II SA/Wr 77/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi C. W. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zastosowania wykonania zastępczego w celu egzekucji obowiązku I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata M. M. kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), w tym kwota należnego podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Postanowieniem z 10.09.2020 r. (nr PINB.403/4/12/3-20) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB), działając na podstawie art. 127 w związku z art. 128 § 1 i 1a oraz art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej: u.p.e.a. oraz na podstawie art. 67 ust. 1, art. 72, art. 83 ust. 1 ustawy z 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Z 2020 r., poz. 1333) – dalej: u.p.b., orzekł, że obowiązek ciążący na C. W. (dalej: skarżący) nałożony decyzją PINB w K. z 21.03.2019 r. (nr PINB-403/4/12/5-19) zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez PINB w K. za zobowiązanego na jego koszt i niebezpieczeństwo. Jednocześnie organ podał, że oszacował kwotę wykonania zastępczego na podstawie złożonych odpowiedzi na zapytania ofertowe i wynosi ona 182.040,00 zł. W uzasadnieniu postanowienia PINB zrelacjonował przebieg prowadzonych od roku 2012 postępowań administracyjnych dotyczących budynku nr [...] położonego w P., na działce nr [...]. Wskazał, że decyzją z 11.04.2012 r. (nr PINB 403/4/3-12) nakazał skarżącemu, będącemu właścicielem tego budynku, przeprowadzenie okresowej kontroli rocznej i pięcioletniej stanu technicznego budynku oraz sporządzenie i przedłożenie ekspertyzy technicznej dotyczącej jego stanu technicznego. Z powodu uchylania się przez skarżącego od wykonania nałożonego obowiązku zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, które ze względu na nieściągalności nałożonego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, zostało umorzone w roku 2016. Z uwagi na znaczne pogorszenie stanu technicznego budynku, po przeprowadzeniu w dniu 20.03.2019 r. rozprawy administracyjnej, w trakcie której skarżący zobowiązał się przystąpić do prac rozbiórkowych i zabezpieczających, PINB wydał na podstawie art. 67 ust. 1 i art. 72 u.p.b. decyzję z 21.03.2019 r. (nr PINB-403/4/12/5-19), którą nakazał skarżącemu przystąpić do rozbiórki w terminie do 23.03.2019 r. Termin zakończenia prac i uprządkowania terenu organ wyznaczył na 31.12.2019 r. Ze względu na bezskuteczny upływ wyznaczonego terminy, PINB wszczął postępowanie egzekucyjne, w którym zlecił wykonanie przez ten organ za zobowiązanego i na jego koszt nakazu wynikającego z decyzji 21.03.2019 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie C. W. zakwestionował sposób i wysokość oszacowanej przez organ kwoty wykonania zastępczego. Oświadczył również, że nigdy nie zgodzi się na rozebranie budynku do fundamentów. DWINB, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z 10.12.2020 r. (nr 1132/2020) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podniósł, że z akt postępowania przeprowadzonego przez organ l instancji wynika, że podstawą nałożenia obowiązku była ostateczna decyzja administracyjna PINB w K. z 21.03.2019 r., a uchylanie się przez zobowiązanego od wykonania nałożonego w/w decyzją obowiązku, jak i nieskuteczność nałożonej postanowieniem z 11.04.2016 r. grzywny w celu przymuszenia, spowodowało konieczność zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu organ wyjaśnił, że koszty wykonania zastępczego (wykonania obowiązku rozbiórki) są zdecydowanie niższe od zastosowania innego środka egzekucyjnego, tj. grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku. Powyższe wynika z tego, że powierzchnia obiektu budowlanego przeznaczonego do rozbiórki wynosi ok. 337m2. Zgodnie z art. 121 § 5 u.p.e.a. wysokość grzywny w celu przymuszenia stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (...). Zastosowanie powyższego wzoru prowadzi do obliczenia wysokości grzywny w kwocie 337 x 5000zł /5 = 337 000 zł, przy cenie za 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za II kwartał, a przy cenie za III kwartał (4987zł) dałoby to kwotę w wysokości 337 x 4987zł /5 = 336 123 zł. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że dla prowadzonych postępowań egzekucyjnych nie mają znaczenia możliwości finansowe zobowiązanego, czy też inne okoliczności związane z osobą zobowiązanego. To właściciel odpowiada za swoje nieruchomości i obiekty znajdujące się na nich, w szczególności za ich odpowiedni stan techniczny i ewentualne zagrożenia związane z niewłaściwym stanem takiego obiektu, żaden organ administracji publicznej (np. Gmina) nie jest władny do udzielenia pomocy finansowej w rozporządzaniu takim mieniem. Jedynie wykonanie rozbiórki tego obiektu, bądź sprzedaż nieruchomości spowoduje umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i brak konsekwencji finansowych dla zobowiązanego ze strony organów administracji publicznej w stosunku do obiektu budowlanego. W skardze na postanowienie DWINB skarżący wniósł o wstrzymanie do maja 2021 r. wykonania obowiązku rozbiórki. Wskazał, że jest osoba zainteresowana kupnem spornego budynku. Ponadto obiekt ten posiada cechy pozwalające uznać go za zabytek. W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie podlega uwzględnieniu, a zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W niniejszej sprawie kontroli sądowej podlega postanowienie organu egzekucyjnego o wykonaniu zastępczym obowiązku rozbiórki, wydane w wyniku uchylania się od wykonania tego obowiązku przez zobowiązanego. Skarga nie zawiera żadnych zarzutów naruszenia przepisów przez organy egzekucyjne, a powołane w niej argumenty, w ocenie Sądu, mają na celu uniknięcie rozbiórki. Zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z art. 29 § 1 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) i na podstawie prawidłowo zastosowanych przepisów art. 127 i art. 128 tej ustawy, a następnie skontrolowane przez organ odwoławczy zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego. W związku z uchylaniem się skarżącego od wykonania obowiązku, a także pod stwierdzeniu, że ewentualna kwota grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki znacznie przewyższa koszty wykonania zastępczego, organ egzekucyjny zasadnie przyjął konieczność zastosowania środka egzekucyjnego, jakim jest wykonanie zastępcze, co znajduje potwierdzenie w art. 127 i następnych w/w ustawy. W realiach badanej sprawy prawidłowym okazało się zastosowanie środka egzekucyjnego, który wprost prowadzi do wykonania obowiązku. W myśl art. 127 u.p.e.a. wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. W celu zastosowanie tego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu tytuł wykonawczy zgodnie z art. 32 oraz postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo ( art. 128 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 128 § 1a u.p.e.a. postanowienie, o którym mowa w § 1 pkt 2, zawiera również wskazanie przybliżonej kwoty kosztów wykonania zastępczego. Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżący w terminie określonym w decyzji z 21.03.2019 r., tj. do 31.12.2019 r. nie wykonał nałożonego na niego obowiązku rozbiórki. Wobec czego PINB, jako właściwy organ egzekucyjny, zmuszony był po wcześniejszym upomnieniu z 03.01.2020 r., wszcząć wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w administracji, o czym zawiadomił w dniu 17.01.2020 r. Następnie po zebraniu informacji o ewentualnych kosztach rozbiórki, PINB wystawił w dniu 10.09.2020 r. tytuł wykonawczy nr [...]. Wydanym w tym samym dniu postanowieniem nr PINB.403/4/12/3-20 organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego, informując również o przybliżonej kwocie kosztów wykonania zastępczego. Skoro zaskarżone postanowienie odpowiada wskazanym wymogom prawa, zostało wydane w prawidłowo wszczętym postępowaniu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, postawa skarżącego jest skrajnym przykładem lekceważenia nałożonych na właściciela każdego budynków obowiązków dotyczących jego utrzymywania w należytym stanie technicznym. Zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna potwierdza, że działania skarżącego ograniczyły się do pustych deklaracji, które nie tylko nie znalazły żadnego potwierdzenia w realnych działaniach, ale przede wszystkim doprowadziły do powstania realnego zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Ponadto zgodnie z art. 132 § 2 u.p.e.a. zobowiązany może w toku czynności egzekucyjnych zgłosić do organu egzekucyjnego wniosek o zaniechanie dalszego stosowania wykonania zastępczego, jeżeli wykonawca na to się godzi, a zobowiązany złożył oświadczenie, że egzekwowany obowiązek wykona w terminie przez organ egzekucyjny wskazanym. Organ egzekucyjny uwzględni wniosek, jeżeli uzna to oświadczenie za niebudzące wątpliwości. Organ egzekucyjny może uzależnić wyrażenie zgody na wniosek zobowiązanego od złożenia przez niego zabezpieczenia wykonania egzekwowanego obowiązku w formie, jaką uzna za wskazaną. Powyższe oznacza, że wyłącznie od samego skarżącego zależy, czy doprowadzając do wykonania ciążącego na nim obowiązku we własnym zakresie, uniknie ponoszenia kosztów związanych z wykonaniem zastępczym. W konsekwencji Sąd, badając legalność kwestionowanego postanowienia organu egzekucyjnego, nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w zastosowaniu przepisów o zastosowaniu wykonania zastępczego obowiązku, wobec czego skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).