II SA/Wr 75/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [... ] Nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji z dnia[...] postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. i Urzędu Kontroli Skarbowej w K.zablokowano spółce konta bankowe uniemożliwiając pozyskiwanie i dysponowanie środkami finansowymi. Dodała, iż wszystkie ruchomości i nieruchomości zostały zajęte przez komorników, a wpisy hipoteczne uniemożliwiają ich sprzedaż. Oświadczyła, iż działania ww. organów skarbowych uniemożliwiły spółce uzyskanie należnego od stycznia 2004 r. zwrotu podatku VAT, a w konsekwencji doprowadziło do znacznych strat finansowych i konieczności zwolnienia kilkudziesięciu pracowników. Wysokość kapitału zakładowego wnioskodawczyni określiła na sumę 1.700.000, wartość środków trwałych na kwotę 4.362.182, 77 zł i poinformowała, iż nie posiada środków na koncie, a rok 2007 zakończyła stratą w wysokości 5.169.319, 24 zł. W piśmie z dnia 4 kwietnia 2008 r. strona skarżąca oświadczyła, iż "funkcjonuje jedynie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli, który rozumie, że tylko tak ma szanse odzyskać to co spółce ukradli urzędnicy Państwa Polskiego". Dodała, iż postanowienie z dnia 8 grudnia 2006 r. Komornik Sądowy Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Z. umorzył wobec niej postępowanie wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, a w sześciu sprawach toczących się ze skarg spółki przed WSA w G. została zwolniona z kosztów sądowych. Wniosła jednocześnie o przedłużenie jej terminu do złożenia dokumentów księgowych (w związku z chorobą księgowej) o 14 dni. W odpowiedzi na kolejne (trzecie) wezwanie Sądu (z dnia 21 maja 2008 r.) o sprecyzowanie i udokumentowanie sytuacji finansowej oraz majątkowej spółki, strona skarżąca w piśmie z dnia 12 czerwca 2008 r. wystąpiło ponownie o przedłużenie jej terminu na złożenie dokumentów i wyjaśnień do 30 czerwca 2008 r. Strona skarżąca dotychczas nie przedstawiła danych wskazanych ww. wezwaniu. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu skarżąca spółka nie wywiązała się z ww. obowiązku, gdyż złożony wniosek nie zawierał wszystkich informacji niezbędnych do oceny sytuacji finansowej spółki, a kolejne wezwania Sądu przedłużające termin i dookreślające, jakie skarżąca spółka powinna przedstawić dane, w zasadzie pozostawione zostały bez odpowiedzi. Większość wskazywanych we wniosku okoliczności nie zostało przez skarżącą spółkę udokumentowane, a te dokumenty które zostały do akt złożone nie miały często waloru aktualności (np. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego) lub były niekompletne (np. skan postanowienia WSA w G. o zwolnieniu z kosztów sądowych ma w zależności od strony różne sygnatury akt). Przepisy ww. ustawy żądają wykazania przez podmiot ubiegający się o prawo pomocy, że nie posiada dostatecznych środków na ten cel, nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz spółki o braku takich środków. Skarżąca spółka nie przedłożyła m.in.: rocznych deklaracji podatkowych za ostatnie 2 lata oraz aktualnego sprawozdania finansowego; nie przedstawiła dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania od wspólników dopłat proporcjonalnych do posiadanych udziałów i nie wskazała dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania kredytu lub pożyczki; nie złożyła wyciągów z posiadanych kont bankowych (a jeśli ich rzeczywiście nie użytkuje, to nie określiła w jaki sposób dokumentuje otrzymywane "celowe pożyczki od jednego z wierzycieli", o których wspomina w piśmie z dnia 4 kwietnia 2008 r.); nadto nie przedłożyła odpowiedniego postanowienia sądu o przybiciu (jeśli zostały już zlicytowane posiadane przez spółkę nieruchomości); nie wyjaśniła dlaczego nie może wykorzystać na pokrycie wpisu sądowego środków z "celowych pożyczek otrzymywanych od jednego z wierzycieli" (wpis od skargi w wysokości 100 zł jest jedynym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania); a także nie wskazała ile strona skarżąca przeznacza środków na swoją bieżącą działalność (koszt utrzymania biura, wynagrodzenie pracowników [m.in. prezesa zarządu, księgowej, itd.]) i z jakiego źródła strona skarżąca czerpie środki na pokrywanie wynagrodzenia "Adwokata", o którym wspomina w piśmie z dnia 2.05.2008 r. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. Nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet Państwa powinien w całości kredytować w tym zakresie stronę, jako, że niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Podkreślić należy, iż nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Istnieje domniemanie faktyczne, że jeśli przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłości przedsiębiorcy. Wszak celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Niczym nieuzasadnione jest przekonanie strony skarżącej, iż preferencyjnie może traktować wydatki związane ze swoją bieżącą działalnością, a koszty procesów powinien pokryć jej budżet Państwa, bowiem było to naruszenie zasady równości podmiotów gospodarczych. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, że już samo postępowanie w przedmiocie prawa pomocy toczy się już kilka miesięcy i tym samym strona skarżąca miała możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na potrzeby związane z toczącym się postępowaniem, choćby np. poprzez przeznaczenie niewielkiej części "pożyczki uzyskiwanej od jednego z wierzycieli" na wpis sądowy od skargi wynoszący 100 zł. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzec jak w sentencji.