II SA/Wr 789/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Władysław Kulon po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu r.pr. K. T. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 stycznia 2018 r. o odmowie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz przyznanie wynagrodzenia za udział w dwóch postępowaniach zażaleniowych w sprawie ze skargi R. S., D. T., C. I., T. S., E. W. i A. S. o nakazanie Prezydentowi W. przesłania dokumentów do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W sprawie, postanowieniem z dnia 16 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 378/14 (obecnie II SA/Wr 789/15) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym również ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 9 stycznia 2017 r. Wicedziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu poinformował Sąd, że nowym pełnomocnikiem skarżącego wyznaczono radcę prawnego K. T., który wywiódł w imieniu strony skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 7 grudnia 2015 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. W treści skargi kasacyjnej profesjonalny pełnomocnik procesowy zawarł wniosek o przyznanie "od Organu" kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych oraz oświadczenie, że nie została ona opłacona w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek R. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zażalenie skarżącego na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2017 r., sygn. I OZ 850/17. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wcześniej wskazaną skargę kasacyjną, na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt I OZ 1550/17, oddalił zażalenie na to postanowienie. W treści obu wyżej wskazanych zażaleń profesjonalny pełnomocnik procesowy zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych oraz oświadczenie, że nie została ona opłacona w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2018 r. referendarz sądowy w pkt. 1 odmówił przyznania radcy prawnemu K. T. kosztów pomocy prawnej udzielonej za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, a pkt. 2 przyznał powyższemu pełnomocnikowi z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie w łącznej kwocie 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 złotych), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć 20/100 złotych), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za udział w dwóch postępowaniach zażaleniowych. Odmawiając przyznania kosztów pomocy prawnej za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, referendarz wskazał, iż samo sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej nie prowadzi do osiągnięcia podstawowego celu pomocy prawnej z urzędu, tj. pełnej realizacji prawa strony skarżącej do sądu. O wykonaniu tego obowiązku świadczy dopiero skuteczne doprowadzenie do jej rozpoznania przez sąd administracyjny drugiej instancji. W konsekwencji, na przyznanie kosztów tak wykonanej czynności pomocy prawnej pozwala dopiero stwierdzenie sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w sposób i w terminie, który prowadzi do rozpoznania sprawy strony korzystającej z pracy pełnomocnika z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tymczasem w sprawie skarga kasacyjna wniesiona przez radcę prawnego K. T. została uznana za spóźnioną i z tego powodu odrzucona, natomiast jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został oddalony. Takie stanowisko Sądu zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej wskazanych postanowieniach z 16 maja i 9 listopada 2017 r. Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia wniosła radca prawny K. T. wskazując, że jej wynagrodzenie obok kosztów dwóch postępowań zażaleniowych powinno obejmować także wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz z samą skargą. Pełnomocnik nie zgodził się ze stanowiskiem, że przyznanie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną z urzędu jest uzależnione od skutecznego wniesienia środka odwoławczego wywodząc, iż w realiach przedmiotowej sprawy z uwagi na uprzednią reprezentację skarżącego przez innego pełnomocnika oraz ze względu na upływ czasu (prawie rok) od dnia doręczenia pełnomocnikowi postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2015 r. (sygn.akt. II SA/Wr 789/15) jedyną możliwością udzielenia pomocy prawnej było wniesienie wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie skargi kasacyjnej oraz jej sporządzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego przysługuje sprzeciw, który – stosownie do treści art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. -sąd rozpoznaje jako sąd drugiej instancji stosując przepisy o zażaleniu, przy czym może utrzymać w mocy lub zmienić postanowienie referendarza sądowego. Stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W myśl § 2 pkt 1) i 2 ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715 ze zm., dalej: Rozporządzenie), koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Za każdym więc razem, gdy rozpoznaniu podlega wniosek wyznaczonego pełnomocnika o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy pełnomocnik ten w istocie udzielił pomocy prawnej. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie, dopuszczalne jest obciążenie Skarbu Państwa wypłatą wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika. Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 212/12. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1138258; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II FZ 515/07. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1011762). Trzeba przy tym wyraźnie podkreślić, że przepis art. 250 § 1 p.p.s.a. nie nakłada obowiązku uwzględniania każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a wniosek taki podlega ocenie także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej (zob. też np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 643591, a także J. Jagielski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod. red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego. Warszawa 2011, str. 813). Zdaniem Sądu mającego na względzie przywołane wyżej regulacje oraz poglądy wyrażone w orzecznictwie i piśmiennictwie postanowienie referendarza należało utrzymać w obrocie prawnym, gdyż trafnie referendarz odmówił przyznania radcy prawnemu K. T. kosztów pomocy prawnej za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Brak było bowiem podstaw do uwzględnienia tego żądania i tym samym podzielenia argumentacji zawartej w sprzeciwie. Jakkolwiek bowiem wnioskująca pełnomocnik sporządziła skargę kasacyjną, jednak nie wniosła jej skutecznie. Oceny takiej dokonał Sąd odrzucając ten środek zaskarżenia jako wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu, a rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nadto kontrola instancyjna potwierdziła także, iż w sprawie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wskazując na błędne zapatrywania pełnomocnika co do wystąpienia przesłanek zastosowania tejże instytucji. Tym samym zasadnie orzekając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej referendarz uznał, iż przysługują one wyłącznie za pomoc prawną udzieloną dwukrotnie w postępowaniu zażaleniowym w kwocie oznaczonej w zaskarżonym postanowieniu i nie kwestionowanej przez pełnomocnika. Stąd też na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.