II SA/Wr 826/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Idczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2004 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...], nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 k.p.a. i § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z póź. zm.) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...], nr [...] o nie stwierdzeniu u I. H. choroby zawodowej narządu głosu. Organy ustaliły, iż I. H. od września 1968 r. do września 1999 r. była nauczycielką nauczania początkowego. W okresie od 1 października 1998 r. do 30 września 1999 r. przebywała na urlopie zdrowotnym, a od 1 października 1999 r. przeszła na emeryturę. Od 1995 r. leczona jest w Poradni Laryngologicznej w B. a od grudnia 1998r. jest pod kontrolą Poradni Foniatrycznej w O. Ponadto leczona była sanatoryjnie oraz odbyła konsultacje w klinice Otolaryngologicznej Szpitala Klinicznego Nr [...] we W. Na wniosek lekarza medycyny G. P. strona została poddana badaniu w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K., a następnie na swój wniosek w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Dnia 14 września 2000 r. Instytut orzekł, iż biorąc pod uwagę obserwację kliniczną, uwzględniając narażenie na nadmierny wysiłek głosowy, nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu albowiem stwierdzone w badaniu laryngologicznym zmiany nie mają cech organicznej patologii charakterystycznej dla zmian wywołanych nadmiernym wysiłkiem głosowym. Badania w kierunku występowania guzków śpiewaczych , przerostu błony śluzowej fałdów głosowych oraz niedowładu fałdów głosowych wypadły negatywnie. Opierając się na powyższym orzeczeniu Poradnia w K. wniosła o nie stwierdzenie u I. H. choroby zawodowej, co znalazło potwierdzenie w negatywnej decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. Rozpatrując odwołanie, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, iż nie może uznać wyników konsultacji lekarskich wykonanych w jednostce, która nie posiada upoważnienia do orzekania o chorobach zawodowych, a także którą wydał lekarz bez specjalizacji do orzekania w zakresie chorób zawodowych. Dwie upoważnione do tego jednostki nie stwierdziły u I. H. zmian w stanie narządu głosu, które mogłyby zostać uznane za zawodowe. Składając skargę do Sądu Administracyjnego I. H. wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji organu II instancji. Wyjaśniła, iż od dłuższego czasu leczy się u specjalistów: otolaryngologa, laryngologa i foniatry, którzy potwierdzają istniejące schorzenie, widząc jego związek z wykonywaną pracą. W tej sytuacji dla strony niezrozumiałym jest orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. oraz Instytutu Medycyny Pracy w S., zwłaszcza że specjalistyczne badania przeprowadzają lekarze o specjalności w zakresie chorób wewnętrznych, co uwidocznione zostało na pieczątkach w karcie wypisowej. Przesyłając odpowiedź na skargę organ wniósł o jej oddalenie jeszcze raz podkreślając, iż upoważnione do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych jednostki nie rozpoznały u I. H. takich zmian narządu głosu, które mogły powstać w wyniku wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o treść art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Ocena decyzji, jakie zapadły w niniejszej sprawie nie wykazała, by naruszały one przepisy prawa. Pojęcie choroby zawodowej określał w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z póź. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, zgodnie z którym chorobą zawodową jest choroba, którą wymieniono w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rozpoznane u I. H. schorzenie narządu głosu jest wymienione w wyżej wskazanym wykazie chorób zawodowych pod pozycją 7, jako przewlekła choroba narządu głosu związana z nadmiernym wysiłkiem głosowym (guzki śpiewacze, niedowłady strun głosowych, zmiany przerostowe). Zatem schorzenie to może być uznane w świetle powołanych przepisów za chorobę zawodową, o ile jest związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym wynikającym z pracy w określonym środowisku a jednocześnie schorzenie to musi polegać na wystąpieniu guzków śpiewaczych, niedowładów strun głosowych bądź zmian przerostowych. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że I. H., wykonując zawód nauczycielki, pracowała w warunkach narażenia na chorobę zawodową, jednak uprawnione jednostki diagnostyczne nie stwierdziły u niej zmian w stanie narządu głosu, o jakich mowa w załączniku do rozporządzenia. Ponieważ stwierdzonych schorzeń nie można było uznać za zawodowe, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa materialnego. Ocena ta odnosi się również do przepisów postępowania, zawartych w §§ 7-9 rozporządzenia. Przepisy te regulują wymagany tryb postępowania w zakresie ustalania choroby zawodowej. Przesądzają, iż jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych – oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia. Jednostki orzecznicze wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8 rozporządzenia oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia. Z powyższych uregulowań wynika, iż przy ocenie wystąpienia choroby zawodowej decydujące znaczenie ma orzeczenie medyczne właściwej jednostki służby zdrowia. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, orzeczenie to powinno mieć formę opinii biegłego. Orzeczenie to powinno być poprzedzone zebraniem odpowiedniego materiału dowodowego, dotyczącego przebiegu zatrudnienia i czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Przywołane przepisy nie przewidują, by organy orzekające w sprawie mogły oprzeć się na opiniach lekarskich innych jednostek niż te, które zostały wymienione w rozporządzeniu. Tak więc oczekiwania I. H., by organy uwzględniły przedstawione przez nią zaświadczenia lekarskie, nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Właściwe jednostki orzecznicze, a więc Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dysponowały dokumentacją z dotychczasowego przebiegu leczenia skarżącej oraz wywiadem epidemiologicznym, jednak nie rozpoznały u niej choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie tych jednostek są zgodne i zawierają uzasadnienie rozpoznania. Odnosząc się do zarzutów skarżącej podkreślić należy, iż podpisały je osoby uprawnione, gdyż zgodnie z treścią § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 15 września 1997 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 124, poz. 795 z póź. zm.) specjalizacją lekarską niezbędną do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych jest m.in. "medycyna pracy". Nie ma więc znaczenia w sprawie okoliczność, iż na pieczątkach figurujących pod opiniami uwidoczniono również – poza wymaganą – inną specjalizację lekarską, np. w zakresie chorób wewnętrznych. Niezależnie od powyższego podkreślić także należy, iż Sąd nie stwierdził, by inspektorzy sanitarni, podczas rozpatrywania materiału dowodowego, naruszyli sformułowaną w art. 80 k.p.a. zasadę swobodnej oceny materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy należało - na mocy art. 151 cytowanego wyżej Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę oddalić.