II SA/Wr 793/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprawie postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2016 r. przyznano A.B. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r. Sąd oddalił skargę A.B. na wyżej oznaczoną decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w C. W dniu 31 maja 2016 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, oboje są inwalidami II grupy, są współwłaścicielami domu o powierzchni 180 m², zamieszkanego przez trzy rodziny, nieruchomości rolnej o powierzchni poniżej 2 ha oraz samochodu marki Toyota z roku 1991 o wartości 4.000 zł. Źródłem utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej jest jej emerytura, emerytura jej męża oraz alimenty w łącznej kwocie 1.886,99 zł. W aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których treści ponad dane wskazane w treści wniosku wynika, że w roku 2015 skarżąca i jej mąż uzyskali dochód w kwocie łącznie 28.341,48 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r. poz. 718) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy procesowej), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Natomiast zgodnie z art. 239 § 1 pkt 4) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznano zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Wskazać trzeba, że prawo pomocy przyznane w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało w sprawie przyznane A.B. prawomocnym postanowieniem referendarskim z dnia 28 stycznia 2016 r. w zakresie maksymalnym, jaki przewiduje uregulowanie wynikające z Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie stwierdzić należy, że w sprawie prawo pomocy przyznane zostało stronie skarżącej w zakresie tożsamym z zakresem wniosku złożonego przez nią w dniu 14 kwietnia 2016 r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Dalej winno się odnotować, że strona skarżąca w obecnie toczącym się, w następstwie wydania przez sąd pierwszej instancji wyroku w jej sprawie, postępowaniu korzysta z prawa pomocy przyznanego jej na wcześniejszym etapie tego postępowania. Aktualnie toczące się postępowanie jest bowiem procesową kontynuacją postępowania wcześniejszego, zainicjowanego skargą strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podsumowując stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie skarżąca korzysta już z przyznanego jej zwolnienia od kosztów sądowych. Zostały zatem zachowane, przysługujące stronie skarżącej w jej sytuacji materialnej, gwarancje realizacji prawa do sądu. Istotny przy badaniu aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest fakt, iż prawo pomocy we wnioskowanym zakresie zwolnienia od kosztów zostało już stronie przyznane prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2016 r. i uprawnienie to jest nadal aktualne, również w zakresie kosztów sądowych należnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym po wydaniu wyroku Sądu kończącego postępowanie w pierwszej instancji, w tym w zakresie opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 7 kwietnia 2016 r. i jego przesłanie. Stosownie do art. 249a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W ocenie referendarza sądowego rozpoznanie wniosku A.B. z dnia 14 kwietnia 2016 r. jest zbędne, gdyż jej wcześniejsze żądanie o tej samej treści zostało w sprawie uwzględnione postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2016 r., a wnioskodawca nadal korzysta w sprawie z uprawnień wynikających z przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W konsekwencji, na podstawie art. 249a i art. 258 § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, referendarz sądowy postanowił to postępowanie umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. sentencji postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez budżet Państwa ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie oraz swojego męża. W ocenie referendarza sądowego sytuacja życiowa skarżącej, tj. prowadzenie dwuosobowego gospodarstwa domowego przez dwie osoby zaliczone do II grupy inwalidztwa, oraz jej sytuacja materialna, wynikająca z wysokości uzyskiwanego przez skarżącą i jej męża miesięcznego dochodu w łącznej kwocie 1.886,99 zł oraz braku majątku podlegającego spieniężeniu świadczą o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) i przemawiają za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku. Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, iż stan majątkowy i rodzinny skarżącego nie uległ zmianie w porównaniu ze stanem ustalonym w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2016r., uzasadniającym przyznanie A.B. prawa pomocy w zakresie częściowym. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.