II SA/Wr 8/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia .... w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zamiaru wykonania robót remontowych polegających na renowacji i malowaniu okien postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na wyżej oznaczoną decyzję skarżący wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych i "o pełnomocnika z urzędu". We wniosku złożonym w dniu 30 stycznia 2012 r. na urzędowym formularzu skarżący wskazał jedynie, że "brak środków do życia". Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca- pomimo wezwania - nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu (choćby dorywczego) uzyskiwanego przez siebie i inne osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe; nie złożył zaświadczenia potwierdzającego rejestrację w Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotnej czy ewentualnej decyzji odmawiającej rejestracji; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie przedstawił dokumentów potwierdzających wskazywane przez siebie zadłużenie; nie wyjaśnił skąd czerpie środki na pokrycie swoich niezbędnych wydatków, które we wcześniejszym wniosku określił na kwotę 1.200 zł; nadto- nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Podkreślić należy, iż skarżący już wielokrotnie składał wnioski o przyznanie prawa pomocy w zainicjowanych przez siebie postępowaniach, znany jest mu zatem i obowiązek określenia we wniosku zakresu swojego żądania, a także jakie okoliczności dotyczące swojej sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej musi w uzasadnieniu wniosku wskazać i opisać. Skarżący, pomimo szczegółowe określenia w wezwaniu z dnia 17 stycznia 2012 r. tych okoliczności, swój wniosek ograniczył jedynie do podpisania go i ogólnikowego stwierdzenia: "brak środków do życia". Wnioskodawca winien wypełnić wszystkie rubryki formularz wniosku, w szczególności dotyczące zakresu wniosku. Jeżeli wnioskodawca nie zakreślił zakresu prawa pomocy, to nie jest możliwe rozpoznanie wniosku, bowiem Sądowi samodzielnie nie wolno przyjąć, że skarżący domaga się w tej sytuacji przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dodać należy, iż wnioskodawca w każdym postępowaniu, przy każdym składanym wniosku o przyznanie prawa pomocy powinien przedstawić w sposób wyczerpujący swoją aktualną sytuację materialną, bez względu na to czy dany Sądy w innym postępowaniu uwzględnił już kiedyś jego wniosek. Każde postępowanie jest bowiem prowadzone odrębnie. Na marginesie wskazać należy, iż przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Ustosunkowując się z kolei do wniosku o ustanowienie pełnomocnika podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.