II SA/Wr 832/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Anna Moskała (sprawozdawca) Sędzia WSA - Jerzy Strzebińczyk Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska Protokolant - Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi P. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 355 zł (trzysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. III. 2 Uzasadnienie Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W., którą wykreślono z ewidencji działalności gospodarczej spółkę cywilną działającą pod nazwą A w osobach K. D., G. Ś. i P. P. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji podniósł, że wyrokiem z dnia 14 września 2001r. (sygn. akt II SA/Wr 2743/2000) uchylono decyzje obu instancji i jakkolwiek ocena prawna przedstawiona w tym wyroku jest wiążąca dla organu, to jednak od 1 stycznia 2001r. zmienione zostały przepisy dotyczące rejestracji działalności gospodarczej. W myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo o działalności gospodarczej za przedsiębiorców uznaje się wspólników spółki cywilnej, natomiast wspólnicy tworzący spółkę cywilną zarejestrowani pod jednym numerem wpisu nie posiadają od 1 stycznia 2001r. statusu przedsiębiorcy. Konsekwencją tego jest zapis art. 88i ww. ustawy, który daje dyspozycję dla organów ewidencyjnych w zakresie wykreślenia z urzędu tych jednostek organizacyjnych, które po 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami. Jeżeli wspólnicy zamierzali w dalszym ciągu prowadzić działalność gospodarczą winni zarejestrować się jako oddzielni przedsiębiorcy do dnia 31 marca 2001 r. Takich wniosków wspólnicy przedmiotowej spółki cywilnej nie złożyli, co musiało skutkować wykreśleniem z urzędu tejże spółki w rejestru działalności gospodarczej z dniem 1 kwietnia 2001 r. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że zmiana stanu prawnego nie ma wpływu na stan faktyczny powstały w okresie obowiązywania ustawy o działalności gospodarczej. Rozpatrując powyższe odwołanie organ II instancji nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. W całości podzielił argumentację przedstawioną w rozstrzygnięciu organu I instancji. W skardze na tę decyzję, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że wbrew zgłoszeniu przez skarżącego zmiany stanu prawnego i faktycznego przedsiębiorcy powstałej w wyniku wystąpienia przez niego ze spółki cywilnej z dniem 30 maja 2000 r. organy dokonały wykreślenia spółki dopiero z dniem 1 kwietnia 2001 r. powołując się na przepis art. 88i ustawy Prawo o działalności gospodarczej. Zupełnie pominięto okoliczność, że z dniem 30 maja 2000r. skarżący wystąpił ze spółki, a przecież zarejestrowany podmiot gospodarczy w tej dacie nie przestał istnieć, bowiem pozostali wspólnicy nie sprzeciwiali się dokonaniu zmiany w rejestrze działalności gospodarczej. Podniósł, że organ administracyjny nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony lub do jednostronnego określenia jej żądania. sygn. akt 3 II SA/Wr 832/02 3 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 r. przestała obowiązywać ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1 stycznia 2004 r., podlegają rozpoznaniu - zgodnie z art. 97 § 1 dopiero co przywołanych przepisów wprowadzających - przez wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej w dalszych wywodach - skrótowo -jako p.s.a. Godzi się także zauważyć, że sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej opiera się na kryterium zgodności z prawem aktów i działań administracji. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 p.s.a. Oznacza to, że zaskarżony akt administracyjny może zastać wzruszany przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie. W przeciwnym razie, skarga podlega oddaleniu. Zgodność decyzji z obowiązującym prawem ma miejsce wówczas, gdy decyzja ta jest zgodna zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i z przepisami prawa procesowego. Uwzględniając przedstawione kryteria oceny stosowane przez Sąd należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów procesowych, w stopniu uniemożliwiającym utrzymanie zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym. Przepis art. 19 k.p.a. wprowadza obowiązek przestrzegania - z urzędu -przez organy administracji publicznej swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Organy administracji publicznej obowiązane są również ustalić właściwość instancyjną rozumianą jako właściwość do weryfikacji decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 127 § 2 k.p.a., właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Kodeks postępowania administracyjnego - w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 1999 r. - odmiennie określał pojęcie organów wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, w zależności od tego, czy sprawy rozstrzygane przez te organy należały do zakresu zadań zleconych, czy własnych jednostki samorządowej. Zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a. (w ówczesnym brzmieniu), organami wyższego stopnia w stosunku do organów gmin w sprawach należących do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej byli wojewodowie, a w pozostałych sprawach - sygn. akt 3 II SA/Wr 832/02 4 samorządowe kolegia odwoławcze. Na mocy ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126), analizowany przepis otrzymał jednak nowe brzmienie. Obecnie, w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego organami wyższego stopnia, w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Oznacza to, że na gruncie k.p.a. ustanowiono domniemanie kompetencji samorządowego kolegium odwoławczego w powyższych sprawach. Tym samym należy uznać, że od dnia 1 stycznia 1999 r. podział zadań jednostek samorządu terytorialnego na własne i zlecone przestał mieć znaczenie dla określenia organu wyższego stopnia nad organami tych jednostek (na ten temat zob. m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 r., sygn. akt III RN 36/02). Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w innych aktach normatywnych. W art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r., Nr 80, poz. 872 ze zm.), ustawodawca przewiduje, iż "Wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów o postępowaniu administracyjnym, jeżeli ustawy szczególne tak stanowią". Takie brzmienie cytowanego przepisu wprowadziła ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 22, poz. 268), która weszła w życie 15 kwietnia 2000 r. Z kolei przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), w brzmieniu ustalonym nowelą z dnia 18 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 162, poz. 1124 ze zm.), przewiduje dla samorządowych kolegiów odwoławczych status organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej, w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W związku z przywołaną nowelą tej ostatniej ustawy, godzi się dodatkowo wspomnieć, iż jedynie sprawy z zakresu administracji rządowej wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie noweli z 1998 r., tj. przed dniem 1 stycznia 1999 r., podlegają kompetencji właściwego miejscowo wojewody w postępowaniu odwoławczym. Wyjątek ten nie ma jednak zastosowania do niniejszej sprawy, wszczętej wnioskiem złożonym dopiero w dniu 9 lutego 1999 r. Powyższe przesądza, że w przedmiotowej sprawie wojewodzie nie przysługiwała w dniu wydania zaskarżonej decyzji właściwość instancyjna do wydania decyzji w trybie odwoławczym. Bez wpływu na właściwość w tym zakresie pozostawała zatem okoliczność, że prowadzenie ewidencji działalności gospodarczej powierzono gminom jako zadanie zlecone z zakresu administracji publicznej (art. 88a ust. 3 w związku z art. 88h ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej - Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm., w sygn. akt 3 II SA/Wr 832/02 5 brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji), skoro przepis szczególny nie ustanawiał właściwości wojewody w sprawach dotyczących wpisu do ewidencji. Kompetencji wojewody do orzekania w przedmiotowej sprawie w charakterze organu odwoławczego (jako organu wyższego stopnia) nie można w każdym razie wywodzić z treści art. 24 ustawy o administracji rządowej w województwie, który to przepis powołał Wojewoda D. w swojej decyzji. Przepis ten określa bowiem właściwość rzeczową wojewody w sprawach rozstrzyganych przez niego w pierwszej instancji, natomiast właściwość instancyjną w sprawie decyzji burmistrza o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej należało ustalić w oparciu o powołane przepisy art. 7 pkt 4 tej ustawy oraz art. 17 k.p.a. Biorąc pod uwagę, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji wojewoda nie był - na mocy przepisów szczególnych - organem wyższego stopnia w sprawach działalności gospodarczej, należy stwierdzić, że odwołanie od decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 31 grudnia 2001 r. winno podlegać rozpoznaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem przepisów o właściwości stanowi - w myśl art. 156 § 1 pkt 1) k.p.a. - przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji przez organ administracji publicznej. W razie stwierdzenia w postępowaniu przed sądem administracyjnym okoliczności stanowiących przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji, określone w art. 156 k.p.a., Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) p.s.a. - zobowiązany jest stwierdzić w rozstrzygnięciu nieważność zaskarżonej decyzji i tak też Sąd orzekł w rozpoznawanym przypadku. Nie stanowił przeszkody do wydania takiego orzeczenia przepis art. 3 ust. 1 powoływanej już we wcześniejszych wywodach ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie, nie dopuszczający możliwości stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego, wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości wojewody albo samorządowego kolegium odwoławczego, w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 2 marca 2000 r. Skoro ustawa ta weszła w życie w dniu 15 kwietnia 2000 r., decyzje wydane po tej dacie z naruszeniem przepisów o właściwości obu wymienionych organów podlegają już bowiem sankcji stwierdzania ich nieważności. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszym przypadku. Weryfikacji Sądu podlegała bowiem decyzja Wojewody D., wydana - z ewidentnym naruszeniem przepisów o właściwości - w dniu 15 marca 2002 r. Zważywszy powyższe, orzeczono, jak w osnowie.