II SA/Wr 779/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Sędziowie: NSA Tadeusz Kuczyński Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska Protokolant: apl. prok. Dariusz Brodzisz po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 31 w związku z art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn.zm.), odmówił skarżącej H. H. udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że skarżąca spełnia wymogi określone w art. 3, art. 4 i art. 31 ustawy o pomocy społecznej, lecz z powodu braku środków finansowych na zadania zlecone odmówiono udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego. Organ I instancji dodał, że uwzględniając trudną sytuację rodziny, w dniu [...]r. przyznano pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości [...]zł. W odwołaniu od tej decyzji H. H. oświadczyła, że nie zgadza się z nią, gdyż podczas wywiadu środowiskowego została poinformowana przez pracownika socjalnego, że są środki na zasiłki okresowe. Podała, iż zgodnie z zaleceniem pracownika socjalnego kilkakrotnie zgłaszała się w siedzibie MOPS po odbiór decyzji przyznającej zasiłek okresowy, jednak decyzja w jej sprawie została wydana dopiero w dniu [...]r., przy czym wbrew wcześniejszym zapewnieniom decyzja ta była odmowna. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 138 § 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że z materiału dowodowego wynika, iż organ I instancji nie ustalił ogółu okoliczności dotyczących sytuacji zdrowotnej rodziny skarżącej. Mimo zawartej w wywiadzie informacji, iż osoby w rodzinie cierpią na określone schorzenia, organ I instancji nie ustalił, czy ewentualnie dochód rodziny obciążają wydatki na leczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku okresowego [...]r., a decyzja negatywna dla strony została wydana w dniu [...]r., przy czym organ I instancji nie wyjaśnił, czy zwłoka w załatwieniu sprawy miała wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie przedstawił też analizy zawierającej informację o wielkości posiadanych środków na zasiłki okresowe, liczbę osób wnioskujących o pomoc w tej formie, spraw załatwionych pozytywnie oraz kryteriów, jakimi kierował się przyznając świadczenie niektórym wnioskodawcom. Wskazując na powyższe Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji jest decyzją dowolną, bowiem nie wykazano w jej uzasadnieniu, dlaczego w tej konkretnej sprawie, ze względu na sytuację strony i inne okoliczności mające znaczenie w sprawie, odmówiono przyznania zasiłku okresowego. W ocenie organu odwoławczego zakwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 kpa. Na powyższą decyzję H. H. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wniosła o "przywrócenie tego świadczenia od terminu określonego przepisami prawa", podnosząc zarzuty pod adresem organu I instancji i wydanej przez niego decyzji. Wskazywała przy tym na sytuację zdrowotną swojej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchylając w całości decyzję Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ trafnie podniosło, że decyzja organu I instancji jest w istocie decyzją dowolną, bowiem nie wykazano w jej uzasadnieniu, dlaczego w tej konkretnej sprawie, ze względu na sytuację strony i inne okoliczności mające znaczenie w sprawie, odmówiono przyznania zasiłku okresowego, a zatem decyzja ta została wydana z naruszeniem w szczególności art. 7 kpa. Wskazując na powyższe organ odwoławczy uwzględniając odwołanie skarżącej słusznie uznał decyzję organu I instancji za naruszającą prawo w stopniu wymagającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego i uchyliwszy ją przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia stosownie do art. 138 § 2 kpa podając, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Podkreślić wypada, że wskazywane przez organ odwoławczy okoliczności, które organ I instancji winien wziąć pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy, wymagają uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części i nie mogły być ustalone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (np. ustalenie wielkości posiadanych przez organ pomocy społecznej środków na zasiłki okresowe, liczby osób wnioskujących o pomoc w tej formie, spraw załatwionych pozytywnie oraz kryteriów, jakimi kierował się organ I instancji przyznając świadczenie niektórym wnioskodawcom). Oceniając zasadność skargi stwierdzić trzeba, że w istocie nie zawiera ona zarzutów stawianych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, lecz stawia takie zarzuty jedynie organowi I instancji, jego postępowaniu i wydanej przez ten organ – uchylonej następnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze – decyzji, przy czym wnosząc o "przywrócenie tego świadczenia od terminu określonego przepisami prawa" skarżąca faktycznie domaga się merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd. Jak już wyżej zaznaczono Wojewódzki Sąd Administracyjny jest uprawniony jedynie do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co oznacza, że nie może za organ merytorycznie rozstrzygać sprawy administracyjnej. Jeżeli w wyniku takiej kontroli Sąd stwierdzi, że decyzja narusza w istotny sposób prawo, może jedynie ją uchylić, względnie stwierdzić jej nieważność. Nie może natomiast przyznać dochodzonego uprawnienia lub świadczenia. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie narusza ona prawa. Jak już wyżej zaznaczono organ odwoławczy trafnie w motywach wydanej decyzji wskazał, że decyzją organu I instancji w sposób nieprawidłowy rozpoznano wniosek skarżącej o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego, a zatem kwestia ta – wbrew obawom skarżącej – nie została jednoznacznie i ostatecznie rozstrzygnięta w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie więc z tym, czego domaga się skarżąca, organ I instancji będzie musiał powyższą kwestię rozstrzygnąć, a podjęta przez ten organ decyzja będzie podlegała kontroli organu odwoławczego. Jego zaś decyzja będzie mogła zostać poddana kontroli sądu administracyjnego. Zauważyć wypada, że uwzględnienie skargi w rozpatrywanej sprawie w praktyce oznaczałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego korzystnej dla skarżącej (bo uwzględniającej jej odwołanie) decyzji i pozostawienie w obrocie prawnym niekorzystnej dla niej decyzji organu I instancji, bądź też uchylenie decyzji organów obu instancji, co prowadziłoby w istocie do takich samych skutków, jakie spowodowała zaskarżona decyzja, to jest do konieczności rozpatrzenia niniejszej sprawy od początku. W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.