II SA/Wr 776/10

WyrokWSA we Wrocławiu2011-05-11

Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Mieczysław Górkiewicz, Alicja Palus

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może być utrzymana w mocy, jeśli członek organu orzekającego brał udział w poprzednim rozstrzygnięciu tej samej sprawy?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że udział tego samego członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ponownym rozpatrzeniu sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej narusza przepisy o wyłączeniu członka organu kolegialnego (art. 24 § 1 pkt 5 kpa i art. 27 § 1 kpa). W związku z tym zaskarżona decyzja została uchylona, a postępowanie powinno być prowadzone przez skład bez udziału tego członka, aby zapewnić bezstronność i obiektywizm postępowania.
Stan faktyczny
K. Ś. i M. Ś. złożyli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 20 września 2010 r., które odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia 25 czerwca 2007 r. dotyczącej umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Spór dotyczył granic działek w obrębie wsi J. Gmina K. Postępowanie rozgraniczeniowe zostało umorzone i przekazane do rozstrzygnięcia sądowi powszechnemu, który wydał prawomocne orzeczenie. Skarżący podnosili zarzuty dotyczące bezstronności organu oraz rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 20 września 2010 r. oraz orzekł, że decyzja ta nie podlega wykonaniu. Przyznał zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Sędziowie Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. Ś. i M.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 20 września 2010 r. nr [... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. przyznaje adw. R. K. od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych, 20/100) w tym 55,20zł podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu. Uzasadnienie: K. i M. Ś. złożyli do tut. Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr SKO [...] Powyższą decyzją po rozpatrzeniu wniosku K. i M. Ś. zam. w J. [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]roku nr SKO [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...]roku nr [...]umarzającej postępowanie administracyjne dotyczące rozgraniczenia w obrębie wsi J. -Gmina K., granic działek oznaczonych geodezyjnie: nr [...]stanowiącą własność Gminy K. z działką przyległą nr [...]stanowiąca własność K. i M. Ś. i przekazującej sprawę sporu granicznego miedzy działkami [...]z działką nr [...]do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w K., działając na podstawie: art.138 § 1 pkt 1 oraz art. 158 kpa SKO w W., utrzymało w mocy decyzję własną. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiając dotychczasowy stan faktyczny sprawy wskazano, że decyzją z dnia 3 sierpnia 2010 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu po rozpatrzeniu wniosku K. i M. Ś. odmówiło stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji Wójta Gminy K. W uzasadnieniu tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, iż kwestionowana przez Strony decyzja Wójta Gminy K. nie rozstrzyga o istocie sprawy, czyli o rozgraniczeniu nieruchomości, a wobec sporu uczestników postępowania, co do przebiegu granic, kończy procedurę administracyjną i przekazuje sprawę do rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w K. Sąd ten postanowieniem z dnia 13 listopada 2008 roku sygn.akt [...]dokonał rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości. Następnie Sąd Okręgowy w Ś. postanowieniem z dnia 12 maja 2009 roku sygn.akt [...] oddalił apelację K. i M. Ś. od postanowienia Sądu Rejonowego w K. Kolegium uznało, że rozgraniczenie nieruchomości zostało dokonane nie w trybie administracyjnym, lecz orzeczeniem Sądu powszechnego i nawet ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wójta Gminy K. umarzającej postępowanie administracyjne nie spowoduje ponownego rozgraniczenia nieruchomości, wskazując na treść art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, z którego wynika zasada związania stron, sądów i innych podmiotów i osób treścią prawomocnego orzeczenia sądowego. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego wydania kwestionowanej decyzji Wójta Gminy K. z naruszeniem prawa, bowiem zdaniem skarżących Wójt winien być wyłączony od załatwienia tej sprawy, Kolegium wskazało, że stosownie do treści art. 25 § 1 pkt 1 kpa Wójt Gminy K. jako organ administracji podlega wyłączeniu jedynie od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: 1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 ( małżonka krewnych i powinowatych do drugiego stopnia, osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli) 2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. ( małżonka krewnych i powinowatych do drugiego stopnia, osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli. Natomiast w rozpatrywanej sprawie nie doszło do spełniania tych przesłanek. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strony podniosły, że każde rozstrzygnięcie wydane z rażącym naruszeniem prawa winno być uchylone a postępowanie wszczęte od początku. Wnioskodawcy wskazali, że Wójt Gminy K. będący stroną w przedmiotowej sprawie nie powinien przeprowadzać postępowania rozgraniczeniowego, tylko winien uznać się niewładnym i przekazać sprawę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu. Wnioskodawcy zarzucili, że postępowanie rozgraniczeniowe było prowadzone na podstawie nieprawidłowej dokumentacji, bez zachowania poszanowania prawa własności, nie uwzględniając stanu ostatniego spokojnego posiadania, czy zasad prawa cywilnego. Do wniosku Strony dołączyły kserokopie wyroku Sądu okręgowego w Ś. z dnia 16 lutego 1999 roku sygn. akt.[...] , którym oddalono apelację Pana M. Ś. od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 26 listopada 1998 roku nakazującego M. Ś. wydanie Gminie Wiejskiej K. nieruchomości położonej w J. stanowiącej drogę gminną o oznaczeniu geodezyjnym działki [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygając wniosek państwa K. i M. Ś. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia 3 sierpnia 2010 roku nr SKO [...]wskazało, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem, którego istotą nie jest rozstrzyganie co do meritum sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, ale jest postępowaniem, które w swoim przedmiocie ma kwestię wyłącznie nieważności decyzji lub niezgodności z prawem tej decyzji. Ten zakres rozstrzygania obowiązuje także w postępowaniu, prowadzonym na podstawie art.127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji. Kolegium nie może badać merytorycznych przesłanek wydania przez Wójta Gminy K. decyzji z dnia 25 czerwca 2007 roku, którą umorzono postępowanie administracyjne dotyczące rozgraniczenia nieruchomości w obrębie wsi J. Gmina K. i przekazującej sprawę sporu granicznego pomiędzy działkami nr [...]z działką [...]do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w K., ale może jedynie, ponownie rozpoznając sprawę o stwierdzenie nieważności tej decyzji, rozstrzygać o ewentualnym istnieniu przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i to w zakresie ściśle nakreślonym w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślono, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, które jest prowadzone przez organ wyższego stopnia ma na celu dokonanie oceny ważności decyzji merytorycznej, ustalanego na podstawie stanu dowodowego i przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania. Oznacza to, iż organy administracyjne nie gromadzą, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, odrębnych dowodów lecz w zasadzie opierają się na dowodach zgromadzonych w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji, która jest weryfikowana w kontekście istnienia przesłanek nieważności decyzji a wymienionych w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano, że organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych jak i dotyczących prawa materialnego. W tym samym zakresie również poruszać się może organ ponownie rozpoznający w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji tj. przez pryzmat przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa z uwzględnieniem § 2 tego przepisu, zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn opisanych w pkt 1,3,4,7 jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu nie występuje przeszkoda opisana w art.156 § 2 kpa. Jak wskazano analiza sprawy pod katem treści art. 156 § 1 pkt 1 kpa, wykazała, że nie zachodzi w sprawie również przesłanka, dotycząca naruszenia przepisów o właściwości. Decyzja wydana została przez organ właściwy, zarówno rzeczowo jak i miejscowo. Właściwość rzeczowa organu prowadzącego postępowanie rozgraniczeniowe została określona w art. 30 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, z którego jednoznacznie wynika, że organem właściwym do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego jest odpowiednio wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Natomiast stosownie do art. 21 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego organem właściwym miejscowo w sprawach dotyczących nieruchomości jest organ administracji według miejsca położenia nieruchomości. W przedmiotowej sprawie nieruchomość położona jest w J.na terenie gminy wiejskiej K. , zatem organem właściwym jest Wójt Gminy K. W sprawie nie zaistniała także przesłanka braku podstawy prawnej lub rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Decyzja wydana została bowiem zgodnie z art. 34 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku prawo geodezyjne i kartograficzne. W myśl tych przepisów, jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Organ, ten umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w dniu 10 sierpnia 2006 roku, na wniosek państwa K. i M. Ś., zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy drogą gminną nr [...] w J. a działką przyległą nr [...]w J. Do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego został upoważniony uprawniony geodeta, w trakcie tego postępowania strony nie wyraziły zgody na wyznaczony przez geodetę przebieg granicy , a zatem do zawarcia ugody nie doszło. Spełnione zatem zostały przesłanki do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego, zgodnie z treścią art. 34 ust.2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Zatem decyzja nie jest dotknięta wadą braku podstawy prawnej. Z tego samego względu nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Nadto w postępowaniu zmierzającym do wydania kwestionowanej decyzji przestrzegane były wszystkie zasady postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 6-16 k.p.a. Podkreślono, że nie zachodzi w sprawie przesłanka wynikająca z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - bowiem sprawa nie była rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Nie zachodzi w sprawie sytuacja, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. - decyzja skierowana została do osoby, która jest stroną w sprawie. W rozpatrywanej sprawie nie zaszła również przesłanka niewykonalności decyzji w dniu jej wydania o charakterze trwałym, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ rozpatrywał sprawę również pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 156 §1 pkt 6 i 7 k.p.a., również nie znajdując podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji także i w oparciu o te podstawy. Tym samym Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w decyzji własnej z dnia 3 sierpnia 2010 roku, iż rozgraniczenie nieruchomości położonych w J. zostało dokonane postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 13 listopada 2008 roku i ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wójta Gminy K. z dnia 25 czerwca 2007 roku nie spowoduje ponownego rozgraniczenia nieruchomości z uwagi na istnienie w tej sprawie prawomocnego orzeczenia sądu. W skardze na powyższą decyzję, ponawiając zarzuty i argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wznowienie postępowania "rozgraniczeniowego" podkreślili, że w chwili wydania przez Wójta Gminy K. decyzji z dnia 25 czerwca 2007r. nieznany był nowy dowód w sprawie, bowiem skarżący "nie mieli sporządzonego operatu wodnoprawnego będącego wystarczającym powodem uchylenia decyzji i wznowienia postępowania". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Z treści przepisu art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm. zwanej dalej ppsa.) wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszelkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie choćby dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W świetle tak zakreślonych granic orzekania sądu administracyjnego, Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy narusza przepis prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt1 lit. b) ppsa. co powoduje konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie i to niezależnie od zarzutów i twierdzeń formułowanych w skardze i jej uzasadnieniu. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 3 sierpnia 2010 r. podjętą na podstawie art. 158 § 1 kpa w związku z art. 156 § 1 kpa uznając tym samym zasadność odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia 25 czerwca 2007 roku. Wskazana decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podjęte zostały z uwzględnieniem przepisów, które regulują jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikowania orzeczeń administracyjnych tj. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Tryb ten umożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego obarczonego kwalifikowaną wadą o charakterze materialnoprawnym, a jego skuteczność uzależniona jest od wykazania zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w zamkniętym katalogu, stanowiącym treść art. 156 § 1 pkt 1 – 7 kpa. Ustalenie tej okoliczności –wskazanej przez podmiot, który złożył wniosek w tej sprawie – następuje w toku postępowania, którego przeprowadzenie podlega regułom postępowania zwykłego (z kilkoma ustawowo określonymi wyjątkami) .Powinnością organów właściwych do orzekania w sprawie administracyjnej w postępowaniu zwyczajnym jest jej rozstrzygnięcie co do istoty poprzez władcze oświadczenie organu o prawach lub obowiązkach określonego podmiotu, natomiast w nadzwyczajnym postępowaniu weryfikacyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności, obowiązek rozstrzygnięcia sprawy należy postrzegać wyłącznie poprzez granice wyznaczone unormowaniem zawartym w art. 156 § 1 kpa, którym ustawodawca – w sposób pośredni – pozbawia organ możliwości rozpatrywania sprawy co do jej istoty (por wyrok NSA z dnia 24 listopada 1999r., sygn. akt IV SA 686/96, Lex nr 48657; wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000r.; sygn. akt II SA/Gd 542/99, Lex nr 46454).Zgodnie z poglądami wyrażonymi w literaturze prawniczej i wypracowanym w tym zakresie stanowiskiem judykatury, prezentowanym w bogatym orzecznictwie, organ dysponujący kompetencją do orzekania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności indywidualnego aktu administracyjnego ma uprawnienia kasacyjne, a prowadzone przez ten organ postępowanie rozpoznawcze ma za cel wyłącznie ustalenie istnienia lub nieistnienia przesłanek z art. 156 § 1 i § 2 kpa (por. B. Adamiak: Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001, Nr 8; wyrok NSA z 6 września 1999r., sygn. akt IV SA 787/98, Lex nr 47874; wyrok NSA z 25 sierpnia 2000r., sygn. akt I SA 1110/99, Lex nr 75520). W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu naruszyło (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji), kolejno art. 8 kpa, art. 24 § 1 pkt.5 kpa, art. 27 § 1 kpa i art. 127 § 3 kpa poprzez wzięcie udziału w wydawaniu zaskarżonej decyzji, na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – tego samego członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który orzekał uprzednio w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie bowiem art. 24 § 1 pkt 5 kpa i art. 27 § 1 kpa ( w stanie prawnym na dzień wydania kontrolowanej w tym postępowaniu decyzji) członek organu kolegialnego administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Istotne zaś z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy zagadnienie wyłączenia pracownika organu administracji publicznej lub członka organu kolegialnego, orzekającego w postępowaniu z wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 K.p.a., było już przedmiotem licznych wypowiedzi w orzecznictwie i doktrynie. Członek samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 24 §1 pkt 5 w związku z art. 27 §1 i art. 127 § 3 kpa oraz art. 2 i 78 konstytucji RP w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07. We wcześniejszej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06 ONSA i WSA 2007/3/61, także w sposób jednoznaczny przesądzono, iż wymienione przepisy art. 24 § 1 pkt 5 i art. 27 § 1 kpa mają zastosowanie również do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 kpa. Wniosek bowiem o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 kpa. stanowi zwykły środek zaskarżenia, różniący się od odwołania jedynie brakiem cechy dewolutywności. Ponadto wymienione przepisy odgrywają istotną rolę i mają na celu zapewnienie stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ odwoławczy, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w powołanym już wyroku z dnia 12 maja 2008 r. sygn. akt P 57/07 (OTK-A 2008, nr 10, poz. 178). Należy wskazać, że obecnie już obowiązująca nowelizacja art. 24 § 1 pkt 5 kpa od dnia 11 kwietnia 2011 r. (Dz. U. nr 2011 nr 6, poz. 18) potwierdza takie stanowisko, jest bowiem właśnie konsekwencją wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 57/07). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wskazał na niezgodność art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 Kodeksu - w zakresie, w jakim nie wyłącza członka SKO z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że przez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" w niższej instancji należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika lub członka organu kolegialnego, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Celem wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i jest bez znaczenia czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji na mocy art. 127 § 3.Skoro prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ jest wyjątkiem od klasycznego modelu postępowania odwoławczego, to wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco, a tym bardziej nie można go przenosić na inne instytucje postępowania, jak np. wyłączenie pracownika lub członka organu kolegialnego. Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 Kodeksu), trzeba oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika lub członka organu kolegialnego przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu. Samorządowe kolegium odwoławcze orzeka nie w pełnym składzie, lecz w trzyosobowych składach orzekających, co znaczy, że istnieje możliwość takiego ukształtowania osobowego składu SKO orzekającego ponownie w danej sprawie, aby nie znaleźli się w nim członkowie składu orzekającego, który wydał pierwsze rozstrzygnięcie w tej sprawie (por uzasadnienie projektu ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sejm RP VI kadencji Nr druku: 2987 http://www.sejm.gov.pl) Tymczasem jak wynika to z akt administracyjnych rozpoznawanej w trybie nadzwyczajnym sprawy z wniosku skarżących, zarówno przy wydawaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu decyzji z dnia 3 sierpnia 2010 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 25 czerwca 2007 r. Wójta Gminy K. z dnia [...]roku nr [...]umarzającej postępowanie administracyjne dotyczące rozgraniczenia i przekazującej sprawę sporu granicznego miedzy działkami [...] z działką nr [...] do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w K. brał udział ten sam członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego – A. K., co przy tak określonych warunkach prawnych i to niezależnie od ewentualnej trafności argumentacji przytoczonej przez organ w samym uzasadnieniu takiej decyzji, dyskwalifikuje czynności procesowe organu ponownie orzekającego o istnieniu podstaw do stwierdzenia nieważności. Niezależnie od powyższych okoliczności należy wskazać ustosunkowując się do treści skargi, że podnoszony przez skarżących zarówno na etapie postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy K. jak i w skardze zarzut wydania owej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Wspomniany art. 25 §1 pkt 1 kpa wyraźnie bowiem określa sytuacje w jakich następuje wyłączenie organu administracji publicznej, którym w tym przypadku jest Wójt, od załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy, która spełnia łącznie dwie przesłanki dotyczy po pierwsze interesów majątkowych, po drugie osób wymienionych w art. 24 §1 pkt 2 i 3 kpa (małżonka krewnych i powinowatych do drugiego stopnia, osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia opieki lub kurateli). Dopiero następstwem wystąpienia tych przesłanek jest utrata właściwości organu do załatwienia sprawy i przeniesienie jednostkowej właściwości w tej sprawie na organ wyższego stopnia określony zgodnie z regułą zawartą w art. 26 § 2 kpa. Zatem ani strona ani sam organ nie mogą żądać wyłączenia organu z innych przyczyn, nie wymienionych w art. 25 kpa, nawet jeśli zdaniem skarżących, mogą one wywoływać wątpliwości co do bezstronności organu. Często bowiem, tak jak to ma miejsce w analizowanym stanie faktycznym, w wykonywaniu zadań i kompetencji przez organy administracji publicznej dochodzi do połączenia ról procesowych :organu wyposażonego w kompetencje do orzekania i reprezentacji interesów państwa lub wspólnoty samorządowej ( w tym przypadku właściciela jednej z działek objętej sporem). Wymaga to bezsprzecznie pogodzenia określonych wartości, ale nie powoduje to pozbawienia państwa działającego przez organy administracji możliwości wykonywania określonych w ustawie zadań (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 88/10 LEX nr 597931). Rozpoznając sprawę ponownie organ uprawniony do orzekania rozważy uwagi Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku, dokona zgodnej z ustawowymi wymogami oceny okoliczności sprawy i stosownie do niej podejmie czynności orzecznicze. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. b) ppsa. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 ppsa. O wynagrodzeniu dla adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm )

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło