II SA/Wr 812/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Z. L. i Z. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z [...] ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej jako "organ"), po rozpoznaniu wniosku Z. L. i Z. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] (nr [...]) odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza W. z [...] (znak: [...]) ustalającej na rzecz A Sp. z o.o. z siedzibą we W. środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: "[...]" realizowanego na działkach nr [...],[...],[...],[...] i [...], obręb R., gmina W. W motywach postanowienia organ wyjaśnił, że w okolicznościach sprawy należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 61a kpa, bowiem żądanie Z. L. i Z. L. (dalej jako "skarżący") pochodzi od osób nie będących stroną. Organ zaznaczył, że skarżący nie byli stronami postępowania zakończonego decyzją środowiskową, natomiast ani we wniosku o stwierdzenie nieważności, ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wykazali interesu prawnego. Zdaniem organu obszar oddziaływania przedsięwzięcia nie obejmuje działki nr [...], obręb R., których właścicielami są skarżący. Podnoszone przez skarżących uciążliwości (odór, niekontrolowany wypływ wód, plaga: gryzoni, komarów i mew, wzmożony ruch ciężarowy, zaśmiecenie okolic torbami plastikowymi) należą do dopuszczalnych immisji pośrednich. W ocenie organu na interes prawny skarżących nie wskazują również włączone do akt sprawy opracowania sporządzone w 2018 r., tj.: "[...]". Wymienione dokumenty mogą być co najwyżej pomocne dla właściwego organu ochrony środowiska, kontrolującego przestrzeganie decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucili naruszenie art. 61a § 1 kpa. Skarżący podnieśli i obszernie umotywowali, że organ dokonał niewłaściwej oceny ich legitymacji procesowej. W ocenie skarżących ich interes prawny oparty jest na uprawnieniach wynikających z prawa własności (art. 140 kc), na którego wykonywanie wpływa inwestycja w postaci składowiska odpadów. Skarżący powołali się przy tym na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. ([...]) z [...] opiniujące negatywnie projekt decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z postanowienia tego wynika, że zakres oddziaływania takiego składowiska może wynieść nawet 1000 m od strefy czynnej składowiska, bowiem taki jest zasięg występowania w powietrzu chorobotwórczych mikroorganizmów (gronkowce α i β – hemolizujące), a nie 100-300 m, jak to błędnie przyjęto w raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko. Skarżący powołali się także na załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ekspertyzy (monitoring mikrobiologicznym powietrza i badania zapachowej jakości powietrza), które potwierdzają istnienie ich interesu prawnego w sprawie, a które organ w istocie pominął w swej ocenie. Zdaniem skarżących, zaskarżone postanowienie należało uznać za bezpodstawne także z tego powodu, że zastosowanie art. 61a § 1 kpa należy ograniczyć wyłącznie do tych przypadków, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest niewątpliwy. W niniejszym przypadku brak interesu prawnego skarżących na pewno nie jest niewątpliwy. Organ powinien w konsekwencji wszcząć postępowanie celem dokonania stosownych ustaleń na okoliczność istnienia interesu prawnego. W ostateczności – według skarżących – organ powinien wszcząć postępowanie z urzędu, bowiem decyzja w sprawie środowiskowych uwarunkowań obciążona jest istotnymi naruszeniami prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając motywy postanowienia zakwestionowanego skargą. Dodał przy tym, ze postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej zostało przeprowadzone i zakończyło się ostateczną decyzją organu z [...] ([...]) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej, zaskarżoną następnie do tutejszego Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż podniesione przez skarżących. Zaskarżone postanowienie wydane zostało z istotnym naruszeniem art. 134 i art. 141 § 2 w zw. z art. 144 kpa, bowiem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po upływie ustawowego terminu. Jak wynika z akt administracyjnych, pierwsze postanowienie organu z 5 VII 2018 r. odmawiające wszczęcia postępowania zostało skarżącym doręczone w dniu 9 VII 2018 r. Tymczasem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został przez skarżących nadany w dniu 17 VII 2018 r. za pośrednictwem operatora wyznaczonego. Powyższe oznacza, że administracyjny środek zaskarżenia złożono po upływie siedmiodniowego terminu określonego w art. 141 § 2 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 144 kpa. Z powołanych przepisów wynika bowiem, że wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy od postanowienia składa się w terminie siedmiu dni od doręczenia lub ustnego ogłoszenia kwestionowanego postanowienia. Stosownie zaś do art. 134 w zw. z art. 144 kpa, w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po upływie ustawowego terminu organ zobligowany jest stwierdzić uchybienie terminu do złożenia wniosku. W konsekwencji zaskarżone postanowienie narusza w sposób istotny art. 134 i art. 141 § 2 w zw. z art. 144 kpa, bowiem rozpatruje merytorycznie administracyjny środek zaskarżenia wniesiony z uchybieniem terminu. Tym samym należało zaskarżone postanowienie uchylić na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302). Ponieważ zaskarżone postanowienie narusza istotnie przepisy procesowe niedopuszczalne jest odnoszenie się przez Sąd do kwestii materialnoprawnych dotyczących legitymacji procesowej skarżących w postępowaniu administracyjnym. Wszelkie oceny organu w tym zakresie były przedwczesne, a więc i niedopuszczalne. Rozpatrując sprawę ponownie organ rozpozna wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem regulacji z art. 141 § 2 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 144 kpa.