II SA/Wr 837/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant: Jolanta Ryndak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu M. N. - M. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu). Burmistrz Miasta O. decyzją z dnia [...]., nr [...]orzekł o wymeldowaniu M. N. z miejsca pobytu stałego w O. przy ul. K. [...]uznając, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 1984r. Nr 32, poz. l74 ze zm.). W odwołaniu od powyższej decyzji M. N. wskazał, że we wrześniu 1990 r. zamieszkał czasowo, wraz z dziećmi, we W., natomiast w sierpniu 1991 r. został osadzony w zakładzie karnym. W czasie gdy przebywał w zakładzie karnym przeprowadzono eksmisję jego dzieci i byłej żony z lokalu przy ul. K. [...]w O. (wykorzystując - jak podaje, jego nieobecność). Wskazał, że po opuszczeniu zakładu karnego zamieszkał czasowo we W., a w 1996 r. zawarł ponownie związek małżeński z obywatelką Ukrainy i ze względu na trudności mieszkaniowe wyjechał na Ukrainę. Podał, że wspólne zamieszkiwanie z jego byłą żoną w przydzielonym lokalu zastępczym jest niemożliwe ze względu na jej uzależnienie od alkoholu. Zdaniem skarżącego przyczyną podjęcia postępowania w sprawie wymeldowania był jego wniosek do Społecznej Komisji Mieszkaniowej o przydział mieszkania, co do którego wydano decyzję odmowną. Wojewoda D. decyzją z dnia [...]nr [...]utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy uznając, że brak jest podstaw do jej zmiany lub uchylenia. Wskazano, że M. N. utracił - na podstawie wyroku sądu orzekającego eksmisję - uprawnienia do spornego lokalu, opuścił miejsce zameldowania i nie czynił starań o przywrócenie prawa do zamieszkania. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem M. N. wniósł w dniu [...]skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu. Podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia, a ponadto wskazał, iż podejmował starania w celu odzyskania prawa do zamieszkania w spornym lokalu, na dowód czego dołączył liczne załączniki w postaci m.in. kserokopii postanowienia ograniczającego władzę rodzicielską jego żony nad ich wspólnymi dziećmi, wniosku o wznowienie postępowania w sprawie eksmisji, wniosku do Spółdzielni Mieszkaniowej "A o przyjęcie go do grona jej członków, wniosku do Rzecznika Praw Obywatelskich. Podniósł, że brak meldunku utrudnia mu kontakty z dziećmi oraz wniósł o przydział mieszkania z zasobów komunalnych. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. W myśl art. 3 § l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w omawianej sprawie stanowił przepis art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z nim właściwy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania: 1) osoby która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo 2) osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Podstawą rozstrzygnięcia w sprawie była hipoteza pierwsza art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) orzeczono o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z Konstytucją. Motywowano to faktem, że art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dotyczy danych, które nie są objęte ewidencją ludności, potwierdzenie posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu nie służy bowiem rejestrowaniu tych uprawnień przez organ meldunkowy. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Skoro zatem, art. 15 ust. 2 ustawy nakazywał organowi podejmującemu decyzję o wymeldowaniu badać przesłankę posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu wymienioną w art. 9 ust. 2, a norma ta mocą orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego została wyeliminowana z systemu prawnego, to w rozważanej sprawie Sąd został pozbawiony podstaw do badania czy osoba, która ma być wymeldowana nadal posiada uprawnienia do przebywania w lokalu. Służyłoby to bowiem nie ewidencji ludności, ale rejestracji stanu prawnego, a takiego prawa aktualnie obowiązujące przepisy odmówiły organowi meldunkowemu. Wskazać przy tym należy, ze jako wzorzec kontroli decyzji organów administracji publicznej nie powinien być stosowany przepis ustawowy, który został uznany za niekonstytucyjny orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, opublikowanym wprawdzie po wydaniu tej decyzji, ale przed rozpoznaniem skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok SN z dnia 04.12.2002 r., III RN 2002/01, OSNP 2003/24/584). Oznacza to, że w wypadku wymeldowania na podstawie pierwszej hipotezy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych badaniu podlega obecnie tylko spełnienie przesłanki faktycznej w postaci opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Odnosząc powyższe do zaskarżonej decyzji należy uznać, iż nie narusza ona prawa bowiem, jak słusznie ocenił organ spełniono przesłankę w postaci opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal, a opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny w ustalonym wyżej znaczeniu. Zaświadcza o tym pismo Komendy Powiatowej Policji w O. z dnia [...], z którego wynika, że nie przebywa on w spornym lokalu od kilku lat. Zresztą sam skarżący słuchany w toku postępowanie administracyjnego, a także w skardze i innych pismach dołączonych do akt sprawy podał, iż już w 1990 r. zamieszkał czasowo we W., także po opuszczeniu zakładu karnego w sierpniu 1993 r. nie powrócił do spornego lokalu, a w 1996 r. po zawarciu związku małżeńskiego wyjechał na Ukrainę i tam zamieszkał. Z informacji zawartych w aktach administracyjnych wynika także, że skarżący przez pewien czas przebywał w lokalu swojego nieżyjącego ojca przy ul. B. - Ż. [...] we W. (tam też założył telefon na swoje nazwisko). W piśmie z dnia [...]M. N. podał, że wraz z żoną i synem mieszka na terytorium Ukrainy, natomiast jego synowie z pierwszego małżeństwa są w rodzinach zastępczych. Zauważyć należy, że co prawda M. N. wskazuje, że podejmował po opuszczeniu zakładu karnego środki w celu zamieszkania w spornym lokalu (na dowód czego dołączył kserokopie licznych pism), to jednak podnieść trzeba, iż przedstawiona przez niego dokumentacja dotyczy przede wszystkim prawidłowości przeprowadzenia eksmisji, wniosku o przyjęcie skarżącego w poczet członków Spółdzielni Mieszkaniowej "A", zabezpieczenia majątku i praw do mieszkania oraz prawidłowości zmiany miejsca zameldowania jego małoletnich dzieci. Jak wynika natomiast z akt administracyjnych sprawy wyrokiem z dnia [...]Sąd Rejonowy w O. orzekł wobec M. N. eksmisję, nakazując jej opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego wraz z osobami i rzeczami prawa jej reprezentującymi położonego przy ul. K. [...]w O. Wskazać należy, że wyrok ten odnosił się także do M. N. będącego mężem M.N. Podkreślić trzeba, że wykonanie prawomocnego wyroku orzekającego eksmisję nie może być uznane jako niedobrowolne opuszczenie lokalu. Godzi się przy tym zauważyć, że wyrok orzekający eksmisję wiąże na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. nie tylko sąd, który go wydał, ale także inne sądy. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może w konsekwencji poddawać ocenie trafności tego wyroku. W świetle wyraźnej treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może też uzależniać wymeldowania od okoliczności, które spowodowały wystąpienie z powództwem o eksmisję (w tym wypadku było to - jak podaje skarżący - uzależnienie jego byłej żony od alkoholu). Co do zarzutu skarżącego, iż postępowanie w sprawie jego wymeldowania zostało podjęte mimo trzyletniego okresu przedawnienia, to wskazać należy, iż zarzut ten jest całkowicie bezzasadny. Wskazać także należy, iż Sąd nie jest właściwym organem w zakresie działań dotyczących przydziału mieszkania. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 p.s.a orzekł jak w sentencji. Na mocy § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349) przyznano na rzecz radcy prawnego kwotę 240 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.