II SA/Wr 84/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Asesor WSA Olga Białek, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Protokolant apl. prok. Kamila Ledwołk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2006r. sprawy ze skargi B. i P. P. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy dotyczącej prawidłowości robót budowlanych związanych z remontem i przebudową międzykondygnacyjnego stropu nad lokalem mieszkalnym nr [...] w budynku przy ul. B. [...] we W. oddala skargę Pismem z dnia [...]r. Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. W. zawiadomił o wszczęciu w dniu [...]r. postępowania w sprawie stanu technicznego oraz zgodności wykonania z zatwierdzonym projektem budowlanym stropu położonego nad lokalem mieszkalnym nr [...] w wielorodzinnym budynku mieszkalnym przy ul. B. [...] we W.. Kolejno postanowieniem z dnia [...]r. organ ten na podstawie art. 81c ust. 1 pkt 1 i ust. 2 prawa budowlanego nakazał zarządcy wspólnoty mieszkaniowej wykonanie określonej ekspertyzy technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania robót budowlanych związanych z remontem i przebudową stropu. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że wszczął postępowanie na skutek skargi właściciela lokalu położonego poniżej lokalu mieszkalnego powstałego wskutek przebudowy strychu, obejmującej przebudowę stropu, w której kwestionował jakość i prawidłowość tych robót, a swoje zarzuty poparł ustaleniami opinii inż. R. C.. Okoliczności te wymagały sprawdzenia i wyjaśnienia. Postanowieniem z dnia [...]r. organ odwoławczy uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż w jego ocenie wadliwie sformułowano obowiązek, nałożono go bezpodstawnie na zarządcę nieruchomości, a ponadto nie wyjaśniono jej stanu prawnego oraz zaniechano przeprowadzenia oględzin w celu ustalenia okoliczności potwierdzających zasadność nałożenia tego obowiązku. Postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji nakazał zarządowi wspólnoty mieszkaniowej dostarczenie ekspertyzy technicznej stropu. Organ powołał się na wyniki oględzin potwierdzające wstępnie ustalenia wynikające z opinii R. C., chociaż nie pozwalające na potwierdzenie zarzutu nadmiernej słyszalności odgłosów z mieszkania położonego nad badanym stropem. Postanowieniem z dnia [...]r. organ odwoławczy uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, tym razem nakazując uzupełnienie postępowania przez ustalenie przy udziale inwestora (ZNTK W.), czy prace związane z adaptacją poddasza zostały wykonane zgodnie z projektem. Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji ponownie nakazał zarządowi wspólnoty mieszkaniowej na podstawie art. 81c ust.1 pkt 1 i ust. 2 prawa budowlanego dostarczenie ekspertyzy technicznej oceniającej prawidłowość wykonanych robót budowlanych związanych z remontem i przebudową stropu. W uzasadnieniu organ wskazał w szczególności na niemożność wykonania zalecenia, aby uzupełniające postępowanie przeprowadzić z udziałem inwestora, gdyż Spółka będąca inwestorem (ZNTK W. S.A.) uległa likwidacji. W ocenie organu, z uwagi na treść dotychczasowego materiału sprawy, dopiero jego uzupełnienie o oznaczoną na wstępie ekspertyzę umożliwi ustalenie, czy roboty związane z adaptacją poddasza zostały wykonane prawidłowo i zgodnie z zatwierdzonym projektem. W zażaleniu na to postanowienie wspólnota mieszkaniowa zarzuciła bezpodstawność obciążenia jej kosztami ekspertyzy, gdyż podmiotem zobowiązanym powinien być uczestnik procesu budowlanego lub zainteresowani członkowie wspólnoty, nie zaś cała wspólnota. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał powyższe postanowienie w mocy, wyznaczając jedynie nowy termin wykonania nałożonego obowiązku. W uzasadnieniu organ wskazał, że z dowodu w postaci opracowania inż. R. C. wynika wykonanie przebudowy strychu w części dotyczącej stropu z odstępstwem od udzielonego pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu. O nieodpowiednim stanie technicznym stropu świadczy zwiększona akustyka towarzysząca korzystaniu z podłóg mieszkania, odczuwalna w lokalu znajdującym się poniżej. Dlatego organ powinien ustalić zakres odstępstw od projektu i zakres czynności niezbędnych dla usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego stropu. Prawidłowy był adresat obowiązku, gdyż wykonanie ekspertyzy jest czynnością zwykłego zarządu budynkiem, którą powinien wykonać zarząd wspólnoty mieszkaniowej jako reprezentant współwłaścicieli budynku. Stropy stanowią część wspólną budynku i kosztami ekspertyzy powinni zostać obciążeni wszyscy współwłaściciele. Określenie adresata obowiązku wynikało z treści art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali. Skargę do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie złożyli właściciele lokalu powstałego w wyniku adaptacji. W uzasadnieniu skargi kwestionowali moc dowodową opracowania inż. R. C., jako nie zleconego w toku postępowania przez organ i wykonanego wadliwie oraz bezprawnie, gdyż bez wiedzy i zgody skarżących. Bezpodstawnie więc organ ustalił w oparciu o to opracowanie, że stan techniczny stropu jest nieodpowiedni. Błędne było również ustalenie o zwiększonej akustyce, sprzeczne z treścią protokołu oględzin. Wątpliwa jest zatem celowość wykonywania ekspertyzy stropu. Skarżący zarzucili ponadto, że zaskarżone postanowienie wydane zostało przed rozpoznaniem skarg złożonych przez nich do sądu administracyjnego na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia zażalenia przez skarżących oraz postanowienie uchylające zawieszenie postępowania odwoławczego w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), organ nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego, może nałożyć na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, których koszty ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu, skutkiem niewykonania postanowienia jest możność zlecenia wykonania ekspertyzy przez organ, na koszt osoby zobowiązanej do jej dostarczenia. Jak z tego wynika, omawiane postanowienie ma charakter dowodowy i stanowi element postępowania wyjaśniającego. Zakres nin. sprawy określony został w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, jako dotyczący stanu technicznego, co mogło stanowić nawiązanie do art. 66 ust.1 pkt 1 lub 2 prawa budowlanego. Wzmianka dotycząca badania zgodności wykonania stropu z zatwierdzonym projektem budowlanym mogła być powiązana z treścią art. 51 ust. 7 prawa budowlanego, w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy i w nawiązaniu do art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 ustawy. Wydaje się, że kwestia ta powinna ulec doprecyzowaniu przez organ, gdyż przedmiot postępowania powinien być określony jednoznacznie w każdym przypadku, zaś w nin. sprawie tym bardziej z uwagi na zróżnicowanie podmiotów będących stronami oraz uprawnień procesowych organu w każdej z tych odrębnych spraw. Wystarczy wskazać, że w postępowaniu z art. 66 prawa budowlanego właściciele mieszkań nie mają przymiotu strony (patrz art. 61 w nawiązaniu do nowego brzmienia art. 5 ust. 2 i art. 62 ust. 3 ustawy oraz orzecznictwo NSA powołane w Z. Kostka "Prawo budowlane – komentarz" s. 160 i 163, S. Serafin "Prawo budowlane – komentarz" s. 143-146 i 149, J. Siegień "Prawo budowlane – komentarz" 4 wyd. s. 115, 334). Skoro już organ korzysta w postępowaniu wyjaśniającym z możliwości zastosowania art. 81c ust. 2 ustawy, a także z uwagi na wykonanie adaptacji w 1999r. na podstawie pozwolenia na budowę, to najprawdopodobniej zmierza do stosowania art. 66 prawa budowlanego. Jednak istniejące w tym zakresie wątpliwości nie pozwalały na oddalenie skargi z uwagi jedynie na brak legitymacji skargowej, skoro nie był to brak jednoznaczny. Skarga była nieuzasadniona z uwagi na dostateczne wykazanie przez organ przesłanki istnienia "uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego" (treść art. 81c ust. 2 ustawy). Wbrew zarzutom skargi organ wcale nie stwierdził nieodpowiedniego stanu technicznego stropu, lecz w oparciu o dotychczasowe ustalenia powziął uzasadnione wątpliwości w tym zakresie. W celu wyjaśnienia rzeczywistego stanu technicznego stropu zobowiązał właściciela nieruchomości, w tym przypadku współwłaścicieli tworzących wspólnotę mieszkaniową i reprezentowanych przez jej zarząd, do dostarczenia odpowiedniej ekspertyzy. Rozpoznanie zażalenia wspólnoty i wydanie zaskarżonego postanowienia nie było przedwczesne z uwagi na zawisłe przed sądem administracyjnym sprawy ze skarg skarżących na ostateczne postanowienia stwierdzające procesową bezskuteczność zażalenia skarżących. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) organ odwoławczy rozstrzygał kwestię incydentalną stosowania art. 81c ust. 2 ustawy w toku postępowania wyjaśniającego w sposób samodzielny i całościowy, przy wzięciu pod uwagę całego materiału sprawy, łącznie z materiałem dostarczonym przez skarżących. W toku dalszego postępowania organ powinien uwzględnić zasadę ograniczenia przysługujących mu władczych kompetencji do badania stanu obiektu jako całości, zatem całego budynku, nie zaś jedynie poszczególnych lokali. W ramach przeprowadzonej ekspertyzy (o ile będzie dokonana, por. art. 88 k.p.a.) kwestia ta również powinna ulec należytemu wyjaśnieniu. Mogło bowiem budzić wątpliwości przeświadczenie organu, że substancja budynku pozostająca na granicy dwóch lokali odrębnych, stanowi przedmiot współwłasności właścicieli wszystkich lokali odrębnych, tj. także tych pozostałych. Jednak stan techniczny stropu, o ile nawet strop ten stanowi przedmiot współwłasności jedynie dwóch właścicieli lokali odrębnych, może w określonych sytuacjach pozostawać w związku ze stanem całego budynku. Z tego punktu widzenia należało ostatecznie uznać wskazanie adresata nałożonego obowiązku za prawidłowe. Wprawdzie organ, planując sprawdzenie zgodności wykonania stropu z projektem, nie dołączył do akt sprawy tego projektu (odpowiedniego fragmentu projektu), to jednak z zawartych w aktach sprawy wyjaśnień architekta H. N. mogło wynikać, że sposób tego wykonania nie był w pełni zgodny z projektem, przy porównaniu stanu technicznego stropu ustalonego w toku oględzin i na podstawie opracowania inż. R. C. ze stanem projektowanym. Gdy uzasadniało to wątpliwości odnośnie stanu technicznego stropu, to zaskarżone postanowienie było uzasadnione. Dlatego i zgodnie z art. 151 p.s.a., orzeczono jak na wstępie.