II SA/Wr 737/01

4 II SA/Wr 737/2001 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 15 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: S. NSA Andrzej Wawrzyniak S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Protokolant: Agnieszka Figura po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego - o d d a l a s k a r g ę. 4 II SA/Wr 737/2001 2 Uzasadnienie M. D. pismem z dnia [...]roku zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z prośbą o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na remont mieszkania, tj. na zakup farb emulsyjnych, olejnych, opłacenie obiadów dla syna w stołówce szkolnej oraz przyznania zasiłku okresowego. - - , - Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) odmówił M. D. przyznania zasiłku celowego na remont mieszkania. Jako przyczynę odmowy przyznania zasiłku celowego wskazał brak środków finansowych. Od decyzji tej odwołał się M. D. podnosząc, że decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) - wydaną na podstawie art. 138 § l pkt. l Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej /tekst jednolity z 1998 r. Dz.U. Nr 64, poz. 414/ - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że strona spełnia ustawowe kryteria uzasadniające przyznanie jej pomocy na wnioskowany cel. Jednakże odwołanie nie może zostać uwzględnione bowiem zasiłek celowy należy do grupy zadań własnych gminy o charakterze nieobowiązkowym, z wyjątkiem zasiłku celowego dla osób, które poniosły stratę z tytułu zdarzeń losowych, z tytułu klęski ekologicznej, lub też pomocy w formie biletu kredytowego. Organ rozpatrując wniosek dotyczący przyznania zasiłku celowego z jednej strony bierze pod uwagę potrzeby strony i rodziny, która wystąpiła o zasiłek, z drugiej zaś strony możliwości finansowe gminnej jednostki pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity z 1998 r. Dz.U. Nr 64, poz. 414) celem pomocy 4 II SA/Wr 737/2001 3 społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb odpowiadających godności człowieka, a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz istniejących możliwości pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że w dacie wydania decyzji środki finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. były bardzo ograniczone i z uwagi na dużą liczbę podopiecznych są przeznaczane na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych takich jak: jeden gorący posiłek dziennie, zakup żywności. M. D. wniósł na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący we wniesionej skardze zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. l ust. l, art. 2 ust. l, 2, 3, 4, art. 3 pkt. l, 5, 7, art. 4 ust. l, art. 9 ust. 2, art. 10 ust. l pkt. 2 i ust. 2 pkt. 3, art. 32 ust. l i 2, art. 36 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej; 2. naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym dające podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § l pkt. 3 k.p.a., w związku z art. 21 § l kpa i art. 145 § l pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 10 § l k.p.a.; 3. rażące naruszenie prawa - art. 156 § l pkt. 2 k.p.a., w związku z art. 157 § l k.p.a. 4. naruszenie przepisów postępowania - art. 37 § 2, w związku z art. 35 § l i 2 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organy odmawiając przyznania pomocy w formie zasiłku celowego i powołując się na art. 2 ust. 4 ustawy, w sposób rażący naruszyły prawo materialne. Zdaniem skarżącego skoro spełnia ustawowe kryteria uprawniające do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, organ odmawiając przyznania świadczenia jest zobowiązany do udzielenia pomocy w innej formie, zgodnie z art. 98 ust. 2 ustawy, czego nie uczynił. Zdaniem skarżącego przepis art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nie zwalnia organu od udzielenia pomocy i nie odnosi się do możliwości finansowych organów pomocy. Ponadto zarzucił, że została naruszona zasada dotycząca czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, bowiem nie został zapoznany przed wydaniem decyzji organu I 4 II SA/Wr 737/2001 4 instancji z zebranym materiałem dowodowym, w związku z czym nie brał udziału w postępowaniu, a więc zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § l pkt. 4 kpa. Niezależnie od tego skarżący zarzucił, że decyzję w tej sprawie wydały osoby podlegające wyłączeniu z mocy prawa. Brały one bowiem w wydaniu decyzji, na które wniesiono skargi w sprawach II SA/Wr 1636/997 II SA/Wr 316/2000, II SA/Wr 409/2000, II SA/Wr 1087/2000/ II SA/Wr 1300/200 i II SA/Wr 1301/2000. Skargi te do chwili obecnej nie zostały rozpoznane. W związku z tym w niniejszej sprawie w wydaniu zaskarżonej decyzji orzekali członkowie Kolegium wyłączeni z mocy ustawy. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołał się na swoją dotychczasową argumentację i dodatkowo stwierdził, że zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. l ust.l, art. 2 ust. 4 i art. 32 nie jest zasadny. Świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego - na podstawie art. 32 ustawy o pomocy społecznej - jest świadczeniem fakultatywnym, a więc świadczenie to może, ale nie musi być przyznane. Przyznanie tego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej jest z jednej strony uwarunkowane zaistnieniem po stronie wnioskodawcy ustawowych przesłanek określonych w art. 4 ust. l i art. 3 pkt. 2-11, a z drugiej zaś strony - od możliwości pomocy społecznej (art. 2 ust. 4 ustawy). Jeżeli chodzi o zarzut dotyczący braku udziału strony w postępowaniu administracyjnym organ uznał także, że jest on niezasadny. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek skarżącego. Organ I instancji w dniu [...]r. przeprowadził w miejscu zamieszkania strony aktualizację wywiadu środowiskowego. Skarżący nie może więc twierdzić, że nie brał udziału w postępowaniu. Nie zostały też naruszone przepisy art. 35 k.p.a, bowiem przedmiotowa sprawa została załatwiona zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. – tj. w ciągu miesiąca. Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1271 ze zmn.) do 4 II SA/Wr 737/2001 5 rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem l stycznia 2004 roku – właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 i art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organy administracyjne nie naruszyły wskazanych wyżej przepisów. W szczególności chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego. Trafnie wskazały organy administracyjne, że zasiłek celowy należy do zadań własnych gminy o charakterze nieobowiązkowym. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity z 1998 r. Dz.U. Nr 64, poz. 414) rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz istniejących możliwości pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego oparte jest zatem na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że zasiłek może być przyznany lecz na organie nie ciąży bezwzględny obowiązek udzielenia takiej pomocy (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 1999 r. I SA 1410/99, z dnia 26 września 2000 I SA 945/00, z dnia 9 lutego 2001 r. I SA 2116/00 i inne). 4 II SA/Wr 737/2001 6 Błędne jest zatem stanowisko skarżącego, że organ był zobowiązany do udzielenia jemu pomocy w tej formie. Niezależnie od powyższego z akt administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący znajduje się pod opieką organów pomocy społecznej i korzystał wielokrotnie ze wsparcia. Nie może więc skutecznie twierdzić, że powinien uzyskać pomoc innego rodzaju, skoro pomoc ta była już udzielana. Organy w niniejszej sprawie wykazały, że przydzielenie pomocy w formie zasiłku nie było możliwe ze względu na brak środków. Wykazały zatem, że zaistniała przesłanka wymieniona w art. 4 ust. 4 cyt. ustawy, a więc brak możliwości pomocy społecznej. Chybione są też zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że zostały naruszone jego prawa na skutek uniemożliwienia udziału w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie to ograniczyło się bowiem do wykonaniu przez organ uzupełniającego wywiadu o sytuacji skarżącego, a skarżący przy tej czynności brał udział. Postępowanie zostało wszczęte na skutek złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku celowego. W związku z tym żadna czynność nie odbyła się bez udziału skarżącego. Wbrew twierdzeniom skargi nie wystąpiły w sprawie takie uchybienia, które dają podstawę do wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § l pkt. 4 kpa. Chybione są również zarzuty dotyczące udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy osób podlegających wyłączeniu z mocy ustawy. Zarzut ten skarżący opierał na twierdzeniu, że w innych jego sprawach decyzje wydawali pracownicy organów załatwiających także niniejszą sprawę. Taka przesłanka jednak nie daje podstaw do wyłączenia, nie zostały bowiem w ten sposób spełnione przesłanki wyłączenia, o jakich mowa w art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wprawdzie zgodnie z art. 24 § l pkt. 5 kpa wyłączeniu od udziału w sprawie podlega pracownik, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, jednakże nie dotyczy to ani wydanej decyzji w innej sprawie, ani też sytuacji, gdy dany pracownik orzeka w tej samej instancji (a nie niższej) w danej sprawie. 4 II SA/Wr 737/2001 7 Skarżący nie wykazał, aby w sprawie wystąpiła nieważność postępowania. Powołany przez niego art. 157 § l kpa dotyczy właściwości organu wydającego decyzję o nieważności innej decyzji, co w tej sprawie nie miało miejsca. W związku z tym wskazany przez skarżącego przepis w tej sprawie nie ma zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdza także, aby organy administracyjne naruszyły art. 37 § 2 Kpa, który dotyczy zażalenia na nie załatwienie sprawy w terminie, gdyż skarżący w tej sprawie nie wyczerpywał trybu zażaleniowego określonego w tym przepisie, w związku z terminami określonymi w art. 35 Kpa do załatwienia sprawy. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) skarga podlegała oddaleniu. Z tych powodów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.