II SA/Wr 779/06

WyrokWSA we Wrocławiu2007-02-15

Skład orzekający: Julia Szczygielska, Mieczysław Górkiewicz, Alicja Palus

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję o nakazie rozbiórki tymczasowego obiektu (pokrycia namiotowego) bez uprzedniego rozważenia możliwości jego legalizacji zgodnie z art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego oraz czy naruszono zasady postępowania administracyjnego, w tym prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja organu nadzoru budowlanego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad dotyczących prowadzenia postępowania wyjaśniającego, gromadzenia dowodów oraz zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Organ pierwszej instancji nie rozważył możliwości legalizacji obiektu zgodnie z art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, a organ odwoławczy nie naprawił tych uchybień. W związku z tym, Sąd uchylił obie decyzje.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę tymczasowego obiektu – przykrycia namiotowego przy budynku kina, wybudowanego pomimo sprzeciwu właściwego organu. Inwestorzy zgłosili roboty, ale Starostwo wniosło sprzeciw z uwagi na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie prawa, brak możliwości legalizacji obiektu oraz naruszenie procedury, w tym brak dostępu do akt i brak możliwości wypowiedzenia się.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. i orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zasądził od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Julia Szczygielska /sprawozdawca/ Sędziowie: Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz Asesor WSA – Alicja Palus Protokolant: Iwona Borecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. P. i Ł. L. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 14 września 2006 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki tymczasowego obiektu – pokrycia namiotowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z 13 czerwca 2006 r., Nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz M. P. i Ł. L. kwotę 757,00 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 13 czerwca 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wydał na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) decyzję Nr [...], którą nakazał M. P. i Ł. L. jako inwestorom wykonanych robót rozbiórkę tymczasowego obiektu – przykrycia namiotowego przy budynku kina A w G., na działce nr [...] obręb [...] C., wybudowanego pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W uzasadnieniu tejże decyzji wskazano, iż podczas kontroli na terenie przy budynku kina A stwierdzono, że ustawiono na nim namiot (tunel) konstrukcji stalowej z pokryciem plandeką w kolorze niebieskim, nieprzepuszczającą światła. Wykonany namiot posiada wymiary 7,8 m x 12,0 m. Jedną ścianą szczytową przylega do budynku kina w miejscu gdzie znajduje się wejście do lokalu gastronomicznego. Druga szczytowa i ściany boczne obudowane są plandeką, podnoszona na wysokość 1,80 m. Wysokość łuku wynosi 4,20 m. Namiot usytuowany jest na chodniku przyległym do budynku kina, utrudnia przejście dla przechodniów i widzów wychodzących z kina. W namiocie znajduje się 15 stołów konsumpcyjnych wraz z ławkami i krzesłami. Lokal jest użytkowany w godzinach 12-22 wg. tabliczki na drzwiach wejściowych. Łuki konstrukcji stalowej są zakotwione w gruncie i ścianie budynku kina. Ponadto w trakcie postępowania ustalono, że inwestorzy dokonali zgłoszenia robót w Starostwie Powiatowym w G. w dniu 7 kwietnia 2006 r. w zakresie obejmującym rozebranie murka ozdobnego licowanego szerokości 25 cm, wysokości od terenu chodnika 50 cm, położenie płytek chodnikowych oraz ustawienie namiotu reklamowego o wymiarach 10x12 m przenośnego przy ogródku letnim w rejonie lokalu gastronomicznego. W dniu 10 maja 2006 r. Starostwo Powiatowe wniosło jednak sprzeciw w sprawie postawienia tymczasowego obiektu – przykrycia namiotowego przy budynku kina A w G. z uwagi, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "Śródmieście" przedmiotowy teren oznaczony jest symbolem 90 UP/UC (uchwała Nr A z dnia 24 marca 1998 r.). Na podstawie zaś § 7 pkt 6 w/w uchwały wyklucza się tam lokalizację obiektów tymczasowych. Wobec tego, jak wskazał organ I instancji, zgodnie z art. 49b ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, właściwy organ nadzoru, z zastrzeżeniem ust. 2, nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, nakazać rozbiórkę. Do wykonania budowy objętej zgłoszeniem, zgodnie z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. Organ podkreślił, iż inwestor już w dniu kontroli tj. 10 maja 2006 r., miał wykonany cały zakres robot związanych z przekryciem namiotowym pomimo wcześniej wydanego postanowienia z dnia 25 kwietnia 2006 r. Wydziału Administracji Budowlanej o uzupełnienie dokumentów. W dniu 10 maja 2006 r. Starosta G. wydał decyzję Nr [...], w której również zgłosił sprzeciw w sprawie postawienia tymczasowego obiektu przykrycia namiotowego przy budynku kina. Wobec powyższego, z uwagi na brak możliwości legalizacji obiektu, organ I instancji orzekł jak w sentencji. Na powyższą decyzję odwołanie wnieśli Ł. L. i M. P., domagając się jej uchylenia jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz pogwałceniem elementarnych zasad wynikających z prawomocnej umowy dzierżawy zawartej z właścicielem terenu B i należytego wywiązywania się z zawartej umowy, w której określone zostały prawidła należytego użytkowania wynajmowanych pomieszczeń znajdujących się w budynku kina A, jak i terenu go otaczającego, a ściśle określone w porozumieniu z właścicielem obiektu, jak i Urzędem Miejskim w G. oraz właścicielem pasa drogowego co do jego zajęcia w wielkości 12 m 2. Na wszystkie te prace estetyczno-plastyczne odwołujący się posiadają stosowne zgody właścicieli terenu i obiektów. Wobec dokonania przez skarżących zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w G. w dniu 7 kwietnia 2006 r. i nie otrzymania do dnia 7 maja 2006 r. stosownej odpowiedzi, uznali to za milczącą zgodę Urzędu na zgłoszoną przez nich estetyzację terenu. Zdaniem skarżących wykonane prace przy przenośnym tymczasowym ogródku letnim, mającym za zadanie służyć mieszkańcom miasta G., są tylko i wyłącznie tymczasowe i przestawiane (stoliki, parasole, namiot reklamowy), a ich estetyka i fachowe zaprojektowanie w terenie w znacznym stopniu mocuje je w charakterze i klimacie miejsca przeznaczonego na odreagowanie i relaks. Zdaniem strony skarżącej, sformułowanie w decyzji organu I instancji jakoby tymczasowa lokalizacja utrudniała przejście dla przechodniów i widzów wychodzących z kina mija się z prawdą, ponieważ wyjścia z budynku kina znajdują się zupełnie z innej strony - przeciwległej z ogromną przestrzenią spacerową. Również sformułowanie "wybudowanego przykrycia namiotowego" pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ jest fałszywe z racji, że nie jest to żaden obiekt wybudowany tylko przenośna konstrukcja typu parasolowego niezwiązana trwale z gruntem. Ponadto skarżący podnieśli, iż występowali na piśmie o przesłania kserokopii zgromadzonego materiału w prowadzonym postępowaniu celem zapoznania rady wspólników, jak i biegłych z dziedziny budownictwa i urbanistyki, jednakże tego im nie umożliwiono. Jest to – w ocenie strony – kolejne pogwałcenie ich praw wynikających z udziału w postępowaniu, a gwarantowanych w kodeksie postępowania administracyjnego. Po rozpatrzeniu w/w odwołania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzję z dnia 14 września 2006 r. Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) wszelkie roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady zawiera art. 29 ustawy, który wylicza w sposób enumeratywny rodzaje budów i innych robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę. Unormowanie powyższe uzupełnia art. 30, określający rodzaje robót budowlanych, których prowadzenie wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Zgłoszenia tego należy jednak dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych i przystąpić do nich, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwemu organowi nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu. Pokrycie namiotowe o konstrukcji stalowej, nie połączone trwale z gruntem, mieści się – zdaniem organu odwoławczego – w kategorii obiektów tymczasowych, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy, do wzniesienia których wymagane jest zgłoszenie właściwemu organowi. W badanej sprawie inwestorzy co prawda zgłosili do właściwego organu fakt postawienia przedmiotowego pokrycia namiotowego, jednakże zgłoszenie to zostało oprotestowane przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. W toku prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania ustalono, iż decyzja Starosty G. z dnia 10 maja 2006 r. Nr [...], wyrażająca sprzeciw co do realizacji zamierzenia inwestycyjnego polegającego na ustawieniu tymczasowego obiektu – pokrycia namiotowego przy budynku kina A w G., objętego zgłoszeniem z dnia 7 kwietnia 2006 r. firmy C Sp. c., jest decyzją pozostającą w obrocie prawnym i wiąże strony niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy, wobec realizacji przedmiotowej inwestycji, pomimo wniesienia przez właściwy organ sprzeciwu, organ nadzoru budowlanego był uprawniony do wydania skarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 49b ust. 1 powołanej ustawy. Ponadto zdaniem organu II instancji, nietrafny jest podgląd skarżących, iż planowana inwestycja jest zgodna z prawomocną umową dzierżawy, zawartej z właścicielem terenu B, gdyż właściciel terenu jasno określił w niej obowiązki firmy C Sp. c., która winna była prace polegające m.in. na ustawieniu "zadaszenie scenicznego" wykonać po uzyskaniu wymaganych pozwoleń i z zachowaniem przepisów prawa budowlanego. W konsekwencji powyższych ustaleń, organ odwoławczy stwierdził iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania uregulowań zawartych w przepisie art. 138 § 2 k.p.a. bowiem wydanie decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja jest w ocenie organu odwoławczego prawidłowa i nie narusza przepisów prawa, a argumenty podniesione przez skarżących pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, organ orzekł jak na wstępie. Z rozstrzygnięciem D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu nie zgodzili się skarżący M. P. i Ł. L., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu II instancji jako niezgodnej z Prawem budowlanym, prawem cywilnym i kodeksem postępowania administracyjnego. Podkreślili , iż w dniu 7 kwietnia 2006 r. zgłosili w Starostwie Powiatowym w G. zakres prac do wykonania, załączając stosowne zgody oraz zgodę Wydziału Architektury i Planowania Urzędu Miejskiego w G. co do zgodności z planem i inne uzgodnienia. Starostwo w ustawowym terminie nie udzieliło odpowiedzi, ani nie zajęło stanowiska negatywnego. Wobec tego, w myśl prawa, wydało – zdaniem skarżących – "milczącą zgodę" na wykonanie tymczasowego rozbieranego typowego namiotu zadaszeniowego. Fałszywe są ponadto, w ich ocenie, argumenty przytoczone przez Starostwo, jakoby namiot utrudniał przejście widzów wchodzących do kina bowiem stoi on z dala od głównego wejścia do kina. Wobec powyższych faktów, skarżący stwierdzili, iż w postępowaniu organów nadzoru budowlanego jest wiele uchybień w procedowaniu. W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Mając na uwadze powyższe, Sąd rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podjęte zostały z naruszeniem art. 7, art.10 § 1, art.73 § 2, art.74 § 2, art.77§ 1, art.79, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., czyli decyzje te naruszają przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co powoduje, iż podlegają one usunięciu z obrotu prawnego. Podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest udzielenie odpowiedzi, czy w świetle zgromadzonych materiałów, organ pierwszej instancji miał dostateczną podstawę do wydania decyzji z dnia 13 czerwca 2006 r. Nr 40/06, w oparciu o przepis art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień jej wydania. Zgodnie bowiem z tym przepisem, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Z powyższej regulacji wynika zatem, iż organ obowiązany jest istotnie nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, jednakże z zastrzeżeniem ust. 2 art. 49b, co oznacza , że organ ten winien rozważyć wcześniej czy w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w tymże ust.2. Przepis zaś art. 49b ust. 2 omawianego Prawa budowlanego, stanowi: "Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni: 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego". Innymi słowy, aby móc wydać decyzję o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, musi być dowiedzione w następstwie czynności właściwego organu, o których zaś jest mowa w ust. 2 art. 49b Prawa budowlanego, że nie zachodzą przesłanki wymagane do zalegalizowania takiego obiektu budowlanego lub jego części. Potwierdzeniem tego stanowiska jest przepis art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego, w myśl którego, dopiero w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1. W niniejszej sprawie organ I instancji wydając w oparciu o przepis art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego decyzję z dnia 13 czerwca 2006 r. Nr [...], ograniczył się jedynie do przywołania treści w/w przepisu bez dokonania jakichkolwiek rozważań postanowień ust. 2 tego artykułu. Wynika z tego, że organ nie przeprowadził w tym względzie postępowania, a do czego zobowiązuje go sformułowanie ust. 1 art. 49b "z zastrzeżeniem ust. 2" - czy istnieje możliwości legalizacji przedmiotowego obiektu – przykrycia namiotowego. Pominięcie przez organ tej kwestii stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., co już dawało podstawę do uchylenia przez organ odwoławczy decyzji pierwszoinstancyjnej. Pokreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie ugruntował się pogląd, że gdy nie jest dokładnie ustalony stan faktyczny sprawy, a co ma miejsce w niniejszej sprawie, to nie można ocenić czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego. W takim przypadku brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, a rozstrzygnięcie dokonane mimo to przez organ administracji jest w konsekwencji wadliwe /por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 1984 r., sygn. akr I SA 508/84, ONSA 2/84, poz. 100/. Niezależnie od powyższego, Sąd stwierdził również, iż organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie czynił to z naruszeniem postanowień art. art. 10 § 1, art. 73 § 2, art. 79 i art. 81 k.p.a., naruszając tym samym gwarancję realizacji zasady ogólnej czynnego udziału stron – skarżących w postępowaniu. Lektura akt sprawy wskazuje, że w dniu 10 maja 2006 r. organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji przeprowadził oględziny ogródka letniego lokalu gastronomicznego przy budynku kina A w G. Jednakże z zapisów protokołu z tychże czynności nie wynika czy oględziny te dotyczą spornej inwestycji, oraz kim jest M. P. i w jakim charakterze była obecna przy tych oględzinach. Zakładając, że oględziny te jednak dotyczyły spornego obiektu, skoro organ pierwszej instancji odwołuje się to tych czynności, to z akt sprawy nie wynika by o mających odbyć się oględzinach skarżący zostali zawiadomieni. Niewątpliwe zaś jest przy tym , że skarżący nie brali w nich udziału. Podkreślić w tym miejscu należy, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie jest datowane na dzień 12 maja 2006 r., które zaś skarżącym doręczono dopiero w dniu 5 czerwca 2006 r., czyli blisko miesiąc po opisanych wyżej oględzinach i zaledwie 8 dni przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. W orzecznictwie przyjęte zostało, iż wprawdzie kodeks postępowania administracyjnego nie rozstrzyga sposobu ustalania daty wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, niemniej jednak za datę taką można uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę /por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 1981 r., sygn. akt SA 654/81, ONSA 1981/1/15/. Jednakże, co ma znaczenie dla niniejszej sprawy, data dokonania pierwszych czynności urzędowej jest datą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, ale gdy organ nie wystosował do stron postępowania zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Podkreślić również należy, że przepis art. 79 § 1 k.p.a. nakłada na organ obowiązek zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych i oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona zaś ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu oraz składać wyjaśnienia /art. 79 § 2 k.p.a./. Uprawnień wynikających z cyt. wyżej przepisu art. 79 k.p.a. nie można pozbawić strony organ przez zaniechanie zawiadomienia jej o przeprowadzonym dowodzie. Czynność ta nie jest pozostawiona uznaniu organu, lecz jest to obowiązek organu, niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu. O wzięciu bowiem udziału w przeprowadzaniu dowodu może decydować wyłącznie strona, a nie organ przed którym toczy się postępowanie administracyjne. Naruszenie zaś tego obowiązku, a co ma miejsce w niniejszej sprawie, stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mającym wpływ na wynik sprawy /por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 1986 r., sygn. akt II SA 2015/85, ONSA 1986, Nr 1, poz. 13/. Okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, nie mogą być uznane za udowodnione /art. 81 k.p.a./. Nadto wskazać należy, że w zawiadomieniu z dnia 22 maja 2006 r. organ poinformował skarżących, że w terminie 7 dni od daty otrzymania tegoż zawiadomienia mają możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań w organie. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącym w dniu 5 czerwca 2006 r., co pozwala na stwierdzenie, że do 12 czerwca 2006 r. mogli składać wnioski. Akta sprawy wskazują, że w dniu 12 czerwca 2006 r. wpłynęło do organu I instancji pismo skarżących z dnia 10 czerwca 2006r. w którym zwrócili się z żądaniem przesłania kserokopii kompletu zgromadzonych w sprawie dokumentów i materiałów celem przedstawienia ich radcom prawnym i biegłemu z dziedziny budownictwa, a co umożliwi im zajęcie stosownego stanowiska. Niewątpliwe jest w sprawie, że organ nie przesłał skarżącym żądanych dokumentów . W aktach sprawy znajduje się natomiast jedynie pismo organu z dnia 16 czerwca 2006 r. informujące skarżących, że przedmiotowe żądanie nie może być spełnione, gdy nadto w aktach tych brak jest dowodu doręczenia tegoż pisma skarżącym, a decyzja organu pierwszej instancji wydana została już 13 czerwca 2006 r. Powyższe ustalenia wskazują na naruszenie nie tylko przepisu art.73 § 2 i art.74 § 2 k.p.a., lecz także stanowią naruszenie naczelnej zasady postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przejawia się w prawie do inicjowania postępowania oraz prawie wypowiadania się co do treści żądania. Nie chodzi tutaj jedynie o prawo bycia obecną, ale prawo do czynnego kształtowania stanu faktycznego przez stronę poprzez prawo żądania przeprowadzenia dowodów /art. 78 k.p.a./, a przez to - wpływ na stosowanie normy praw materialnego lub procesowego. Przez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć nie tylko udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale też w czynnościach decydujących. Prawu strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym towarzyszy obowiązek organu prowadzącego to postępowanie zawiadomienia strony o wszczęciu /bądź prowadzeniu/ postępowania, prawie strony dostępu do akt sprawy, prawie do zgłaszania dowodów, obowiązku zawiadamiania strony o terminie i miejscu przeprowadzania dowodów, prawie strony do wypowiadania się przed wydaniem decyzji. Aby zapewnić stronie możliwość realizacji tych uprawnień to organ administracji publicznej musi wykazać dostateczną aktywność, a nie strona. Zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym nie może sprowadzać się jedynie do zawiadomienia o wszczęciu postępowania i poinformowaniu o uprawnieniach, wynikających z art. 10 k.p.a., ale musi zasada ta również znaleźć swój wyraz w innych czynnościach postępowania. Organ drugiej instancji uchybień tych nie dostrzegł i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, tym samym wydał decyzję naruszającą prawo. Nadto istotne jest w niniejszej sprawie, iż z akt sprawy nie wynika, aby decyzja Starosty G. z dnia 10 maja 2006 r., Nr [...] o wniesieniu przez organ sprzeciwu została doręczona skarżącym. W aktach sprawy brak jest bowiem zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji przez skarżących. Nie wiadomo zatem czy decyzja, którą wniesiono sprzeciw, była decyzja ostateczną. Do powyższych ustaleń nie odniósł się organ odwoławczy, ograniczając się jedynie do wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż decyzja z dnia 10 maja 2006 r. pozostaje w obrocie prawnym i wiąże strony niniejszego postępowania. Również brak odniesienia się organu odwoławczego do zarzutu skarżących o zaniechaniu organu pierwszej instancji przesłania skarżącym żądanych kserokopii dokumentów. Powyższe stanowi naruszenie nie tylko art. 136 k.p.a., lecz także narusza art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy rozpoznaje wprawdzie sprawę ponownie w oparciu o materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji, niemniej jednak organ ten może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe (art. 136 k.p.a.), które ma szczególne znaczenie w razie jeżeli strona w odwołaniu /jak ma miejsce w niniejszej sprawie/ - kwestionuje ustalenie istotnych okoliczności faktycznych mających podstawowe znaczenie dla wystąpienia stanu faktycznego, a od którego norma prawa uzależnia pozytywne rozstrzygnięcie sprawy. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny opierając się na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. I i II sentencji. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 200 w/w ustawy. Na marginesie czynionych rozważań, z uwagi na to, iż przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie są wyłącznie decyzje o nakazie rozbiórki, można jedynie wskazać, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, którą Sąd w tym składzie w pełni podziela, sprzeciw wyrażony przez organ w trybie art. 30 ust. 5 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, oznacza brak zgody na przystąpienie przez inwestora do realizacji zamierzonej działalności budowlanej. Natomiast nie wniesienie sprzeciwu przez właściwy organ w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, w praktyce oznacza udzielenie zgody na realizację zamierzeń inwestycyjnych określonych w zgłoszeniu. Istotne jest jednak przy tym, iż, jeżeli organ wezwał inwestora do usunięcia braków zgłoszenia to termin trzydziestodniowy liczy się od dnia usunięcia tych braków. /por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 571/05, niepublikowany/.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło