II SA/Wr 771/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Asesor WSA Wojciech Śnieżyński – spr. po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2020 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. umarza postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 597,00 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po rozpatrzeniu sprawy stanu technicznego budynku położonego w [...]przy ul. [...][...], PINB w [...] nakazał decyzją z [...].05.2000 r. wydaną na podstawie art. 66 u.p.b. - [...] w [...], jako zarządcy, wykonać zalecenia ujęte w III cz. "orzeczenie techniczne" pkt 2 "wnioski i zalecenia" od pkt 2.1 do 2.7, zachowując procedurę prawną zgodnie z art. 28 u.p.b. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, wydana została na skutek interwencji ówczesnego najemcy lokalu mieszkalnego – W. P., obecnie skarżącego. W 2014 r. na skutek kolejnej interwencji skarżącego, organ – wierzyciel wdrożył egzekucję decyzji. W trakcie postępowania egzekucyjnego ustalono, że [...] uległ likwidacji w roku 2005. W toku dalszego postępowania ustalono również, że nieruchomość przy ul. [...][...] w [...] stanowi obecnie współwłasność dwóch osób fizycznych, w tym skarżącego oraz gminy. Wobec takich ustaleń organ – wierzyciel skierował do skarżącego upomnienie (art. 15 u.p.e.a.), zawierające wezwanie do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z [...].05.2000 r. Następnie wystawił tytuł wykonawczy przeciwko skarżącemu, zawierający pouczenie o uprawnieniu do wniesienia zarzutów. Wobec braku dobrowolnego wykonania obowiązku, postanowieniem z [...].09.2017 r. organ nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia (osobno wdrożono postępowanie egzekucyjne i zastosowano środki egzekucyjne wobec gminy i trzeciego współwłaściciela). Opisane postanowienie utrzymał w mocy DWINB. Wywiedzioną od tego rozstrzygnięcia skargę oddalił WSA we Wrocławiu wyrokiem z 24.04.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 146/18. Stwierdzając bezzasadność skargi z uwagi na to, że intencją skarżącego nie było kwestionowanie postanowienia, lecz samej egzekucji co do zasady, tym niemniej Sąd wskazał na konieczność rozważenia zasadności przyjętego przez organ poglądu, że właściciel budynku staje się następcą prawnym zarządcy będącego adresatem decyzji. Wskazał, że nie jest takim uzasadnieniem argumentacja czerpana z sytuacji przejścia prawa własności z adresata decyzji na kolejnego właściciela jako następcy (art. 30 § 4 k.p.a.). Wobec tego organ - wierzyciel powinien rozważyć, czy skarżący stał się następcą, a może następcą dotychczasowego zarządcy jest nowy zarządca, albo konieczne jest wydanie nowej decyzji (tym bardziej że z dotychczasowej nie wynika jaka jest treść obowiązku). Pismem z [...].08.2018 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. z uwagi na błąd co do osoby zobowiązanego. Wskazał, że przedmiotem zawartej przez niego w roku 2011 umowy kupna lokalu mieszkalnego nr [...] nie był budynek mieszkalny, którego remontu dotyczy decyzja z [...].05.2000 r. Zauważył również, że nie rozumie dlaczego został uznany za następcę prawnego byłego [...], w sytuacji gdy zawarł umowę zarządu nieruchomością wspólną z [...] w [...] sp. z o.o. Ponadto wskazał, że przeszkodą w wykonaniu przez niego obowiązku jest brak wyszczególnionego zakresu remontu w decyzji z 2000 r. Kwalifikując wniosek skarżącego jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, postanowieniem z [...].10.2018 r. PINB uznał je za bezzasadne. DWINB postanowieniem z [...].12.2018 r. uchylił wyżej wymienione postanowienie w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w zakresie objętym zaskarżonym postanowieniem, nakazując jednocześnie ustalić treść żądania zwartego w piśmie z [...].08.2018 r Pismem z [...].05.2019 r. skarżący potwierdził, że jego pismo z [...].08.2018 r. zawiera żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Rozpoznając takiej treści wniosek postanowieniem z [...].08.2019 r. PINB odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, stwierdzając brak zaistnienia jakiejkolwiek z ustawowych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie. Zaskarżonym obecnie postanowieniem z [...].10.2019 r. DWINB utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazał, że nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany, prawidłowo wskazany w tytule wykonawczym, kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku. Z akt sprawy wynika, że adresat decyzji z [...].05.2000r. uległ likwidacji bez wyłonienia następcy prawnego. Wobec powyższego mając na uwadze art. 61 u.p.b., w którym ustawodawca wyraźnie określił krąg podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego w odpowiedniej kondycji - są nimi właściciel oraz zarządca obiektu budowlanego, adresatem decyzji w zakresie utrzymania obiektów budowlanych może być jedynie właściciel obiektu budowlanego lub jego zarządca. Z uwagi na fakt, że brak jest następcy prawnego po [...] w [...], a obecnie nieruchomość przy ul. [...][...] w [...] nie jest objęta zarządem trwałym, DWINB stwierdził, że obowiązki wynikające z art. 66 u.p.b. winny być wykonane przez wspólnotę mieszkaniową, którą tworzą poszczególni współwłaściciele nieruchomości. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie norm prawa procesowego i materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, w postaci: 1) art. 30 § 4 k.p.a., art. 28a u.p.e.a., art. 61 i art. 66 u.p.b., poprzez uznanie, że skarżący jest następcą prawnym zarządcy obiektu budowlanego - tj. [...] w [...]; 2) art. 30 § 4 k.p.a., art. 61 i art. 66 u.p.b., art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w wyniku następstwa prawnego wynikającego z nabycia prawa własności do jednego z lokali mieszkalnych w obiekcie budowlanym, nie zachodzi błąd wobec skarżącego jako osoby zobowiązanego oraz egzekucja może być prowadzona wobec niego, pomimo braku następstwa prawnego po zarządcy obiektu budowlanego; 3) art. 29 k.p.a. w zw. z art. 6 i art. 21 u.w.l. poprzez uznanie, że wspólnota mieszkaniowa nie ma podmiotowości prawnej, lecz taką posiadają poszczególni właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych; 4) art. 6, art. 17 i art. 21 u.w.l., art. 66 w zw. z art. 61 u.p.b. poprzez uznanie, że zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie obowiązków utrzymaniowych w obiekcie budowlanym jest właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład wspólnoty mieszkaniowej, nie zaś wspólnota mieszkaniowa jako odrębny byt prawny posiadający podmiotowość prawną oraz stosowne organy reprezentujące; 5) art. 43 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 61 u.p.b. poprzez uznanie, że jedyną dopuszczalną formą zarządu obiektem budowlanym jest trwały zarząd; 6) art. 75 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozważenia zgromadzonego w sprawie całego materiału dowodowego i pominięcie dowodu z dokumentu urzędowego - uzasadnienia wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Wr 146/18, którego treść przyczynia się do wyjaśnienia sprawy; 7) art. 76 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jako dowodu wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Wr 146/18; 8) art. 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowolnej, niekompletnej i wybiórczej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego; 9) art. 81 k.p.a. poprzez uznanie okoliczności za udowodnioną pomimo uniemożliwienia wypowiedzenia się stronie przed wydaniem postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, co do zgromadzonego materiału dowodowego; 10) art. 10 k.p.a. poprzez nieumożliwienie wypowiedzenia się stronie, co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem postanowienia kończącego postępowanie pomimo obowiązku organu administracji publicznej do dokonania takiej czynności procesowej w przypadku podjęcia decyzji o zakończeniu postępowania, tj. rozstrzygnięcia co do istoty (wyrok NSA z 3.04.2019r., sygn. akt II OSK 1260/ 17). Formułując takiej treści zarzuty skargi jej autor wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego, przedstawiając w tym zakresie stosowną argumentację. W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości wywody prawne zawarte w kwestionowanym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w sprawie zaistniała przesłanka dla umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., wedle której "Postępowanie egzekucyjne umarza się: gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego". Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje okoliczność, że prowadzona wobec skarżącego egzekucja administracyjna ma swoje źródło w istnieniu w obrocie prawnym ostatecznej decyzji PINB z [...].05.2000 r., którą na postawie art. 66 u.p.b. organ nadzoru budowlanego nakazał [...] w [...], jako zarządcy, wykonać obowiązki wynikające z ekspertyzy budowlanej. Decyzja ta nie była poddana kontroli instancyjnej, niemniej jednak tutejszy Sąd, rozpoznając skargę na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków wynikających z tej decyzji, wypowiedział się w wyroku z 24.04.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 146/18 w kwestii możliwości przymusowego egzekwowania tychże obowiązków przez skarżącego. Sąd wykluczył wówczas możliwość wywodzenia następstwa prawnego pomiędzy nieistniejącym już zarządcą, jakim był adresat decyzji, a obecnymi właścicielami spornego budynku, wynikającego z regulacji zawartej w art. 30 § 4 k.p.a. Wskazał wówczas, że rozpoznając wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego organ - wierzyciel powinien poza rozważeniem możliwości stania się przez skarżącego następcą prawnym, przeanalizować również kwestię wystąpienia takiego skutku wobec nowego zarządcy. W zaskarżonym obecnie rozstrzygnięciu organ stwierdził brak tak rozumianego następstwa prawnego po [...] w [...]. Z tego faktu wywiedziono jednak niewłaściwe w sprawie wnioski. Stosując bowiem regulację prawną dotyczącą kręgu podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego w odpowiednim stanie technicznym (art. 61 u.p.b.), stwierdzono bowiem, że obowiązki wynikające z art. 66 u.p.b. powinny być wykonane przez wspólnotę mieszkaniową, którą tworzą poszczególni współwłaściciele nieruchomości. To zaś uzasadnia egzekucję decyzji z [...].05.2000 r. wobec skarżącego (jako jednego z trzech podmiotów tworzących taką wspólnotę). Z przedstawionym wnioskowaniem nie można się zgodzić. Czym innym jest bowiem ustawowe określenie podmiotów (art. 61 u.p.b.), na których ciąży obowiązek utrzymywania i użytkowania obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 u.p.b. oraz związana z tym regulacja prawna służąca wyegzekwowaniu tychże obowiązków - w sytuacji wadliwego zachowania podmiotu zobowiązanego ustawą (art. 66-70 u.p.b.), od kontynuowania postępowania egzekucyjnego w oparciu o nowy tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, jeżeli zachodzi konieczność zastosowania dalszych środków egzekucyjnych. W przypadku konieczności zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych podstawowe znaczenie ma regulacja art. 28a u.p.e.a., wedle której "W przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy (...)". Tylko zatem wystąpienie zmiany zobowiązanego przez następstwo prawne powoduje, że postępowanie egzekucyjne nie staje się bezprzedmiotowe. Czynności egzekucyjne prowadzone są wówczas wobec następcy prawnego zobowiązanego. Skoro w niniejszej sprawie skarżący nie jest następcą prawnym po Zakładzie Gospodarki Mieszkaniowej w Polanicy-Zdroju (orzekające w sprawie organy nie ustaliły przy tym charakteru prawnego tego zarządu, otwartym zatem jest pytanie, czy chodzi o zarząd w rozumieniu ustawy o własności lokali, czy też trwały zarząd w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, dodatkowo z wypisu z rejestru gruntów wynika, że [...] w [...] wpisany był jako "zarządca trwały"), to tym samym nie było podstaw do wystawienia nowego tytułu wykonawczego, będącego podstawą wszczęcia wobec skarżącego egzekucji decyzji z [...].05.2000 r. Zaistniała wobec tego jedna z przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego (błąd co do osoby zobowiązanego) i tym samy należało uchylić wydane w sprawie postanowienia, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. (pkt 1 sentencji) oraz na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzyć postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego (pkt II sentencji). O kosztach (pkt III sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Jeżeli organ wykluczył następstwo prawne skarżącego oraz nowego zarządcy budynku położonego w [...] przy ul. [...][...], to w realiach tej konkretnej sprawy, uwzględniając upływ blisko dwudziestu lat od wydania decyzji objętej egzekucją oraz biorąc pod uwagę materię, której ona dotyczyła (utrzymanie budynku w należytym stanie technicznym), a także sygnalizowane już przez tut. Sąd wątpliwości dotyczące treść obowiązków, należałoby rozważyć zasadność wydania nowej decyzji w tej materii oraz wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z [...].05.2000 r.