II SA/Wr 83/09

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku polegającego na wyremontowaniu pomieszczeń kotłowni i składu opału w budynku mieszkalnym postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł (sto złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W skardze na ww. decyzję skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. We wniosku złożonym w dniu 21 kwietnia 2009 r. na urzędowym formularzu skarżąca wystąpił o zwolnienie jej z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wskazując, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, łączny ich dochód netto wynosi 1.985, 22 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymieniła: mieszkanie o pow. 55 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 5 arów. Poinformowała, że zobowiązani są ponosić następujące wydatki: czynsz- 315 zł; opłata za energię elektryczną i gaz; koszt leków- 40 zł; składki na ubezpieczenie "na życie"- łącznie 46, 80 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Przedstawione we wniosku okoliczności pozwalają jedynie na częściowe uwzględnienie żądania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała należycie kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie wskazała czy posiada rachunek bankowy i nie wyjaśniła czy jej rodzina korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub opieki społecznej; nie przedłożyła zeznania podatkowego za rok 2008; nie wyjaśniła z jakiego źródła czerpała środki na pokrycie wynagrodzenia osoby, która sporządzała jej pisma procesowe; nie określiła i nie udokumentowała także w jakie wysokości ponosi niektóre wydatki np. koszty energii elektrycznej, gazu, itd. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Zaznaczyć należy, że skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu, dochody jej oraz jej męża mają charakter stały i wynoszą łącznie prawie 2.000 zł, a wskazane i udokumentowane, niezbędne, miesięczne wydatki wynoszą ok. 400 zł (takiego statusu nie mają np. składki na ubezpieczenie "na życie"). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.