II SA/Wr 784/06

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. We wniosku złożonym w dniu 11 marca 2008 r. na urzędowym formularzu uczestniczka postępowania I. H. wystąpił o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, iż nie posiada oszczędności, a uzyskiwane przez jej trzyosobową rodzinę dochody (12.000 zł) przeznaczane są na bieżące utrzymanie i "nie dysponuje środkami finansowymi na zlecenie reprezentacji adwokatowi". Wśród posiadanych składników majątkowych skarżąca wymieniła: dom o pow. 450 m2 oraz trzy samochody osobowe. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone skarżącej w dniu 21 marca 2008 r. w trybie art. 72 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej u.p.s.a. [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], tj. matce skarżącej) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała należycie spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, a uczestniczka postępowania (pomimo wezwania) nie wyjaśnił wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową, np. nie przedłożyła dokumentów finansowych na podstawie których można byłoby określić wysokość dochodu uzyskiwanego przez jej rodzinę oraz nie przedstawiła i nie udokumentowała wysokości niezbędnych wydatków; nie złożyła do akt wyciągów z posiadanych kont bankowych; nie wskazała czy posiada zdolność kredytową i czy korzysta z pomocy finansowej osób trzecich (np. matki); nie wyjaśniła również z jakich źródeł jej rodzina czerpie środki na utrzymanie domu o pow. 450 m2 i trzech samochodów osobowych i z czego jej mąż pokrywał dotychczasowe koszty sądowe w niniejszej sprawie oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego. O zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawczyni o tym, iż kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych (w szczególności wysokość osiąganego dochodu i wartość posiadanych składników majątkowych) i możliwości majątkowych wnioskodawczyni przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania wnioskodawczyni wydatków. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, a obniżenie standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów postępowania nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W tej sytuacji niczym nieuprawnione jest przekonanie wnioskodawczyni, iż realizowanie wygórowanych (bowiem pochłaniających cały uzyskiwany dochód - 12.000 zł (!)) wydatków "rodzinnych" (zresztą przez wnioskodawczynię nie określonych i nie udokumentowanych) winno mieć pierwszeństwo przed kosztami dotyczącymi wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Jest to tym bardziej nieuzasadnione, że występujący w niniejszej sprawie w charakterze skarżącego- mąż wnioskodawczyni korzysta z usług zawodowego pełnomocnika, a zatem nie powinno być żadnych przeszkód aby ww. pełnomocnik mógł również reprezentować wnioskodawczynię, jeśli zachodzi taka konieczność. Zaznaczyć również należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów postępowania fakt hipotecznego obciążenia nieruchomości osoby dochodzącej zwolnienia, chyba że wysokość obciążenia przewyższa wartość nieruchomości, a postępowanie skierowane na zaspokojenie wierzyciela hipotecznego zostało już wszczęte (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 1936 r., C.11.747/36, PPiA 1937, nr 1, poz. 53). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.