II SA/Wr 765/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska Protokolant: apl. prok. Dariusz Brodzisz po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w C. w sprawie powołania do odbycia pozostałego okresu zasadniczej służby wojskowej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego we W. na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego M. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w C. z dnia [...] r. w sprawie powołania do odbycia pozostałego okresu zasadniczej służby wojskowej, powołując się na art. 158 § 1 kpa podał, iż nie znajduje podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że w dniu [...] r. skarżący po odbyciu 9 miesięcy i 1 dnia służby wojskowej został przedterminowo zwolniony z odbywania zasadniczej służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wskazał, że w tym czasie § 61 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 czerwca 1992 r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego (Dz.U. Nr 56, poz. 277 z późn. zm.) stanowił, iż żołnierzy zwolnionych z zasadniczej służby wojskowej przed jej odbyciem z powodu uznania ich za czasowo niezdolnych do służby wojskowej dowódca jednostki przenosi do rezerwy z dniem zwolnienia, jeżeli odbyli nie mniej niż dziesięć miesięcy tej służby. Organ I instancji stwierdził, iż w związku z tym skarżący nie spełniał warunków do przeniesienia przez dowódcę jednostki do rezerwy z dniem przedterminowego zwolnienia i w konsekwencji skarżący podlegał powołaniu do odbycia pozostałego okresu służby wojskowej. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego podniósł następnie, że wprowadzone z dniem [...] r. zmiany w treści § 61 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 czerwca 1992 r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej zmieniły warunki przeniesienia do rezerwy żołnierzy przedterminowo zwalnianych z odbywania służby wojskowej ze względu na stan zdrowia, zmieniając minimalny czas służby warunkujący przeniesienie do rezerwy z dniem przedterminowego zwolnienia z dziesięciu miesięcy na dziewięć, jednakże ta zmiana - w opinii organu - dotyczyła żołnierzy przedterminowo zwalnianych po wejściu w życie powyższych zmian, czyli po 17 listopada 1999 r. Organ I instancji stwierdził, że w przypadku skarżącego fakt przedterminowego zwolnienia nastąpił [...] r., w związku z czym postanowienia prawne obowiązujące od dnia [...] r. nie mogą mieć zastosowania. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego nadmienił, iż w dniu [...] r. skarżący odebrał kartę powołania i nie skorzystał wówczas z prawa do wniesienia odwołania, wyrażając tym - zdaniem organu - swoją aprobatę co do powołania go do odbycia pozostałego okresu zasadniczej służby wojskowej. Odwołując się od wyżej wymienionej decyzji skarżący wywodził, że powołanie go do odbycia pozostałego okresu zasadniczej służby wojskowej nastąpiło bez podstawy prawnej. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego we W., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, powołując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.jedn. Dz.U. z 1992 r. Nr 4 poz. 16 z późn. zm.), § 61 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 czerwca 1992 r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego i art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w dniu [...] r., to jest w dniu wydania decyzji przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w C., zgodnie z § 61 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w brzmieniu wynikającym ze zmiany tego rozporządzenia (Dz.U. z 1999 r. Nr 92, poz. 1055) okresem służby zobowiązującym organy wojskowe do przeniesienia żołnierza zwalnianego z zasadniczej służby wojskowej przed jej odbyciem do rezerwy był okres 9 miesięcy, a skarżący od [...] do [...] r. odbył służbę w wymiarze 9 miesięcy i 1 dzień. Brak zatem było podstaw prawnych do powołania skarżącego do odbycia pozostałego okresu służby. Wobec powyższego - zdaniem organu odwoławczego - decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. podlegała uchyleniu. Na powyższą decyzję M. P. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji zarzucając jej niezgodność z prawem. Podniósł, iż decyzja ta w sposób istotny narusza normę określoną w art. 138 kpa, ponieważ organ odwoławczy uchylając w całości decyzję organu I instancji ani nie orzekł co do istoty sprawy, ani nie umorzył postępowania, ani też nie przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarżący podkreślił, iż Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego w uzasadnieniu swojej decyzji przychylił się do argumentów skarżącego i wywodził, że z punktu widzenia dowodowego organ ten miał wszelkie podstawy, by uchylając decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...] r. stwierdzić nieważność decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w C. z dnia [...] r. Skarżący zarzucił ponadto, że sposób prowadzenia postępowania przez Dowódcę Ś. Okręgu Wojskowego, to jest wydanie decyzji po 17 miesiącach od złożenia odwołania, a także karygodne błędy w tej decyzji, świadczą o "nieposzanowaniu podstawowych zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz o złośliwym charakterze działań Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego, co stanowi podstawę do podjęcia przez Sąd działań określonych w art. 32 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konstrukcja art. 138 kpa wyklucza dopuszczalność uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, bądź bez dwóch możliwych rozstrzygnięć procesowych - umorzenia postępowania I instancji (§ 1 pkt 2) lub przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania (§ 2). Stan taki dotyczy także przypadków, gdy przesłanką uchylenia decyzji organu I instancji są jej wady mieszczące się w podstawach do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 kpa). Organ odwoławczy, uchylając zaskarżoną decyzję organu I instancji, ma obowiązek orzec co do istoty sprawy, bądź uchylając decyzję - umorzyć postępowanie I instancji, albo też umorzyć postępowanie odwoławcze. Decyzja organu odwoławczego ograniczająca się tylko do uchylenia decyzji organu administracji I instancji jest nieważna (por. np. wyroki NSA z dnia 13 czerwca 1997 r. sygn. akt I SA/Gd 12/96 - LEX nr 30603; z dnia 13 grudnia 1996 r. sygn. akt SA/Łd 1833/95 - LEX nr 28964). Skoro zatem w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy uznał, że odwołanie skarżącego zasługuje na uwzględnienie i z tego powodu uchylił decyzję organu I instancji, to powinien jednocześnie albo orzec co do istoty sprawy, bądź umorzyć postępowanie pierwszej instancji, albo przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Poprzestając zaś na samym uchyleniu decyzji organu I instancji organ odwoławczy rażąco naruszył unormowania zawarte w art. 138 kpa. W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa - należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do wynikającego z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązku orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku, stwierdzić trzeba, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła potrzeba orzekania w tym przedmiocie, ponieważ zaskarżona decyzja nie dawała skarżącemu żadnych praw, ani nie nakładała na niego żadnych obowiązków. Nie miała zatem cech wykonalności. Orzeczenie o kosztach wydano zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.