ustawowy, który uznany został za niekonstytucyjny orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, opublikowanym wprawdzie po wydaniu tej decyzji, ale przed rozpoznaniem skargi przez sąd (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4.12.2002 r. sygn. akt III RN 202/01). Z uwagi na fakt, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. sygn. Akt K. 20/01 (opubl. W Dz.U.Nr 78, poz.716) art.9 ust.2 ustawy uznany został za niezgodny z art.52 ust.l i art.83 w związku z art.2 Konstytucji RP, przepis ten - z dniem 19.06.2002r. - utracił moc. Na marginesie podnieść należy, iż w motywach w/w wyroku wskazano, iż art.9 ust.2 ustawy dotyczy danych, które nie są objęte ewidencją ludności, potwierdzenie posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu nie służy bowiem rejestrowaniu tych sygn.akt 3 II SA/Wr 733/2001 5 uprawnień przez organ meldunkowy; ewidencja ludności służy zbieraniu informacji o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Stwierdzenie niekonstytucyjności art.9 ust.2 i utrata mocy tego przepisu ustawy nie spowodowały wprawdzie zmiany literalnego brzmienia przepisu art.15 ust.2 ustawy, który legł u podstawę rozstrzygnięcia, jednakże podzielić należy dominujące w orzecznictwie stanowisko, iż w konsekwencji orzeczenia TK odpadła przesłanka odnosząca się do uprawnienia do lokalu, przewidziana w pierwszym ze stanów faktycznych wskazanym w art.15 ust.2 ustawy. W tym stanie rzeczy wymeldowanie konkretnej osoby z danego lokalu będzie uzasadnione, gdy spełnione zostaną dwie kolejne przesłanki, a to gdy nastąpi faktyczne opuszczenie lokalu i gdy niedopełniony zostanie obowiązek wymeldowania się z niego. Ustalenia zatem w niniejszej sprawie wymagało, czy M. Sz. opuścił (dobrowolnie i trwale) lokal przy ul. R. [...] i czy dokonał wymeldowania z dotychczasowego miejsca zameldowania. Wskazać przy tym trzeba, iż zgodnie z art.7 kodeksu postępowania administracyjnego, wyrażającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § l kpa, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Zdaniem Sądu wymogom tym organy obu instancji uchybiły. Stwierdzając, że M. Sz. opuścił pomieszczenia domu przy ul. R. [...] i zamieszkał w pomieszczeniach części rozbudowanej w/w domu nie przeprowadzono postępowania dowodowego celem ustalenia czy część rozbudowana mieści się pod odrębnym adresem. Uznać należy, iż skoro zgodnie z art.9b powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie następuje pod oznaczonym adresem (ust.l), określanym przez podanie nazwy miasta (miejscowości), ulicy, numeru domu, lokalu, nazwy gminy, województwa (ust.2) - to, gdy osoba przebywa w miejscu posiadającym adres inny aniżeli dotychczasowe miejsce pobytu, które opuściła, zachodzą podstawy do przyjęcia istnienia pierwszej z przesłanek z art.15 ust.2 ustawy. Organy obu instancji nie dokonując zatem ustaleń co do tego, czy rozbudowana część domu posiada adres odmienny od adresu domu wnioskodawców uchybiły zasadzie prawdy obiektywnej. Niewątpliwie przy tym ciężar ustaleń w tym zakresie, szczególnie w świetle okoliczności podnoszonych przez wnioskodawców w toku postępowania, spoczywał na organie administracyjnym. Nie bez znaczenia jest przy tym, że - jak wykazano w skardze - informacja o istnieniu odrębnego adresu nieruchomości budynkowej zlokalizowanej na działce A. i M. Sz., w pomieszczeniach której wg poczynionych ustaleń mieszka M. Sz., pochodzi od organu meldunkowego I instancji (wójta Gminy K.). W ocenie Sądu wskazać też trzeba, że przekracza ramy sygn.akt 3 II SA/Wr 733/2001 6 postępowania w przedmiocie wymeldowania rozważanie czy zachodziły przesłanki do nadania nieruchomości adresu, tym bardziej, iż w niniejszej sprawie organ odwoławczy czyni to dopiero w odpowiedzi na skargę. Tymczasem uzasadnienie faktyczne (w oparciu o kompletny materiał dowodowy) jak i prawne to elementy konieczne decyzji (art. 107 §1 i §3 kpa); odpowiedź na skargę pełni bezsprzecznie inną funkcję. Z tych wszystkich względów, skoro organy obu instancji nie ustaliły stanu faktycznego w zakresie koniecznym do załatwienia sprawy - to uchybienie to, jako mogące mieć wpływ na wynika sprawy i rzutujące na zastosowanie prawidłowych norm prawa materialnego - uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c oraz z uwzględnieniem art. 152 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.