II SA/Wr 808/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie sędzia WSA Teresa Cisyk-spr. asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2004 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich w O. z dnia [...], Nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżącego kwotę 358,10 (trzysta pięćdziesiąt osiem 10/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Dyrektor Zarządu Dróg Wojewódzkich w O. decyzją nr [...], z dnia [...], na podstawie art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), § 2 ust. 2 Lp. tabeli 4 pkt. 1 lit. d, e, pkt. 2 lit. c i § 9 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607) w związku z § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432), obciążył K. A. opłatą drogową w wysokości 17 906.67 zł. W uzasadnieniu wskazał, iż opłatę ustalono za stwierdzony, w dniu 28 sierpnia 2001 r. przejazd zespołem nienormatywnym bez zezwolenia, po drodze wojewódzkiej Nr [...], co zostało wykazane protokołem zatrzymania i kontroli pojazdu. Protokół, o którym mowa wyżej, stanowił integralną część tej decyzji. Ponadto, w uzasadnieniu został szczegółowo przedstawiony sposób wyliczenia opłat za przekroczenia na drugiej, trzeciej, czwartej i piątej osi samochodu ciężarowego. Od powyższej decyzji odwołał się K. A. wnosząc o jej uchylenie, argumentując, że podczas zatrzymania i kontroli pojazdu nie stwierdzono przekroczenia ogólnej masy pojazdu, lecz na jego osiach. Wskazał, że przewożony materiał jest towarem sypkim i niemożliwe jest jego równomierne rozłożenie na pojeździe, pomimo, że stara się nie ładować na samochód węgla tyle ile może przewozić, a ponadto stwierdził, że wagi wskazujące naciski osi pojazdu na drogi, nie są wagami ogólnodostępnymi przy załadunku towaru i nie można sprawdzić prawidłowości załadunku w zakresie nacisku osi pojazdu. Powołując się na zgodność z prawem i zasadami współżycia społecznego, zarzucił organowi, że nie można karać za nieświadome i niemożliwe przewinienia, a ponadto żądać zapłaty za fakt, o którego istnieniu tylko się domniemywa. Zaakcentował, że przekroczenie nacisku osi pojazdu było niemożliwe do sprawdzenia i niezawinione, o czym świadczy prawidłowa masa całkowita pojazdu. W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w O., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) oraz art. 138 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podało, że zaskarżona decyzja ma oparcie w stanie faktycznym, wynikającym z protokółu zatrzymania pojazdu, który nie był kwestionowany przez skarżącego. Ponadto rozstrzygnięcie ma oparcie w regulacji prawnej, a brak przekroczenia parametru masy całkowitej pojazdu, o której wspomina strona, nie wyklucza możliwości nałożenia opłaty drogowej za przekroczenie dopuszczalnych parametrów nacisku osi pojazdu. Parametry za przekroczenie nacisku osi lub masy całkowitej, są niezależne i przekroczenie choćby jednego z nich stanowi podstawę do nałożenia opłaty drogowej – art. 13 ustawy o drogach publicznych. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru, opłatę ustala się za każde jego przekroczenie oddzielnie, bowiem pojazd jest nienormatywny, gdy ma przekroczone dopuszczalne parametry masy całkowitej lub naciski osi (§ 1 i § 2 rozporządzenia w sprawie opłat). Następstwem stwierdzonego faktu przejazdu pojazdem nienormatywnym, po drodze publicznej jest obciążenie opłatą drogową, która ma charakter opłaty administracyjnej a nie sankcji karnej, stąd brak podstaw do rozważań nad usprawiedliwianiem przewoźnika o braku zawinienia, dostępności do wag drogowych, bowiem z mocy przepisów, obowiązek dochowania parametrów, obciąża przewoźnika i stanowi jego ryzyko działalności. Skargę na powyższa decyzję złożył K. A., wnosząc o jej uchylenie. Nie negując ustaleń zawartych w protokole kontroli pojazdu z dnia 28 sierpnia 2001 r., wskazał, ze masa całkowita pojazdu wynosiła 40,96 t. i nie była przekroczona. Ta okoliczność była podnoszona w odwołaniu, ale zdaniem skarżącego nie została uwzględniona, natomiast organ stara się mu wmówić prawidłowość wyliczenia matematycznego, co nie było powodem jego odwołania. Nadal podtrzymał, że nie jest możliwe równomierne rozłożenie na pojeździe przewożonego materiału sypkiego – węgla, a ponadto przy załadunku nie było możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu, co świadczy o braku jego zawinienia. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo podkreśliło, że skarżący nie dostrzega i pomija dotychczasowe wywody i argumentację prawną, wynikającą z przywoływanych przepisów w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z powodów podnoszonych w skardze. W rozpoznawanej sprawie, postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony. Czynnością wszczynająca postępowanie, było dokonane zatrzymanie i kontrola pojazdu K. A., która wykazała, że nie posiada on zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywny, a ponadto stwierdzono, iż pojazd ten ma przekroczone dopuszczalne parametry nacisków osi na drogę. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny, organ I instancji, dokonał w dniu [...]. obciążenia skarżącego opłatą drogową, na podstawie art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), w kwocie wyliczonej, na zasadzie § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607). Jednakże zauważyć należy, iż Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. sygn. akt P. 6/02 (Dz. U. Nr 214, poz. 1816), przepis § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych został uznany za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym wyrokiem, wyżej wymieniony przepis stracił moc z dniem 17 grudnia 2002 r. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd uwzględnił w/w wyrok Trybunału Konstytucyjnego, albowiem w dacie rozpatrywania sprawy przez Sąd, wskazany przepis, który stanowił podstawę prawną wyliczenia wysokości opłaty w wydanej decyzji, nie obowiązywał. Stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny, już po dacie wydania zaskarżonej decyzji, niekonstytucyjność wskazanego przepisu, musi być kwalifikowana jako wadliwość dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, zgodnie z przepisem art. 145a § 1 kpa, stanowiącym, iż "można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja". Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle powyższego, należy stwierdzić, iż jest zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro, jak wykazano wyżej, Trybunał Konstytucyjny uznał przepis § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych za niezgodny z Konstytucją i jest to przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W wyniku uwzględnienia skargi, organ administracji publicznej winien rozpatrzyć sprawę, na podstawie obowiązujących przepisów znowelizowanego art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 8, poz. 60). Zauważyć należy, że po uchyleniu decyzji przez Sąd, nie może nastąpić wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie tej przesłanki, która była podstawą wyroku sądowego. Postępowanie administracyjne, które będzie prowadził właściwy organ administracji publicznej po tym wyroku, nie będzie więc postępowaniem "wznowieniowym". Zgodnie, bowiem z przyjętym stanowiskiem w wyroku NSA w Warszawie z dnia 10 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 1729/00 (LEX nr 54155), z którym identyfikuje się tutejszy Sąd w rozpoznawanej sprawie: "W takim wypadku pominięty zostaje etap wznowienia postępowania administracyjnego". W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięć w punkcie dwa i trzy wyroku dokonano na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).