II SA/Wr 823/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.O. i Z.O. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [---] nr [---] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wraz ze skargą wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że w ich wieku sytuacja zdrowotna może się zmienić z dnia na dzień. Oboje chorują i leczą się. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, posiadają mieszkanie o powierzchni 81,60 m2 o wartości 130.000 zł, oraz samochód osobowy marki Suzuki Wagon, rocznik 2001,o wartości 4.600 zł. Poza tym nie dysponują żadnymi oszczędnościami, papierami wartościowymi, wierzytelnościami. Dochody uzyskują z emerytur i z tytułu umowy o pracę w łącznej wysokości 5.526,94 zł netto. Miesięczne stałe wydatki małżonków na wyżywienie, opłaty za mieszkanie, media, ubezpieczenia, utrzymanie samochodu wynoszą łącznie 3.009,21 zł. Powyższe dane potwierdzone zostały przedłożonymi w wyniku wezwania dokumentami. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek jest niezasadny. Podstawą jego rozpoznania są przepisy art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do ich treści, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, iż powyższa regulacja stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze – jest bowiem stosowana wobec osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Takie obwarowania wynikają z tego, że koszty sądowe są jedną z form daniny publicznej, natomiast powszechny obowiązek ponoszenia takich danin stanowi jedną z zasad konstytucyjnych (art. 84 Konstytucji). W istocie Konstytucja w art. 45 ust. 1 przewiduje jednocześnie powszechne prawo do sądu, w związku z tym w procesie rozpoznawania prawa pomocy zadaniem rozpoznającego wniosek jest wyważenie pomiędzy uprawnieniem obrony swoich praw przed sądem a możliwością pokrycia kosztów swego udziału w sprawie. Dokonując oceny zasadności przedmiotowego wniosku na podstawie wskazanych wyżej wytycznych, zdaniem referendarza, wnioskodawcy nie spełniają warunków przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Już samo zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków z dochodami małżonków, pozwala przyjąć, iż mają oni możliwość poczynić oszczędności na opłacenie wpisu od skargi oraz pozostałych kosztów sądowych. Po opłaceniu bowiem rat kredytowych i opłat związanych z mieszkaniem i innych, skarżącym pozostaje nadal około 2.500 zł. Wyjaśnić trzeba, że na podstawie § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wpis od skargi w sprawach budownictwa i architektury wynosi 500 zł. Wpis ten też jest zwykle najwyższym kosztem sądowym w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dodać wypada, że przedmiotowe koszty są opłatami jednorazowymi i nie wiążą się ze stałym miesięcznym obciążeniem budżetu domowego. Ich ponoszenia natomiast należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi i od tego momentu już czynić oszczędności na ten cel. W niniejszej sprawie zaś skarga została wniesiona w dacie (zgodnie z pieczęcią na kopercie) 17 listopada 2015 r. Co za tym idzie, wnioskodawcy byli w stanie poczynić rezerwy na opłacenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb socjalnych. Takiego uszczerbku nie pociągną też za sobą ewentualne przyszłe koszty sądowe. Mając zatem na uwadze, skarżący nie wykazali przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanej wyżej regulacji oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.