II SA/Wr 789/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Sędziowie: NSA Bogumiła Skrzypczak NSA Tadeusz Kuczyński Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty socjalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. na rzecz skarżącej kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. W dniach [...]r. i [...]r. skarżąca M. A. złożyła wniosek o przyznanie jej renty socjalnej. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. G., powołując się na art. 27a ust. 1 i 2 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, odmówił skarżącej przyznania renty socjalnej. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 27a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia. Organ I instancji wywiódł, że skarżąca nie spełnia tego warunku, gdyż jak wynika z wyroku Sądu Okręgowego w L. umiarkowany stopień niepełnosprawnosci istnieje od [...]r. W tym czasie skarżąca miała ukończone [...] lat, a więc inwalidztwo nie powstało przed 18 rokiem życia. Wskazując, iż w myśl art. 27a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego w trakcie nauki w szkole ponadpodstawowej lub w szkole wyższej, przed ukończeniem 25 roku życia, organ stwierdził, iż w przypadku skarżącej przepis ten nie ma zastosowania, ponieważ w chwili powstania inwalidztwa była ona absolwentką odbywajacą staż w Urzędzie Miasta od [...]r. do [...]r. na stanowisku referenta. Od powyższej decyzji M. A. złożyła odwołanie podnosząc, iż jej inwalidztwo datuje się od [...] roku życia, co wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...]r., zaś pogorszenie stanu zdrowia datuje się od pięciu lat. Podkreśliła, że w tym czasie uczyła się, co potwierdza zaświadczenie szkolne. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 27a ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na art. 27a ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej podniósł, że skarżąca urodziła się w dniu [...]r., w dniu [...]r. ukończyła naukę w Liceum Ogólnokształcącym w K. G. i w okresie od [...]r. do [...]r. odbywała staż w Urzędzie Miejskim w K. G. Organ II instancji wskazał, że orzeczeniem nr [...]Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. G. z dnia [...]r. skarżąca została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności, przyczynę niepełnosprawności oznaczono symbolem "S", określono, że lekki stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy do [...]r. i datuje się od [...] r., a niepełnosprawność istnieje od [...] r. W orzeczeniu tym wskazano, że z uwagi na orzeczony lekki stopień niepełnosprawności strona może wykonywać pracę dostosowaną do psychofizycznych możliwości oraz może korzystać z dalszego postępowania leczniczego i rehabilitacyjnego. Wskutek odwołania strony Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Województwie D. orzeczeniem z dnia [...]r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że skarżącej przysługują świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, a w pozostałym zakresie utrzymano w mocy orzeczenie powiatowego zespołu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż wskutek odwołania skarżącej Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. prawomocnym wyrokiem z dnia [...]r. sygn. akt [...] zmienił orzeczenie wojewódzkiego zespołu z dnia [...]r. i zaliczył stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od [...]r. do [...]r. W świetle powyższych faktów w ocenie organu odwoławczego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Kolegium podkreśliło, iż wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. zmienił orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności co do zaliczenia do stopnia niepełnosprawności. Sąd ten zarazem orzekając jedynie o zaliczeniu strony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, albo nie wypowiedział się co do pozostałej części orzeczenia i w tym zakresie odwołanie pozostało nierozpoznane, albo poprzez sformułowanie "zmienia orzeczenie" pozostałe postanowienia orzeczenia uchylił. Samorządowe Kolegium stwierdziło, że trudno jest organowi administracji publicznej właściwemu w sprawach świadczeń z pomocy społecznej dokonywać wykładni orzeczenia sądu powszechnego, lecz wybierając którąkolwiek z przedstawionych propozycji nie sposób jest uznać, że orzeczenie sądu o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności odnosi się wprost do postanowień orzeczenia, o których wyrok milczy. W ocenie organu odwoławczego nie sposób jest dokonać wprost czynności podstawienia umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do tej części orzeczenia, która mówi, że ustalony lekki stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r. Nie sposób jest także przyjać, że wskazania dodatkowe w orzeczeniu sformułowane dla lekkiego stopnia niepełnosprawności mają także wprost zastosowanie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wskazujac na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło, że organ I instancji mógł się jedynie oprzeć na treści wyroku sądu, a ten wskazuje wyraźnie, iż niepełnosprawność skarżącej nie powstała przed ukończeniem przez nią pełnoletności, ani w okresach nauki określonej w art. 27a ust. 2 ustawy. Organ odwoławczy podniósł, że do ustalenia niezdolności do pracy na potrzeby renty socjalnej jest zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 4 ustawy orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, albo orzeczenie o zaliczeniu do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnonsprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.). Kolegium stwierdziło, iż w sprawie niniejszej wiążący jest wyrok sądu zmieniający orzeczenie wojewódzkiego zespołu, gdyż brak jest innego wiążącego orzeczenia określającego, że inwalidztwo skarżącej powstało przed ukończeniem przez nią pełnoletności. W ocenie organu II instancji nie ziściły się w sprawie przesłanki z art. 27a ust. 1 i 2 ustawy, które pozwalałyby stronie przyznać rentę socjalną i skarżąca winna dążyć do wyraźnego wypowiedzenia się przez sąd rozpoznający jej odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu co do zakresu przedmiotowego wyroku, względnie ponowić postępowanie przed powiatowym zespołem orzekania o stopniu niepełnosprawności. Na powyższą decyzję M. A. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do renty socjalnej. Zarzuciła, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. nie jest w stanie zinterpretować wyroku Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. i wprost zaleca, ażeby skierować skargę do Sądu Administracyjnego, który wypowie się w sposób zrozumiały w spornej kwestii. W ocenie skarżącej odmowa przyznania jej renty socjalnej jest bezpodstawna i wynika z wadliwej interpretacji wyroku Sądu Okręgowego w L. Skarżąca podkreśliła, że z badań lekarskich i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż od 10 roku życia jest dotknięta chorobą, przy czym od pięciu lat stan jej zdrowia pogorszył się i nie jest w stanie podjąć żadnej pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Podkreślając, że w wyroku z dnia [...]r. Sąd nie wskazał, kiedy powstało inwalidztwo organ II instancji wywiódł, iż nie ma racji skarżąca podnosząc, że wiadoma jest data powstania jej inwalidztwa. Okoliczność ta może wynika z dokumentacji leczenia, lecz nie wynika z będącego podstawą rozstrzygania o prawie do renty socjalnej właściwego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną w tej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), a w szczególności jej art. 27a, w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu (...). W myśl ust. 2 art. 27a cytowanej ustawy prawo do renty socjalnej przysługuje również osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego w trakcie nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej, przed ukończeniem 25 roku życia, a także w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej, niezależnie od dochodu (...). W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu inwalidztwa, przy czym od [...]r. do [...]r. stopień jej niepełnosprawności był umiarkowany. Istota sporu sprowadza się do tego, od kiedy w ogóle jest ona osobą niepełnosprawną. Powołując się na ustalenia wynikające z treści wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia [...]r. sygn. akt [...] organy administracyjne obu instancji przyjęły, iż niepełnosprawność skarżącej istnieje od [...]r. i powstała w czasie, gdy skarżąca jako absolwentka odbywała staż na stanowisku referenta. Z akt sprawy [...] Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. wynika, że zapadły w dniu [...]r. wyrok tego Sądu nie ma uzasadnienia oraz że w wydanej w tej sprawie opinii lekarskiej – podobnie jak w powyższym wyroku – stwierdzono u skarżącej niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym od [...]r. do [...]r. W uzasadnieniu opinii podano, że skarżąca od 10 roku życia ma rozpoznaną astmę oskrzelową i skutki tej choroby spowodowały u niej niepełnosprawność lekkiego stopnia, a zaostrzenie choroby spowodowało od [...]r. niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Z treści uzasadnienia opinii poprzedzającej wydanie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia [...]r. sygn. akt [...] wynika zatem, iż stwierdzona u skarżącej niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym istnieje od [...]r., natomiast wcześniej istniała w stopniu lekkim. Nie kwestionowano przy tym ustalenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. G. i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Województwie D., że niepełnosprawność istnieje u skarżącej od [...] r. Skoro zatem z dokumentacji lekarskiej zgromadzonej w toku postępowania administracyjnego wynikało, że niepełnosprawność istnieje u skarżącej od [...] r., to nie można było przyjąć w sposób domniemany, iż Sąd również dysponując taką dokumentacją i nie mając innych orzeczeń lub opinii lekarskich ustalił, że niepełnosprawność powstała u skarżącej dopiero w [...] r. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, iż nie jest prawidłowe stanowisko organów administracyjnych, że poprzez sformułowanie "zmienia orzeczenie" Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. pozostałe postanowienia orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności uchylił. Podkreślić przy tym należy, że organy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania wykładni wyroków sądowych, a zatem w razie ewentualnych wątpliwości co do faktycznej treści wyroku nie miały prawa poprzez własną interpretację takich wątpliwości rozstrzygać. Biorąc pod uwagę, że obowiązujący w czasie wydawania zaskarżonej decyzji art. 27a ustawy o pomocy społecznej nie uzależniał prawa do renty socjalnej od daty powstania całkowitej niezdolności do pracy, lecz od czasu powstania inwalidztwa, a więc od powstania niepełnosprawności niezależnie od jej stopnia, uznać należy, że decyzje organów obu instancji naruszały ten przepis prawa materialnego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.