II SA/Wr 812/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryka Łysikowska Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant - Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w dniu 21 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego-Oddział Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu I. uchyla zaskarżoną decyzję ; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. III. 1 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) w związku z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania A. Ł. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. Oddział Terenowy w N. R. z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ drugiej instancji przytoczył, że A. Ł. pracowała jako nauczycielka biologii w pełnym wymiarze godzin w latach: -1953 -1954 w Szkole Podstawowej i III Liceum Ogólnokształcącym w W., -1956 w Technikum Rolniczym w J. G., -1958 -1960 w Szkole Podstawowej Nr 22 w W. -1960 -1987 w Liceum Ogólnokształcącym Nr IV w W. (w tym dodatkowo w innych szkołach w latach 1981 - 1982 po 50-60 godzin w semestrze, w latach 1975 -1980 i 1985 - 1987 po 10 -12 godzin na tydzień). Z dniem 1.09.1987 r. przeszła na emeryturę, lecz od roku 1987 do roku 2000 ( z przerwą w latach 1995 - 1997) podejmowała zatrudnienie na 8/18 etatu do pełnego etatu (18 godzin tygodniowo) w różnych szkołach i miastach Dolnego Śląska jako nauczyciel biologii. W ostatnim okresie pracowała (od 1.10.1999 r. do 20.01.2000 r.) jako nauczyciel biologii w Zespole Szkół Budowlanych w W. w wymiarze 9/18 etatu, od 1.09.1999 r. do 21.02.2000 r. jako nauczyciel biologii w Gimnazjum Nr 1 w N. R. w wymiarze 8/18 etatu. Jak ustalono, w powyższym okresie zatrudnienia jako długoletni nauczyciel była narażona była na nadmierny wysiłek głosowy. Po raz pierwszy została przebadana w W. Ośrodku Medycyny Pracy w W. w 1987 r. - po przejściu na emeryturę - stwierdzono wówczas dolegliwości ze strony narządu głosu o charakterze czynnościowym - przemijające. Dopiero w dniu 30.06.1997 r. odbyła kolejne badania w tym Ośrodku. Stwierdzono niedowład fałdów głosowych niewielkiego stopnia, potwierdzony konsultacją foniatryczną nie kwalifikujący do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (orzeczenie z 22.07.1997 r.). Ponieważ strona nie zgodziła się z tym orzeczeniem, została skierowana do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., jednak na badania nie zgłosiła się. Następne badanie laryngologiczne A. Ł. odbyła w W. Ośrodku Medycyny Pracy w dniu [...]. Rozpoznano zmiany w narządzie głosu typu niedowład strun głosowych bez dysfunkcji narządu głosu. W swym orzeczeniu z 7.08.2000 r. Wałbrzyski Ośrodek Medycyny Pracy podał, że nie stwierdza się progresji zmian od poprzedniego badania w 1997 roku, co nie Sygn. akt 3 II SA/Wr 812/02 2 kwalifikuje do rozpoznania choroby zawodowej. Badanie weryfikacyjne w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. A. Ł. odbyła dopiero w 2001 r. Orzeczeniem z dnia 24.10.2001 r. Instytut orzekł brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, rozpoznał przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła i krtani. Stwierdzone zmiany patologiczne nie przedstawiały klinicznych cech uszkodzenia narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym. W konkluzji motywów rozstrzygnięcia D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził , że nie ma kompetencji do zmiany orzeczeń lekarskich jednostek upoważnionych do rozpoznawania i zgłaszania chorób zawodowych. Rozpoznana u A. Ł. jednostka chorobowa nie widnieje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Nie godząc się z powyższą decyzją A. Ł. złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu skargę wnosząc o "ponowne rozpatrzenie sprawy", albowiem pracowała w charakterze nauczycielki biologii przez okres 40 lat. W piśmie procesowym z dnia 14 września 2004 r. dodatkowo wskazała , że korzystała z urlopu dla poratowania zdrowia i wielokrotnie przebywała w sanatoriach dokąd była kierowana na leczenie strun głosowych i krtani. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem norm postępowania administracyjnego w stopniu , który mógł mieć wpływ na wynik sprawy oraz z uchybieniem norm prawa materialnego. Stosownie do § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia , chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem , że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy. Ustalenie istnienia tych dwóch przesłanek , czyli rodzaju choroby wymienionej w wykazie oraz związku między tą chorobą , a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy - musi nastąpić zgodnie z regułami obowiązującej procedury. W świetle art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego orzekające organy stoją na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy , mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W przytoczonej normie prawnej wyrażono naczelną zasadę Sygn. akt 3 11 SA/Wr 812/02 3 postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej , którą organy mają obowiązek realizować w toku postępowania. W tym celu spoczywa na organach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 kpa) oraz dokonania jego pełnej oceny ( art. 80 kpa) , czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów , które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej ( art. 107 § 3 kpa ). Z motywów zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika , że organy Inspekcji Sanitarnej prowadząc postępowanie oparły swe rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie orzeczeń lekarskich wydanych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w W. w dniu [...] oraz przez W. Ośrodek Medycyny Pracy w dacie 7 sierpnia 2000 r. , a także orzeczenia lekarskiego z dnia 24 października 2001 r. sporządzonego w trybie § 9 rozporządzenia przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Przy bezspornym i długotrwałym narażeniu skarżącej na szkodliwe warunki pracy oddziaływujące na narząd głosu - w pierwszym z wymienionych orzeczeń z dnia 22 lipca 1997 r. ustalono u skarżącej niedowład fałdów głosowych niewielkiego stopnia , nie kwalifikujący do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, co potwierdziła konsultacja foniatryczna, natomiast w kolejnym orzeczeniu z dnia 7 sierpnia 2000 r. rozpoznano niedowład strun głosowych bez dysfunkcji narządu głosu jednocześnie zaznaczając , że nie stwierdza się progresji zmian do poprzedniego badania w 1997 r., co nie kwalifikuje do rozpoznania choroby zawodowej. Z kolei w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu , wymienionej w pozycji 7 wykazu chorób zawodowych - stwierdzono istnienie u skarżącej przewlekłego prostego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani uznając , iż cyt. "stwierdzone zmiany patologiczne nie przedstawiają klinicznych cech uszkodzenia narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym, nie figurują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Brak zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządy głosu". Wobec tego Instytut przyjął wprawdzie brak postaw do uznania choroby zawodowej u skarżącej strony, jak przytoczył w osnowie orzeczenia , lecz w świetle zwłaszcza wydanych opinii przez jednostki orzecznicze w W., które jednak rozpoznały niedowład strun głosowych ( niewielkiego stopnia , bez dysfunkcji narządu głosu) - budzi poważne wątpliwości, czy sformułowanie o stwierdzonych zmianach patologicznych , które nie przedstawiają klinicznych cech z nadmiernym wysiłkiem chorobowym należy odnieść do - wymienionego pod pozycją 7 wykazu - niedowładu strun głosowych , czy też do innego ustalonego schorzenia, o którym mowa w uzasadnieniu , tj. przewlekłego prostego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani. Na podstawie zawartego w przedmiotowym orzeczeniu twierdzenia nie Sygn. akt 3 II SA/Wr 812/02 4 wiadomo zatem, czy Instytut wykluczył u skarżącej istnienie niedowładu strun głosowych - przeciwnie do rozpoznania poczynionego przez jednostki medycyny pracy w W. W tej materii godzi się zauważyć , iż orzeczenia lekarskie wydawane w trybie § 8 ust.l i § 9 ust.l powołanego rozporządzenia mają bez wątpienia walor opinii biegłych , jakie wymienia art. 84 § 1 kpa , stanowiąc dowód w rozumieniu art.75 § 1 kpa, a zatem posiadając taki przymiot orzeczenie lekarskie musi być jednoznaczne w swej treści i nie budzić wątpliwości by mogło zostać uznane za miarodajny dowód w sprawie. Przede wszystkim jednak powinno zawierać wyczerpujące i przekonujące uzasadnienie zajętego stanowiska, zaś opinia Instytutu jako wydana wskutek odwołania od poprzednio zapadłego orzeczenia lekarskiego jednostki pierwszego stopnia - dodatkowo odniesienie do treści poprzedniego orzeczenia , jeśli nie jest z nim zbieżne, z wyjaśnieniem przyczyn odmiennej oceny. Wydane opinie bezsprzecznie takich wymogów w ocenie Sądu nie spełniają. W konsekwencji nie sposób uznać by przywołanym na wstępie normom artykułów 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa organ drugiej instancji uczynił zadość i należycie wyjaśnił stan faktyczny sprawy w zakresie pierwszej przesłanki koniecznej do uznania choroby zawodowej oraz przeprowadził ocenę zebranych dowodów. Z motywów zaskarżonej decyzji takiej konkluzji wyprowadzić się nie da , w szczególności jeśli zważyć, iż organ ograniczył się wyłącznie do przytoczenia sformułowań opinii , pomijając odniesienie się do ich sprzecznej ze sobą treści. W rezultacie nie wiadomo też, na której z nich oparł ostatecznie swe rozstrzygnięcie. Dowód z opinii biegłego , a tym samym z orzeczeń lekarskich, o których mowa, jak każdy inny , podlega ocenie organu orzekającego, stosownie do art. 80 kpa - kodeks postępowania administracyjnego bowiem przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych. W przedstawionym świetle zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało na podstawie niepełnych i budzących zastrzeżenia ustaleń faktycznych i tym samym nie może być żadną miarą uznane za prawidłowe i zgodne z normami postępowania. Na tle obowiązującego w sprawie stanu prawnego, należy również wskazać, iż przyjęcie za jednostkami orzeczniczymi pierwszego stopnia , które wypowiadały się w tym przedmiocie , że stwierdzony u skarżącej niedowład strun głosowych nie może być zakwalifikowany jako choroba zawodowa z racji jego niewielkiego zaawansowania - zostało dokonane z obrazą przepisów prawa materialnego, tj. norm rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Ustawodawca w przepisach rozporządzenia , ani w załączniku do tego aktu prawnego - stanowiącym wykaz chorób, nie uwarunkował badania przesłanek normatywnych w zakresie stwierdzania o chorobie zawodowej od ustalenia stopnia rozwoju schorzenia. Tym samym zachodzi brak podstawy prawnej do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej niedowładu strun głosowych zależnie od jego nasilenia. Sygn. akt 3 11 SA/Wr 812/02 5 Z tych względów - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. z 2002r. Nr l53, poz.1270), orzeczono jak w sentencji.