II SA/Wr 779/25
WyrokWSA we Wrocławiu2026-05-21
Skład orzekający: Wojciech Śnieżyński, Olga Białek, Dominik Dymitruk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zastosowanie współczynnika obniżającego stawkę opłaty za składowanie odpadów stabilizatu (kod 19 05 99) wymaga, aby zarówno pobór próbek, jak i badania laboratoryjne były wykonane przez akredytowane laboratorium, a próbki pobrał przedstawiciel tego laboratorium?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zastosowanie współczynnika obniżającego stawkę opłaty za składowanie odpadów stabilizatu wymaga spełnienia łącznie kilku warunków: badania muszą być wykonane przez akredytowane laboratorium, próbki do badań muszą być pobrane przez przedstawiciela tego laboratorium, a badania muszą być wykonywane z określoną częstotliwością. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków, w szczególności pobranie próbek przez podmiot niebędący przedstawicielem akredytowanego laboratorium, wyklucza możliwość zastosowania obniżonej stawki opłaty.Stan faktyczny
Spółka C. sp. z o.o. złożyła wykaz opłat za składowanie odpadów za rok 2020, stosując obniżoną stawkę opłaty dla odpadów o kodzie 19 05 99 (stabilizat), powołując się na spełnienie wymaganych parametrów. Marszałek Województwa Dolnośląskiego wszczął postępowanie, uznając, że spółka nie spełniła warunków do zastosowania obniżonej stawki, w szczególności w zakresie poboru próbek i badań przez akredytowane laboratorium. Po uchyleniu decyzji pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, które również uznało brak spełnienia przesłanek do obniżonej stawki, spółka wniosła skargę do WSA we Wrocławiu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Dominik Dymitruk (spr.) Protokolant: asystent sędziego Michał Sikora po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2026 r. sprawy ze skargi C. sp. z o.o. [...] z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 sierpnia 2025 r. nr SKO 4211.17.2025 w przedmiocie wymierzenia opłaty za składowanie odpadów oddala skargę w całości.
Wraz z pismem z dnia 15 marca 2021 r. C. Sp. z o.o. [...] z siedzibą we W. (dalej: skarżąca, Spółka), jako zarządzający składowiskiem odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w R. przedłożyła do Marszałka Województwa Dolnośląskiego wykaz zawierający informacje i dane o rodzajach i ilości składowanych odpadów oraz o wysokości należnych opłat za rok 2020. Wykaz ten został następnie skorygowany w pismach z dnia 9 kwietnia 2021 r. oraz z dnia 9 kwietnia 2024 r. Ze złożonego dokumentu wynikało, że w 2020 r. Spółka unieszkodliwiła na składowisku odpadów w R. odpady m.in. o kodzie 19 05 99 Inne niewymienione odpady w ilości 13 289,71 Mg.
Dla odpadów o kodzie 19 05 99 Inne niewymienione odpady (tzw. stabilizat) Spółka wyliczyła należną opłatę z uwzględnieniem współczynnika obniżającego wysokość jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku, który ma zastosowanie w przypadku spełnienia przez stabilizat wymaganych parametrów, wskazanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. z 2017 r., poz. 2490 z późn. zm.; dalej jako: rozporządzenie).
Marszałek Województwa Dolnośląskiego powziął wątpliwości co do prawidłowości danych zawartych w przedłożonym przez Spółkę wykazie za korzystanie ze środowiska za 2020 r., które dotyczyły należnej opłaty za składowanie odpadów o kodzie 19 05 99 Inne niewymienione odpady (tzw. stabilizat). Dokładniej jego zastrzeżenia wzbudziło zastosowanie przez Spółkę współczynnika obniżającego wysokość jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie tego rodzaju odpadów na składowisku, o którym mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia. Zdaniem organu Spółka nie spełniła warunków wskazanych w § 3 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia, dotyczących wykonania badań i poboru prób przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54 z późn. zm.; dalej: p.o.ś,), tym samym nie była uprawniona do zastosowania obniżonej stawki opłaty za składowanie odpadów stabilizatu. W tym stanie rzeczy, Marszałek Województwa Dolnośląskiego uznał, że przedłożony przez Spółkę wykaz nasuwa zastrzeżenia, zatem na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia w drodze decyzji należnej opłaty, stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu.
Po przeprowadzeniu postępowania Marszałek, na podstawie art. 273 ust. 1 pkt 4, art. 275, art 281 ust. 1, art. 282, art. 285 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 2490 ze zm.), obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 3 października 2018 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2019 (M. P. z 2018 r. poz. 1038), art. 21 §3, art. 53 § 1 i § 4, art. 55 § 1, art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, dalej: o.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r, poz. 572, dalej: k.p.a.), decyzją z dnia z dnia 28 kwietnia 2025 r. (nr DOS-O-II.7253.76.2024.MW), wymierzył Spółce opłatę - w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu - za składowanie odpadów w 2020 r. na składowisku odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w R. – Spółce w wysokości 2 586 781,00 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że z treści rozporządzenia jednoznacznie wynika, że aby zastosować współczynnik obniżający wysokość opłaty za składowanie stabilizatu, konieczne jest spełnienie łącznie następujących warunków:
1) próbka odpadu powinna być przebadana w laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust, 1 pkt 1 oraz ust. 1a p.o.ś., tj. laboratorium akredytowanym lub własnym laboratorium podmiotu posiadającego certyfikat systemu zarządzania jakością, jeśli zostało ono objęte systemem zarządzania jakością;
2) pobór prób winien zostać dokonany przez przedstawiciela tegoż akredytowanego lub certyfikowanego laboratorium;
3) wyniki badań parametrów stabilizatu muszą mieścić się w wyznaczonych w rozporządzeniu normach, przy czym badania należy wykonywać z określoną częstotliwością, tj. raz na miesiąc, a po spełnieniu wymaganych parametrów w 12 kolejnych próbach - raz na kwartał.
Zdaniem organu pierwszej instancji, skarżąca spełniła pierwszą z przesłanek. W tym kontekście wskazano, że w proces wykonywania badań stabilizatu zeskładowanego w I i II kwartale 2020 r. na składowisku odpadów w R. zaangażowane były dwa laboratoria:
- D., które pobierało próby do badań od Spółki i zlecało wykonanie analiz laboratorium posiadającemu akredytację [...]. Następnie, na podstawie wyników uzyskanych przez podwykonawcę sporządzało sprawozdania z powyższych badań, które przekazywało Spółce.
- Laboratorium Innowacyjnych Materiałów i Monitorowania Środowiska, Oddział Inżynierii Materiałowej, Procesowej i Środowiska w O. ([...]; dalej także: Laboratorium IMiMŚ), które badało dostarczone przez D. próbki odpadów, pod kątem spełnienia wymagań określonych w § 3 ust. 2 rozporządzenia. Sprawozdania z tych badań przekazywane były do zleceniodawcy.
Natomiast począwszy od III kwartału 2020 r. pobieranie prób i wykonywanie analiz stabilizatu było zlecane laboratorium A. s.r.o., posiadającego [...], której zakres obejmował zarówno pobieranie prób, jak i przeprowadzanie badań parametrów AT4, LOI i TOC w odpadach.
Opisany schemat postępowania z próbkami odpadów wynikał z faktu, że zakres akredytacji podmiotu D. ([...]) w 2020 r. nie obejmował wykonywania badań parametrów AT4, strat prażenia i zawartości węgla organicznego w odpadach o kodzie 19 05 99. Z tego względu sprawozdania sporządzone przez to laboratorium nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego, że badania przeprowadziło akredytowane laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 p.o.ś.
Jak wskazał dalej organ, w toku prowadzonego postępowania ustalono, że podmiotem, który faktycznie przeprowadzała analizy w I i II kwartale 2020 r. było laborantem akredytowane nr [...], tj. Laboratorium Innowacyjnych Materiałów i Monitorowania Środowiska, Oddział Inżynierii Materiałowej, Procesowej i Środowiska w O. Dla partii odpadów z I kwartału 2020 r. skarżąca przedłożyła sprawozdanie sporządzone przez ww. laboratorium, opatrzone jego symbolem akredytacji.
Spółka nie przedłożyła jednak sprawozdań z badań przeprowadzonych przez akredytowane laboratorium dla partii odpadów unieszkodliwianych w II kwartale 2020 r. Według oświadczenia D. P., zawartych w pismach z dnia 29 stycznia 2025 r. i 28 marca 2025 r., badania parametrów AT4, LOI i TOC, których wyniki zamieszczono w sprawozdaniu D. za ww. miesiące, również zostały wykonane przez laborantem nr [...], jednak nie udało się odnaleźć oryginału sprawozdań z badań od podwykonawcy. W ocenie organu, stanowisko D. P. nie jest wystarczającym dowodem na potwierdzenie wykonania badania stabilizatu w II kwartale 2020 r. przez akredytowane laboratorium.
Organ pierwszej instancji wskazał także, że Spółka nie spełniła również drugiej przesłanki, tj. nie sposób przyjąć, że poboru prób dokonał przedstawiciel akredytowanego laboratorium. Jak również sama spółka nie posiada własnego laboratorium w rozumieniu art. 147a ust. 1a p.o.ś. Zgodnie z tym przepisem:, prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia, posiadający certyfikat systemu zarządzania jakością, mogą wykonywać pomiary wielkości emisji lub innych warunków korzystania ze środowiska, do których wykonania są obowiązani, w tym pobieranie próbek, we własnym laboratorium, pod warunkiem że laboratorium to jest również objęte systemem zarządzania jakością lub jest zapewniony automatyczny pobór prób przy użyciu próbobierni objętej nadzorem metrologicznym.
W tej sytuacji przyjęto, że w dwóch pierwszych kwartałach 2020 r. Spółka nie wykazała spełnienia warunków określonych w § 3 ust. 3 rozporządzenia, uprawniających do zastosowania preferencyjnej stawki opłaty za składowanie stabilizatu, ponieważ w ww. okresie próby do badań nie zostały pobrane przez przedstawiciela akredytowanego laborantem, a dla odpadów unieszkodliwionych w II kwartale 2020 r. nie udowodniono, że analizy parametrów stabilizatu wykonało laboratorium akredytowane. W tej sytuacji organ pierwszej instancji wymierzyła opłatę zgodnie z przyjętymi stawkami, wskazując w decyzji sposób jej wyliczenia.
Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, decyzją z dnia 13 sierpnia 2025 r. (nr SKO 4211.17.2025), podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 273 ust. 1 pkt 4, art. 275 i art. 288 ust. 1 pkt 2 p.o.ś, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i orzekając co do istoty sprawy wymierzyło Spółce opłatę – stanowiącą różnice pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu – za składowanie odpadów w 2020 r. na składowisko odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w R. w wysokości 2 197 232,00 zł.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Spółka nie spełniła przesłanek do zastosowania stawki preferencyjnej. Kolegium uznało bowiem, że brak jest dowodów na potwierdzenie, aby próbki odpadu były przebadane w laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust, 1 pkt 1 oraz ust. 1a p.o.ś.; jak również nie można przyjąć, iż Spółka posiada własne laboratorium. Kolegium podtrzymało także stanowisko organu pierwszej instancji, że pobór prób nie został dokonany przez przedstawiciela akredytowanego lub certyfikowanego laboratorium, jak również skonkludowało, iż badania nie były przeprowadzane z częstotliwością raz na miesiąc.
Kolegium wskazało, że wymierzenie Spółce opłaty będącej różnicą pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu za składowanie odpadów w 20120 r. nie ma charakteru sankcyjnego, gdyż jest to normalna opłata jaką Spółka powinna ponieść za korzystanie ze środowiska (składowanie odpadów) w danym roku. Natomiast wyjątkowy charakter ma dopiero możliwość zastosowania przez Spółkę współczynnika zmniejszającego jednostkową stawkę opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku. Skoro zaś regulacja prawna zawarta w § 3 ust. 2 i 3 Rozporządzenia ma charakter wyjątkowy, to w myśl przyjętej zasady "wyjątków nie należy intepretować rozszerzająco". W świetle poczynionych ustaleń Kolegium nie podzieliło stanowiska Spółki, że działania organu pierwszej instancji miały charakter formalistyczny, bowiem ignorowały wyniki badań stabilizatu, koncentrując się wyłącznie na procedurze poboru próbek do badań. Wadliwość przedstawionego przez Odwołującą się stanowiska jest zaś oczywista i polega na zbagatelizowaniu okoliczności, że sposób poboru próbek do badań ma zasadnicze znaczenie dla wyników tych badań. Skoro bowiem proces udzielania akredytacji rozciąga się zarówno na procedurę pobierania przez laboratorium próbek, jak i przeprowadzania właściwych badań, to oba te etapy procedury pomiarowej są z tej perspektywy równie istotne. Zatem zakwestionowanie procedury pobierania próbek stabilizatu pociąga za sobą uzasadnione obiekcje co do wyników badań tak pobranych próbek.
Kolegium, odnosząc się do częstotliwości wykonywanych badań, wyjaśniło, że zgodnie z zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia spełnienie przez stabilizat parametrów, o których mowa w § 2, potwierdza się badaniami laboratoryjnymi wykonanymi raz w miesiącu, a po spełnieniu przez stabilizat wymaganych parametrów w 12 kolejnych próbach – raz na kwartał. Uprawnienie do zmniejszenia częstości badań przysługuje zatem dopiero po osiągnięciu wymaganych parametrów stabilizatu w 12 kolejnych próbach. Zdaniem Kolegium, badań stabilizatu przeprowadzonych przez Spółkę w 2019 r. nie można uznać za potwierdzające spełnienie wymaganych parametrów, skoro wadliwość tych badań stała się podstawą wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 31 marca 2025 r. (nr DOS-O-II.7253.75.2024.MW), utrzymanej w mocy decyzją Kolegium z dnia 5 czerwca 2025 r. (nr SKO 4212.3.2025). Z uwagi więc na zakwestionowanie wykonanych badań z roku 2019 i wydane w tym zakresie decyzje, Spółka nie była uprawniona do skorzystania w 2020 r. z możliwości przeprowadzania badań stabilizatu pochodzącego z własnej instalacji raz na kwartał.
W związku z powyższym, w toku prowadzonego postępowania Spółka przedłożyła miesięczne wyniki badań dla stabilizatu wytworzonego we własnej instalacji za poszczególne miesiące 2020 r. Jednakże w okresie od stycznia do czerwca 2020 r. próby do badań były pobierane przez podmiot niebędący przedstawicielem akredytowanego laboratorium, zaś wyniki przeprowadzonych badań stabilizatu nie pochodzą od akredytowanego laboratorium. Dlatego też dopiero w odniesieniu do stabilizatu zdeponowanego przez Spółkę od lipca 2020 r. (i poddanego badaniu przez uprawniony podmiot) można zastosować preferencyjne stawki opłaty. W tym stanie rzeczy organ stwierdził także, że badania parametrów stabilizatu nie były wykonywane z określoną w rozporządzeniu częstotliwością, tj. raz w miesiącu dla każdej partii przyjętych odpadów.
Konkludując, zdaniem Kolegium, skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek do zapłaty opłaty za korzystanie ze środowiska w I i II kwartale 2020 r. z zastosowaniem stawki obniżonej, a organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów, które przeczyłyby faktom, które ustalono na podstawie już posiadanych dowodów.
Dokonując jednakże weryfikacji opłaty ustalonej w zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę przedłożone przez Spółkę zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska w 2020 r., wysokość należnej opłaty - po zaokrągleniu – winna wynosić 3 469 643,00 zł. Od powyższej kwoty należało odjąć wysokość opłaty wynikającej z przedstawionego przez Spółkę wykazu, tj. kwotę 1 272 411,00 zł. W wyniku tego działania matematycznego wysokość należnej opłaty winna wynieść 2 197 232,00 zł. Mając powyższe na względzie, Kolegium orzekło reformatoryjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła C. sp. z o.o. [...] z siedzibą we W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a nadto zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia oraz art. 147a ust. 1 pkt 1 i ust. 1a p.o.ś. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji poprzez nałożenie na skarżącą obowiązku zapłaty opłaty za korzystanie ze środowiska w 2020 r. bez zastosowania stawki obniżonej, tj. wymierzenie opłaty w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu za składowanie odpadów w 2020 r. na składowisku odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w R. w wysokości 2 197 232,00 zł – w sytuacji, gdy odpady składowane przez skarżącą na składowisku spełniały ustawowe warunki do zastosowania stawki obniżonej, a skarżąca spełniła i wykazała wszystkie warunki, by z tej stawki skorzystać, w tym w szczególności przedłożyła prawidłowe wyniki badań laboratoryjnych stabilizatu;
2) art. 7, art 7a ust. 1, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności w celu ustalenia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie przez organ zarówno samodzielnego dokonania ustaleń faktycznych i zebrania dowodów, jak i zaniechanie wezwania skarżącej do przedstawienia dowodów w sytuacji, gdy przedstawione przez skarżącą twierdzenia w ocenie organu odwoławczego wymagały przedłożenia dalszych dowodów.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia prawa, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.
Podstawę materialnoprawną wymierzenia opłaty stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu za składowanie odpadów stanowi art. 288 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., zgodnie z którym, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska – będąc do tego obowiązanym – przedłożył wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, lecz zamieścił w nim informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia, marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu.
Stosownie do § 3 ust. 2 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska, dla odpadów o kodzie 19 05 99, będących stabilizatem o wartości AT4 poniżej 10 mg O₂/g suchej masy, stratach prażenia mniejszych niż 35% oraz zawartości węgla organicznego mniejszej niż 20% suchej masy, wysokość jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku stanowi 0,25 stawki podstawowej. Spełnienie przez stabilizat tych parametrów potwierdza się – stosownie do § 3 ust. 3 rozp.st.opł. – badaniami laboratoryjnymi wykonywanymi raz w miesiącu, a po spełnieniu wymaganych parametrów w 12 kolejnych próbach – raz na kwartał, przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a p.o.ś., przy czym próbki do badań pobiera przedstawiciel tego laboratorium.
Zgodnie z art. 147a ust. 1 pkt 1 p.o.ś. prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia są obowiązani zapewnić wykonanie pomiarów wielkości emisji lub innych warunków korzystania ze środowiska, w tym pobieranie próbek, przez akredytowane laboratorium w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku. Z kolei art. 147a ust. 1a p.o.ś. dopuszcza wykonanie tych pomiarów, w tym pobieranie próbek, we własnym laboratorium prowadzącego instalację, pod warunkiem, że podmiot ten posiada certyfikat systemu zarządzania jakością, a laboratorium to jest również objęte systemem zarządzania jakością bądź zapewniony jest automatyczny pobór prób przy użyciu próbobierni objętej nadzorem metrologicznym.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 564/24, i przyjmuje zawarte w nim rozważania za własne. Wyrok ten dotyczył nie tylko tożsamego zagadnienia prawnego, a mianowicie możliwości zastosowania współczynnika obniżającego stawkę opłaty za składowanie stabilizatu o kodzie 19 05 99 w sytuacji, gdy badania i pobór próbek były rozdzielone pomiędzy laboratorium nieakredytowane (sporządzające sprawozdanie) oraz laboratorium akredytowane (faktycznie wykonujące analizy), a próbki pobierał pracownik samej spółki, lecz przede wszystkim zapadł na gruncie skargi Spółki.
W powołanym wyroku WSA we Wrocławiu trafnie wskazał, że spór koncentruje się na spełnieniu czterech warunków: posiadania przez laboratorium wykonujące badania akredytacji (art. 147a ust. 1 pkt 1 p.o.ś.) bądź statusu "własnego laboratorium" objętego systemem zarządzania jakością (art. 147a ust. 1a p.o.ś.); pobierania próbek przez przedstawiciela uprawnionego laboratorium; potwierdzenia przez badania spełnienia parametrów z § 3 ust. 2 rozporządzenia oraz wykonywania badań w odpowiednich terminach.
Co do pojęcia "własnego laboratorium" Sąd podziela tezę, zgodnie z którą trudno uznać laboratorium prowadzące indywidualną działalność gospodarczą, niewłączone w strukturę spółki i stanowiące samodzielny podmiot, za "własne laboratorium" prowadzącego instalację w rozumieniu art. 147a ust. 1a p.o.ś. tylko z tej przyczyny, że spółka dysponowała swobodnym dostępem do jego zasobów, a część czynności wykonywali jej pracownicy. Jak wyjaśniono w powołanym orzeczeniu, przepis art. 147a ust. 1a p.o.ś. stanowi wyjątek od reguły z art. 147a ust. 1 p.o.ś. i podlega ścisłej, literalnej wykładni (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 1892/13). Słownikowe znaczenie słowa "własny" wskazuje przede wszystkim na cechę wyłącznego posiadania i przynależności rzeczy do określonego podmiotu – "własny" to "należący do kogoś". Relacja współpracy czy kooperacji dwóch samodzielnych podmiotów nie tworzy zaś stosunku przynależności jednego z nich do drugiego, a prawu polskiemu nie jest znana konstrukcja "nieformalnego włączenia w strukturę danego podmiotu".
Sąd podziela również drugą z tez przywołanego wyroku, zgodnie z którą nie spełnia warunku "pobrania próbki do badań przez przedstawiciela laboratorium", o którym mowa w § 3 ust. 3 rozporządzenia sytuacja, w której próbki pobiera pracownik spółki nieposiadającej własnego laboratorium w rozumieniu art. 147a ust. 1a p.o.ś., niebędący jednocześnie pracownikiem akredytowanego laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 p.o.ś. Celem regulacji jest bowiem zapewnienie niezależnej i bezstronnej procedury pobierania próbek, gdyż tylko taka procedura warunkuje wiarygodność badań. Pobieranie próbek stanowi – zgodnie z wytycznymi Polskiego Centrum Akredytacji – element procedury pomiarowej równorzędny z samym badaniem i jest objęte oceną w toku akredytacji. Z tego względu nie jest obojętne, kto dokonuje poboru: zgodnie z zakazem wykładni per non est nie wolno pomijać fragmentu "przy czym próbki do badań pobiera przedstawiciel tego laboratorium" jako zbędnego. Jedna i ta sama osoba nie może być – z uwagi na potencjalny konflikt interesów wynikający z obowiązku lojalności pracowniczej – jednocześnie przedstawicielem przedsiębiorcy poddającego stabilizat badaniom oraz przedstawicielem niezależnej jednostki badawczej.
Sąd akceptuje także stanowisko, że samo podzlecanie badań przez laboratorium nieakredytowane laboratorium akredytowanemu jest dopuszczalne, jednak zapis w sprawozdaniu, że laboratorium sporządzające sprawozdanie umieściło w nim wyniki innego, akredytowanego laboratorium, nie wystarcza do przyjęcia, iż spełniono warunki z § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia, jeżeli czynności poboru próbek wykonała osoba niebędąca przedstawicielem uprawnionego laboratorium. Niewystarczające są w szczególności oświadczenie akredytowanego laboratorium o braku zastrzeżeń co do dostarczonych próbek, czy zaświadczenie o przeszkoleniu pracownika spółki w zakresie poboru próbek. Wymóg posiadania akredytacji musi być przy tym zachowany zawsze i nie może go zastąpić wykazanie, że pomiary wykonano właściwymi metodykami i przyrządami przez laboratorium akredytacji nieposiadające (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2064/13).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd dostrzega, że stan faktyczny różni się od stanu rozpoznawanego w sprawie II SA/Wr 564/24, jednak różnice te nie prowadzą do odmiennej oceny prawnej, lecz – w odniesieniu do I i II kwartału 2020 r. – ją potwierdzają.
W procesie wykonywania badań stabilizatu zeskładowanego w I i II kwartale 2020 r. na składowisku w R. zaangażowane były dwa laboratoria. D. pobierało próbki do badań od Spółki i zlecało wykonanie analiz laboratorium posiadającemu akredytację, natomiast Laboratorium Innowacyjnych Materiałów i Monitorowania Środowiska, Oddział Inżynierii Materiałowej, Procesowej i Środowiska w O. ([...]) badało dostarczone przez powyższy podmiot próbki pod kątem spełnienia wymagań określonych w § 3 ust. 2 rozporządzenia, a sprawozdania z badań przekazywane były zleceniodawcy. Opisany schemat wynikał stąd, że zakres akredytacji laboratorium prowadzonemu przez D. P. w 2020 r. nie obejmował badań parametrów AT4, strat prażenia i zawartości węgla organicznego w odpadach o kodzie 19 05 99. Z tego względu sprawozdania sporządzone przez to laboratorium nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego, że badania przeprowadziło akredytowane laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 p.o.ś. W toku postępowania ustalono, że podmiotem, który faktycznie przeprowadzał analizy w I i II kwartale 2020 r. było więc Laboratorium Innowacyjnych Materiałów i Monitorowania Środowiska, Oddział Inżynierii Materiałowej, Procesowej i Środowiska w O. ([...]).
Dla partii odpadów z I kwartału 2020 r. Spółka przedłożyła sprawozdanie sporządzone przez ww. Laboratorium IMiMŚ, opatrzone jego symbolem akredytacji, co pozwala przyjąć wykonanie badań przez akredytowane laboratorium w tym zakresie. Nie przedłożyła jednak sprawozdań z badań przeprowadzonych przez akredytowane laboratorium dla partii odpadów unieszkodliwianych w II kwartale 2020 r. Tym samym dla tej partii nie został wykazany warunek wykonania badań przez laboratorium spełniające wymogi art. 147a ust. 1 pkt 1 p.o.ś. Ciężar przedstawienia dowodów potwierdzających spełnienie ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie obniżonej stawki spoczywał przy tym na Spółce.
Niewystarczające jest przy tym pismo Laboratorium IMiMŚ z dnia 8 maja 2020 r., na które powołuje się Spółka, zawierające oświadczenie, że próbki odpadów dostarczanych przez laboratorium prowadzone przez D. P. do badań AT4, LOI i TOC w latach 2018-2020 nie budziły zastrzeżeń i były odpowiednio zapakowane i oznakowane. Brak przedstawienia sprawozdania z badań przeprowadzonych przez laboratorium akredytowane, powołując się na ich zagubienie, powoduje brak wykazania spełnienie ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie obniżonej stawki.
Niezależnie od powyższego, w odniesieniu do obu kwartałów nie została spełniona także druga, samodzielna przesłanka – pobrania próbek przez przedstawiciela uprawnionego laboratorium. Próbki pobierało bowiem laboratorium prowadzone przez D. P., którego zakres akredytacji nie obejmował badań przedmiotowych parametrów, a osoba dokonująca poboru nie była przedstawicielem akredytowanego laboratorium faktycznie wykonującego analizy - tj. Laboratorium Innowacyjnych Materiałów i Monitorowania Środowiska, Oddział Inżynierii Materiałowej, Procesowej i Środowiska w O. ([...]). Spółka nie posiada przy tym własnego laboratorium w rozumieniu art. 147a ust. 1a p.o.ś., co wyklucza możliwość uznania poboru za dokonany w ramach "własnego laboratorium" objętego systemem zarządzania jakością. Skoro zatem próbek nie pobrał przedstawiciel laboratorium, o którym mowa w § 3 ust. 3 rozporządzenia, warunek ten – mający charakter samodzielny i konieczny – nie został spełniony, co samo w sobie wyłącza możliwość zastosowania współczynnika obniżającego dla partii odpadów z I i II kwartału 2020 r.
Fakt, że pobór próbek w I i II kwartale 2020 r. został wykonany – jak wskazuje Spółka – przez jej pracownika z wieloletnim stażem, który dysponuje aktualnym zaświadczeniem o przeszkoleniu w zakresie prawidłowego poboru próbek stabilizatu wystawionym przez laboratorium, któremu zlecane było wykonywanie tych badań, jak również biorąc pod uwagę, iż fakt wykonania badań w II kwartale 2020 r. przez akredytowane laboratorium nie wynika z przedłożonej przez Spółkę dokumentacji, nie było potrzeby wyjaśniania przez organ drugiej instancji – jak tego domaga się skarżąca – wątpliwości, czy Laboratorium IMiMŚ wykonało badania odpadów.
Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego odnoszące się do częstotliwości wykonywanych badań stabilizatu. Zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia spełnienie przez stabilizat parametrów, o których mowa w § 3 ust. 2, potwierdza się badaniami laboratoryjnymi wykonywanymi raz w miesiącu, a po spełnieniu przez stabilizat wymaganych parametrów w 12 kolejnych próbach – raz na kwartał. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że uprawnienie do zmniejszenia częstotliwości badań do jednego na kwartał przysługuje dopiero po uprzednim osiągnięciu wymaganych parametrów stabilizatu w 12 kolejnych próbach. Możliwość rzadszego, kwartalnego badania ma zatem charakter pochodny i warunkowy – jej powstanie zależy od wcześniejszego, należytego udokumentowania spełnienia parametrów w wymaganej liczbie kolejnych, comiesięcznych prób.
W realiach niniejszej sprawy Spółka nie mogła skutecznie powołać się na badania stabilizatu przeprowadzone w 2019 r. jako potwierdzające spełnienie wymaganych parametrów w 12 kolejnych próbach. Wadliwość tych badań stała się bowiem podstawą wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 31 marca 2025 r. (nr DOS-O-II.7253.75.2024.MW), utrzymanej w mocy decyzją Kolegium z dnia 5 czerwca 2025 r. (nr SKO 4212.3.2025), od której skargę tut. Sąd oddalił wyrokiem z dnia 21 maja 2026 r., sygn. akt II SA/Wr 685/25.
Skoro zatem badania z 2019 r. zostały zakwestionowane ostatecznymi w toku instancji administracyjnej rozstrzygnięciami, nie mogą one stanowić podstawy do uznania, że Spółka wykazała spełnienie parametrów w 12 kolejnych próbach. W konsekwencji Spółka nie była uprawniona do skorzystania w 2020 r. z możliwości przeprowadzania badań stabilizatu pochodzącego z własnej instalacji raz na kwartał, lecz obowiązana była do wykonywania badań comiesięcznych dla każdej partii przyjętych odpadów.
Wprawdzie w toku postępowania Spółka przedłożyła miesięczne wyniki badań dla stabilizatu wytworzonego we własnej instalacji za poszczególne miesiące 2020 r., jednak w okresie od stycznia do czerwca 2020 r. próbki do badań pobierał podmiot niebędący przedstawicielem akredytowanego laboratorium, a wyniki przeprowadzonych badań nie pochodzą od akredytowanego laboratorium. Z przyczyn omówionych powyżej braki te wykluczają możliwość uznania, że w odniesieniu do tego okresu spełnione zostały warunki z § 3 ust. 3 rozporządzenia.
Inaczej przedstawia się natomiast sytuacja od III kwartału 2020 r., gdy pobieranie prób i wykonywanie analiz stabilizatu zlecano laboratorium A. s.r.o., posiadającego akredytację [...], której zakres obejmował zarówno pobieranie prób, jak i przeprowadzanie badań parametrów AT4, LOI i TOC w odpadach. W tym układzie zarówno wymóg wykonania badań przez akredytowane laboratorium (art. 147a ust. 1 pkt 1 p.o.ś.), jak i wymóg poboru próbek przez przedstawiciela tego laboratorium (§ 3 ust. 3 rozporządzenia zostały zachowane, gdyż obie czynności – pobór i badanie – mieściły się w zakresie akredytacji jednego, uprawnionego podmiotu. Dopiero zatem w odniesieniu do stabilizatu zdeponowanego od lipca 2020 r. – poddanego badaniu przez uprawniony podmiot oraz przy poborze próbek dokonanym przez przedstawiciela akredytowanego laboratorium – możliwe było zastosowanie preferencyjnej stawki opłaty.
W tym stanie rzeczy zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że badania parametrów stabilizatu za okres od stycznia do czerwca 2020 r. nie były wykonywane z określoną w rozporządzeniu częstotliwością, tj. raz w miesiącu dla każdej partii przyjętych odpadów, co stanowi samodzielną przesłankę wyłączającą możliwość zastosowania współczynnika obniżającego dla odpadów z tego okresu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w odniesieniu do odpadów zeskładowanych w I i II kwartale 2020 r. Spółka nie wykazała spełnienia warunków, o których mowa w § 3 ust. 3 rozporządzeni w zw. z art. 147a ust. 1 pkt 1 i ust. 1a p.o.ś., uprawniających do zastosowania współczynnika obniżającego jednostkową stawkę opłaty. Organy administracji prawidłowo zatem ustaliły stan faktyczny i dokonały właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, a zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło