II SA/Wr 75/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A z/s w Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Spółki A z/s w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 13 lutego 2008 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał stronę skarżącą – Spółkę A z/s w Z. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej - w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie do zaskarżenia powyższego zarządzenia strona skarżąca zgłosiła wniosek o przyznanie prawa pomocy, nadsyłając urzędowy formularz. Pismem z dnia 18 marca 2008 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego o nadesłanie określonych dokumentów celem uzupełnienia tego wniosku, w terminie 7 dni. Pismem z dnia 4 kwietnia 2008 r. strona skarżąca wniosła o zakreślenie dodatkowego 14 dniowego terminu do złożenia żądanych dokumentów księgowych. W dniu 15 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy ponownie wezwał skarżącego o nadesłanie żądanych dokumentów. Pismem z dnia 2 maja 2008 r. strona skarżąca wniosła o przedłużenie terminu złożenia dodatkowych dokumentów do dnia 12 maja br.. Referendarz sądowy po raz trzeci wezwał stronę skarżącą o nadesłanie żądanych dokumentów. Również w odpowiedzi na to wezwanie Prezes Zarządu skarżącej Spółki wniósł o przedłużenie terminu złożenia dodatkowych dokumentów do dnia 30 czerwca 2008 r.. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce A z/s w Z. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zarządzeniem z dnia 29 lipca 2008 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał ponownie stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 12 czerwca 2008 r. strona skarżąca wniosła ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wniesienia wpisu od skargi. W dniu 26 sierpnia 2008 r. referendarz wezwał skarżącego do wykazania, że od rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy zmieniła się na tyle sytuacja finansowa i majątkowa strony, że uzasadnione byłoby aktualnie uwzględnienie wniosku. Jednocześnie zobowiązano skarżącą Spółkę, jeżeli strona uzna, że zachodzi powyższa okoliczność i nadal podtrzymuje swój wniosek z dnia 12 czerwca 2008 r., do nadesłania urzędowego formularza wniosku i określonych dokumentów. Pismem z dnia 9 września 2008 r. strona skarżąca wniosła o przedłużenie terminu złożenia dokumentów do dnia 16 września 2008 r., bowiem ilość żądanych dokumentów i ich zakres wymagają znacznego nakładu pracy i czasu. Zarządzeniem z dnia 18 września 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu pozostawił bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 15 września 2008 r. strona skarżąca złożyła kolejny wniosek o przedłużenie terminu złożenia dokumentów do dnia 22 września 2008 r.. W dniu 9 października 2008 r. wpłynął do Sądu sprzeciw od powyższego zarządzenia referendarza z dnia 18 września 2008 r.. Pismem z dnia 16 października 2008 r. wezwano stronę skarżącą do nadesłania urzędowego formularza wniosku i określonych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący nadesłał tylko urzędowy formularz wniosku, z którego wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych skarżącej Spółki wynosi 1.700.000 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy – 4.362.182,77 zł, zaś wysokość straty – 5.169.319,24 zł. Nadto na posiadanych rachunkach bankowych Spółka nie ma żadnych środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 powyższej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 - osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także zauważyć, iż oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musi rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskodawcy i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez niego kosztów sądowych. Jednakże z treści wyżej powołanego art. 246 § 2 pkt 2 wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W rozpatrywanej sprawie Sąd został pozbawiony możliwości dokonania oceny w w/w zakresie, bowiem pomimo wezwania do dołączenia do formularza określonych dokumentów (bądź ich kserokopię) dotyczących stanu majątkowego Spółki, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynie na podstawie nadesłanego formularza, strona skarżąca nie zastosowała się do wezwania. Zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest, w ocenie Sądu, niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Sąd podziela nadto stanowisko wyrażone w przez NSA w postanowieniu z dnia 31 grudnia 2004 r. (sygn. akt GZ 146/04, publ. LEX nr 302287), że skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu Uwzględniając powyższe, należało stwierdzić, że strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy. Stąd orzeczono na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi.