II SA/Wr 76/25

WyrokWSA we Wrocławiu2025-05-20

Skład orzekający: Adam Habuda, Wojciech Śnieżyński, Malwina Jaworska-Wołyniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie pokontrolne wydane przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, nakładające na gminę obowiązki związane z dokumentacją techniczną i likwidacją progu w zastawce wodnej, może być oparte na ustaleniach z wizji lokalnej, a nie protokole kontroli, oraz czy organ może nakazać likwidację urządzenia wodnego w drodze zarządzenia pokontrolnego zamiast decyzji administracyjnej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone zarządzenie pokontrolne, uznając, że nie mogło ono zostać oparte na ustaleniach z wizji lokalnej, lecz musiało wynikać bezpośrednio z protokołu kontroli. Ponadto, organ nie miał podstaw prawnych do nakazania likwidacji lub przebudowy urządzenia wodnego w drodze zarządzenia pokontrolnego, gdyż wymaga tego odrębna decyzja administracyjna. Brak dokumentacji technicznej, jeśli nie został zidentyfikowany jako naruszenie prawa w protokole kontroli, również nie stanowił podstawy do żądania jej przedstawienia w zarządzeniu.
Stan faktyczny
Gmina Ł. wniosła skargę na zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, które nakazywało przedstawienie dokumentacji projektowo-wykonawczej dla zastawki wodnej, usunięcie wybetonowanego progu w dnie zastawki w przypadku nieprzedstawienia dokumentacji, wykonanie operatu geodezyjnego łaty wodowskazowej oraz powiadomienie o podjętych działaniach. Gmina zarzuciła, że zarządzenie oparto na wizji lokalnej, a nie na protokole kontroli, oraz że nałożone obowiązki nie mają oparcia w przepisach prawa. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podkreślając znaczenie dokumentacji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone zarządzenie pokontrolne oraz zasądzono od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz strony skarżącej kwotę 780 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Protokolant: asystent sędziego Grzegorz Dubaniowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2025 r. sprawy ze skargi Gminy Ł. na zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 4 grudnia 2024 r., Nr 1/V.RUK.452.179.2024 w przedmiocie gospodarowania wodami I. uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 780 (słownie: siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarządzeniem pokontrolnym nr [...] z dnia 4 grudnia 2024 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - pełniący funkcję Regionalnego Inspektora Wodnego we Wrocławiu (dalej RZGW, inspektor, organ) w związku z ustaleniami kontroli gospodarowania wodami przeprowadzonej w zakresie przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy i wykonywania urządzeń wodnych (udokumentowanej protokołem Nr [...] z dnia 29 października 2024 r.) zobowiązał Urząd Gminy Ł. do: 1) przedstawienia dokumentacji projektowo - wykonawczej dla istniejącej na stawie zastawki piętrzącej wody K., funkcjonującej na wlocie przepustu drogowego o średnicy 800 mm pod drogą powiatową w m. W., 2) w przypadku nie przedstawienia dokumentacji wskazanych w pkt. 1, usunięcia przeszkody w postaci wybetonowanego progu w dnie zastawki co umożliwi regulacje piętrzenia od rzędnej dna wylotu przepust drogowego pod drogą powiatową, 3) wykonania operatu geodezyjnego weryfikującego poprawność zamontowania łaty wodowskazowej w aktualnej lokalizacji, 4) pisemnego powiadomienia RZGW we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Wydział Gospodarowania Wodami o podjętych i zrealizowanych działaniach służących w eliminowaniu wskazanych w zarządzeniu nieprawidłowości. Inspektor określił termin wykonania poszczególnych zarządzeń: 17 stycznia 2025 r. dla pkt. 1-3 oraz 24 stycznia 2025 r. dla pkt. 4. W uzasadnieniu inspektor powołał kontrolę gospodarowania wodami na nieruchomości obejmującej staw, z dnia 29 października 2024 r., która wykazała przedmiotowe nieprawidłowości po stronie właściciela stawu - Urzędu Gminy Ł. i jego zarządcy - Sołectwa W. Organ sprecyzował nieprawidłowości wiążąc je z konstrukcją zastawki. Inspektor podkreślił, że w trakcie kontroli nie okazano stosownego operatu wodnoprawnego do obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego oraz instrukcji gospodarowania wodą, co uniemożliwiło precyzyjną weryfikację sposobu wykonania zastawki. Na pisemną prośbę z dnia 8 listopada 2024 r. Starostwo Powiatowe w N. nie przedstawiło przedmiotowej dokumentacji. Jako jedną z przesłanek przeprowadzonej kontroli inspektor wymienił wyniki wizji w terenie przeprowadzonej 15 maja 2024 r. przy udziale organu administracji wodnej, pracownika urzędu gminy, sołtysa oraz mieszkańców wsi W. Gmina Ł. wniosła na wyżej sprecyzowane zarządzenie pokontrolne skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła, że nastąpiło naruszenie: - art. 341 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 340 ust. 1 Prawa wodnego poprzez wydanie zarządzenia, którego zalecenia nie znajdują oparcia w wynikach przeprowadzonej kontroli z 29 października 2024 r. lecz przeprowadzonej wizji lokalnej z dnia 15 maja 2024 r. - art. 341 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego przez nałożenie obowiązków nie mających oparcia w przepisach prawa i w sporządzonym protokole pokontrolnym. Rozwijając skargę wskazano, że to notatka z 15 maja 2024 r., a nie ustalenia kontroli z 29 października 2024 r. były podstawą zaleceń pokontrolnych, co narusza art. 341 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Ponadto nieprawidłowo zobowiązano do przedłożenia dokumentacji dla zastawki, pomimo że z kontroli ani protokołu kontroli nie wynika, aby zastawka była wykonana nieprawidłowo bądź niezgodna z pozwoleniem wodnoprawnym. Inspektor wystąpił do Starostwa w N. o udostępnienie kopii operatu wodnoprawnego, jednak z uwagi na powódź we wrześniu 2024 r. dokumentu nie otrzymał, zaś przedmiotowy brak zinterpretował na niekorzyść kontrolowanego. Dalej skarżąca argumentuje, że z protokołu kontroli nie wynika, aby wybetonowany próg był niezgodny z pozwoleniem wodnoprawnym, co sprawia, iż obowiązek nałożonego bez należytego zidentyfikowania niezgodności stanu rzeczywistego ze stanem powinnym. W ocenie skarżącej brak podstaw do "wymuszania" w trybie zarządzenia pokontrolnego konieczności legalizacji zrealizowanych urządzeń wodnych. Tak więc obowiązek likwidacji wybetonowanego progu w dnie zastawki w drodze zarządzenia pokontrolnego nie znajduje oparcia w przepisach prawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Dyrektor podkreślił znaczenie operatu wodnoprawnego w kontekście pozwolenia wodnoprawnego i wpływu planowanych działań na środowisko. Organ uwydatnił, że brak operatu jak i innych dokumentów nie pozwalają zweryfikować prawidłowości konstrukcji zastawki. W konsekwencji skarżąca korzysta z usługi wodnej w zakresie piętrzenia wody w stawie przy pomocy zastawki bez oparcia w stosownych dokumentach będących integralnymi załącznikami do pozwolenia wodnoprawnego. Stąd prawidłowe było zobowiązanie do przedłożenia tych dokumentów. Z kolei brak operatu geodezyjnego dotyczącego łaty wodowskazowej uniemożliwia ocenę, czy miejsce zamontowania łaty jest prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Sąd uwzględnił skargę i wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżone zarządzenie pokontrolne zgadzając się z argumentacją skarżącej, jak też dostrzegając inne wadliwości w przedmiotowym akcie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Podkreślić należy, że zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania organu administracji publicznej. Pomimo to nie można mu odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ ma ono charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu, stwierdzając istnienie po stronie kontrolowanej jednostki określonego obowiązku. Zarządzenie to wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, ponieważ niewykonanie tego zarządzenia lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu zagrożone jest odpowiedzialnością karną, na co wskazuje np. treść art. 476 i art. 477 Prawa wodnego. W rezultacie zarządzenie pokontrolne podlega kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1009/08, z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2036/09, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Do zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ są wydawane w postępowaniu odrębnym, i niepoddane zakresowi przedmiotowemu kodeksu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 723/12). Sąd badając zgodność z prawem zarządzenia pokontrolnego może na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylić ten akt; przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że do uchylenia dojdzie jeśli wydanie zarządzenia pokontrolnego nie znajdowało oparcia w ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, bądź kontrola ta odbyła się z naruszeniem obowiązującej procedury. Przedmiotem skargi Gminy Ł. i zarazem przedmiotem kontroli sądowej jest zarządzenie pokontrolne Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 4 grudnia 2024 r. Na jego mocy organ nałożył na gminę cztery wymienione wyżej zalecenia pokontrolne i jednocześnie określił dla każdego z nich termin wykonania. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego stanowi art. 341 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087), dalej jako Prawo wodne, w brzmieniu: na podstawie ustaleń kontroli, o której mowa w art. 335 ust. 1, organ wykonujący kontrolę albo minister właściwy do spraw gospodarki wodnej mogą wydać kontrolowanemu zarządzenie pokontrolne. Kontrola, o której mowa w art. 335 ust. 1 to kontrola gospodarowania wodami wykonywana przez odpowiednie organy (w tym Inspekcję Wodną). Z kolei zakres kontroli gospodarowania wodami został wyznaczony przez ustawodawcę w art. 334 Prawa wodnego. W myśl tego przepisu kontrola gospodarowania wodami obejmuje w szczególności korzystanie z wód oraz ochronę zasobów wodnych (pkt 1), przestrzeganie warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy (pkt 2), wykonywanie urządzeń wodnych (pkt 4), utrzymywanie wód oraz urządzeń wodnych (pkt 5). Zakres uprawnień kontrolerów wyznacza treść art. 336 ust. 1 Prawa wodnego. Zakres ten jest stosunkowo szeroki, gdyż obejmuje m.in. uprawnienie do przeprowadzania niezbędnych pomiarów lub badań lub wykonywania innych czynności kontrolnych w celu ustalenia, na terenie kontrolowanej nieruchomości, przestrzegania warunków wynikających z przepisów ustawy, a także stanu urządzeń wodnych. Z czynności kontrolnych sporządza się protokół kontroli, którego jeden egzemplarz doręcza się kontrolowanemu (art. 340 ust. 1 Prawa wodnego). Natomiast w myśl art. 341 ust. 1 Prawa wodnego na podstawie ustaleń kontroli, o której mowa w art. 335 ust. 1, organ wykonujący kontrolę albo minister właściwy do spraw gospodarki wodnej mogą: wydać kontrolowanemu zarządzenie pokontrolne; wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego przewidzianego przepisami ustawy; wystąpić do właściwego organu o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu na prawach strony; nałożyć grzywnę w drodze mandatu karnego za wykroczenia określone w przepisach ustawy. Z przywołanych przepisów regulujących kontrolę gospodarowania wodami wynikają dwojakie co do zasady konsekwencje takiej kontroli. Są one uzależnione od oceny przez organ przestrzegania przepisów prawnych i warunków określonych w stosownych aktach. W przypadku niestwierdzenia naruszeń kontrola finalizuje się w protokole kontroli. Natomiast w przypadku sytuacji przeciwnej, tzn. zaistnienia naruszenia prawa bądź warunków ustalonych stosownymi aktami organ może wydać, w oparciu o protokół kontroli, zarządzenie pokontrolne, jak też podjąć inne działania wymienione w ustawie. Oznacza to, że niezbędną przesłanką wydania zarządzenia pokontrolnego jest identyfikacja nieprawidłowości, niezgodności z obowiązującymi normami, zaś brak wskazania takich nieprawidłowości uniemożliwia wydanie zarządzenia pokontrolnego. Takiemu stanowisku daje też wyraz organ w odpowiedzi na skargę (s. 3) Użyte w art. 335 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego sformułowanie dotyczące możliwości wydania zarządzenia pokontrolnego na podstawie ustaleń kontroli powoduje, że szczególne i podstawowe dowodowe znaczenie, tak dla samej dopuszczalności wydania takiego zarządzenia w określonej sprawie, jak i dla oceny prawidłowości tego rodzaju aktu ma treść protokołu kontroli. Trzeba powtórzyć, że przepisy Prawa wodnego wymagają sporządzenia protokołu kontroli z jej ustaleń. W orzecznictwie podkreśla się, że sformułowane zalecenia winny precyzyjnie określać te uchybienia, które znajdują pokrycie w stanie faktycznym opisanym w protokole i w zebranych dowodach, a także w obowiązujących regulacjach. Zarządzenie pokontrolne powinno wskazywać na ustalony w wyniku kontroli stan faktyczny sprawy, który ma istotne znaczenie dla oceny zasadności skierowanych do adresata zaleceń, co do wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku kontroli. Z kolei stan faktyczny sprawy winien znajdować swoje pełne odzwierciedlenie w protokole z czynności pokontrolnych. Ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie należą do organu, niemniej jednak kontrolowany podmiot nie jest w tym zakresie pozbawiony istotnych uprawnień, bowiem może wnieść do protokołu, umotywowane zastrzeżenia i uwagi, bądź odmówić jego podpisania (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 5 lutego 2019 r., sygn. akt II 1314/18). Z przywołanych przepisów i wydanych w związku z nimi judykatów wynika, że prawidłowe zarządzenie pokontrolne musi opierać się, to znaczy być logiczną konsekwencją, ustaleń kontroli sformułowanych w protokole. Innymi słowy protokół kontroli powinien formułować dostrzeżone nieprawidłowości, uchybienia, które organ następnie umieszcza w zarządzeniu pokontrolnym. W literaturze prawniczej podkreśla się, że wyrażone w zarządzeniu zalecenia powinny nadawać się do wykonania przez kontrolowanego, co powoduje że po pierwsze powinny mieć swe odzwierciedlenie w ustalonych okolicznościach faktycznych, po drugie w obowiązujących regulacjach prawnych i po trzecie winny być sformułowane w sposób dostatecznie konkretny, czyli szczegółowo kształtujący wszystkie istotne elementy stosunku administracyjnoprawnego. Konkretność wypowiedzi organu wiąże się z władczym charakterem zarządzenia, które nie może pozostawiać kontrolowanemu żadnych wątpliwości na temat samych zaleceń i sposobu ich wykonania. Zarządzenie pokontrolne będąc aktem administracyjnym tworzy bowiem zindywidualizowane normy postępowania, od których wymagać należy należytej szczegółowości typowej dla tego rodzaju formy działania organu administracji publicznej (zob. Ł. Wyszomirski, Sądowa kontrola innych niż decyzje i postanowienia aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, Warszawa 2018, s. 51). Spoglądając do relewantnego protokołu kontroli, odnoszącego się do stawu rybnego w W. i zastawki piętrzącej na potoku K., jako cel kontroli widnieje sprawdzenie prawidłowości piętrzenia wody w stawie i sposób piętrzenia. Wskazano, że kontrolowany legitymuje się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym (z 2008 r. na piętrzenie wody na zastawce). Opisano zastawkę, relacjonując jej parametry, wskazując, że w jej dnie wykonano wylewkę, przez którą woda przelewała się swobodnie. Napisano, że piętrzenie w stawie zbliżone do rzędnej maksymalnej (ok. 6 cm poniżej) zapewnia betonowa wylewka w zastawce. Odnośnie łaty wodowskazowej napisano, że jest czytelna, zmierzona rzędna lustra wody wynosiła niespełna 196 m n.p.m., zaś w pozwoleniu wodnoprawnym ustalony maksymalny poziom piętrzenia wody wynosi 196 m n.p.m. Uwidoczniono informacje o pracach utrzymaniowych wykonanych przy stawie w 2021 r. zaznaczając, że przy zastawce nie wykonywano żadnych prac. W dniu kontroli nie było możliwe okazanie przez kontrolowanego operatu wodnoprawnego do obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, dokument nie znajdował się w aktach, a kontrolowany oświadczył, że operat wodnoprawny mógł zostać przekazany w oryginale do Starostwa w N. Zdaniem Sądu tak ujęta treść protokołu kontroli nie wskazuje wadliwości, uchybień, ponieważ zasadniczo relacjonuje stan przedmiotu kontroli, nie wymieniając nieprawidłowości, naruszeń norm. Tym samym, zgodnie z tym o czym Sąd roztrząsał już wcześniej, skoro brak stwierdzenia naruszeń, to brak też podstawy do wydania zarządzenia pokontrolnego. Dlatego też ma rację skarżąca podnosząc, że wynik kontroli nie wskazuje, aby wymieniana zastawka była niezgodna z pozwoleniem wodnoprawnym lub wykonania nieprawidłowo, co nie daje podstawy do nałożenia obowiązku. Trzeba również zgodzić się ze skarżącą gdy wytyka, że to wcześniejszy dokument - notatka z 15 maja 2024 r., a nie protokół kontroli, jest dla organu rzeczywistym asumptem do wytworzenia zarządzenia pokontrolnego. W przedmiotowej notatce z wizji w terenie wskazano m. in. na występowanie wód w piwnicach posesji zlokalizowanych wzdłuż stawu, napisano, że przepływ wody przez staw był swobodny, zaś piętrzenie wody w stawie następuje przez manewrowanie deskami na wybetonowany próg. Co do wybetonowanego progu: napisano, że został wykonany samowolnie, co w ocenie organu jest niezgodne z pozwoleniem wodnoprawnym. Jako nieprawidłowości zidentyfikowano: zawężone światło przepustu pod drogą powstałe poprzez wybetonowanie progu na zastawce niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym; łata wodowskazowa według pozyskanych informacji została przeniesiona ze strony lewej na prawą, bez udziału geodety, co skutkuje brakiem możliwości ustalenia właściwego poziomu piętrzenia na zastawce. Poinformowano, że ze względu na skomplikowany charakter konieczne może być zaangażowanie dodatkowych instytucji, a organ administracji wodnej zwróci się o przeprowadzenie kontroli do wskazanych instytucji (RZGW, Starostwo, nadzór budowlany). Według Sądu tak ujęta treść notatki pozwala zidentyfikować określone nieprawidłowości, jednak w sytuacji gdy nie zostały one ujęte w protokole kontroli, o którym stanowi ustawodawca, to nie jest spełniona przesłanka wydania zarządzenia pokontrolnego - wymóg oparcia go o dokument w postaci protokołu kontroli. Idąc dalej, Sąd nie odnajduje podstawy prawnej dla takiego formułowania obowiązku w zarządzeniu pokontrolnym, gdzie organ uzależnia jego wykonanie od przedstawienia określonej dokumentacji (pkt 2 zarządzenia pokontrolnego). Trzeba podkreślić, że kluczowy dokument – stosowne pozwolenie wodnoprawne z 26 lutego 2008 r. wydane przez Starostę N. – znajduje się w aktach sprawy, a tym samym w dyspozycji organu. W istocie rzeczy prowadzi to (sposób sformułowania –pkt. 2 zarządzenia) do stanu, w którym sam fakt przedstawienia/nieprzedstawienia dokumentu (projektowo - wykonawczego) determinuje określone działanie (usunięcie progu w dnie zastawki). Tymczasem do zastawek, jako urządzeń wodnych, stosuje się przepisy Prawa wodnego dotyczące urządzeń wodnych. Wynika z tego m. in. to, że zgodnie z art. 191 ust. 1 tego aktu, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. W konsekwencji organ wydający zarządzenie pokontrolne nie mógł władczo i w tej formie nakazać skarżącej dokonania likwidacji czy przebudowy wybudowanego urządzenia wodnego, z uwagi na to, że ustawa wymaga wydania w tej materii stosownej decyzji administracyjnej. Jak trafnie ujął to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 9 lipca 2020 r., w realiach pokrewnej sprawy: brak jest podstaw prawnych, aby organ "wymuszał", w trybie zarządzenia pokontrolnego, konieczność wdrożenia procedury legalizacyjnej zrealizowanych urządzeń wodnych. Organ nie ma też podstaw, aby w drodze zarządzenia pokontrolnego nakazywać likwidację urządzeń wodnych, skoro formą prawną orzeczenia o tej likwidacji jest określona w art. 190 ust. 13 forma decyzji administracyjnej (sygn. akt III SA/Gd 105/20). Dlatego Sąd ocenił, że nie jest zgodne z prawem formułowanie w zarządzeniu pokontrolnym obowiązku, który formułować powinna decyzja administracyjna, jak też narusza prawo formułowanie takiego obowiązku w sposób ewentualny (na wypadek nieprzedstawienia dokumentacji). Sąd nie może zaaprobować również nałożenia w zarządzeniu pokontrolnym obowiązku przedłożenia określonych dokumentów (pkt 1), jak też obowiązku wykonania operatu geodezyjnego (pkt 3) w sytuacji, gdy brak tych dokumentów nie został zidentyfikowany jako naruszenie prawa w protokole kontroli. Wspomniano już wyżej o obecności w aktach pozwolenia wodnoprawnego. Sąd zauważył przy tym, że kontrolujący, przed wydaniem zarządzenia pokontrolnego, podjął nieudaną próbę pozyskania kopii operatu wodnoprawnego ze Starostwa Powiatowego w N. Co oczywiste nie oznacza to, że Sąd neguje przydatność operatów, o czym organ wywodzi w odpowiedzi na skargę. Jednak skoro protokół z kontroli nie wiąże braku tych dokumentów z naruszeniem prawa, to brak podstaw ich żądania w zarządzeniu pokontrolnym. Z tej przyczyny organ powinien podjąć inne starania w celu pozyskania przedmiotowych operatów. Już finalnie należy wskazać autorowi zarządzenia pokontrolnego, że nie jest prawidłowe oznaczenie, jako jego adresata, Urzędu Gminy Ł. Ustawa Prawo wodne w art. 341 ust. 1 i 2 posługuje się pojęciem kontrolowanego. Adresatem zarządzenia pokontrolnego będzie w realiach sprawy kierownik kontrolowanego (analogicznie jak w art. 11 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska: protokół z czynności kontrolnych doręcza się kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej), a więc w szczególności kierownik urzędu gminy, którym jest wójt, ewentualnie kierownik gminnej jednostki organizacyjnej mającej we właściwości gospodarowanie wodami. Urząd, jako struktura organizacyjna przydana do pomocy organowi, nie ma kompetencji prawnych do wykonania zarządzenia. Z podanych powodów Sąd uwzględnił skargę uchylając zaskarżone zarządzenie pokontrolne. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło