II SA/Wr 843/01

4 II SA/Wr 843/2001 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 21 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: S. NSA Tadeusz Kuczyński S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] we W. z dnia [...]roku Nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów kształcenia poniesionych na rzecz żołnierza w czasie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej; 1. stwierdza n i e w a ż n o ś ć zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] we W. z dnia [...] r. (Nr [...]); 2. z a s ą d z a od Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] we W. na rzecz skarżącego kwotę 2.303 zł (słownie: dwa tysiące trzysta trzy złotych) tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. w s t r z y m u j e wykonanie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] we W., decyzją z dnia [...]r. ustalił, że W. P. zobowiązany jest do pokrycia kosztów nauki w akademii wojskowej (WAT), w kwocie [...]zł, w związku z wypowiedzeniem stosunku służbowego w okresie służby obowiązkowej. Od tej decyzji ppor. P. wniósł odwołanie do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] we W., domagając się przesunięcia terminu płatności o cztery miesiące, tj. od dnia [...]r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) uchylił swoją poprzednią decyzję z dnia [...]r. i ustalił zobowiązanie do zwrotu kosztów kształcenia za okres studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w wysokości [...]zł. Organ I instancji wyliczając mniejszą należność oparł się na wskaźnikach kosztów utrzymania żołnierza, ogłoszonych w Rozkazie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...]. z dnia [...]r. w sprawie wprowadzenia w resorcie obrony narodowej wskaźników kosztów utrzymania żołnierza (pracownika wojska). W. P. wniósł od tej decyzji odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia, tj. do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] we W. W dowołaniu zarzucił, że organ I instancji błędnie określił kwotę należną z tytułu kosztów poniesionych na rzecz żołnierza w okresie studiów. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] we W., działając jako organ odwoławczy w rozumieniu art. 138 § 1 pkt. 1 kpa - decyzją z dnia 6 marca 2001 r. (Nr 96) - wydana na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 1997r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) oraz § 133 i § 134 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996r. w sprawże służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 7, poz. 38 z póżn. zm.) - działając jako organ wojskowy wyższego stopnia, w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. Nr 23, poz. 101) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania i powołując się również na stawki wskazane w Rozkazie Szefa Sztabu Generalnego. Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w części przekraczającej kwotę [...]zł. W piśmie procesowym z dnia [...] roku skarżący zmienił wnioski skargi i domagał się uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w całości, względnie stwierdzenia nieważności tych decyzji. Skarżący powołując się na wyrok NSA z dnia 19 października 2001 r. II SA 112/01zarzucił, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z 1970 r., żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej, o której mowa w art. 12 ust. 1 i 2, z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza albo z przyczyn określonych w art. 75 ust. 1 pkt. 9-12 lub art. 76 ust. 1 pkt 3-1, jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki. Sposób ustalenia równowartości tych kosztów nie został w ustawie bliżej określony, natomiast na podstawie art. 80 ust. 2 pkt. 1 tej ustawy Minister Obrony Narodowej został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia równowartości kosztów, o których mowa w ust. 1 oraz zasad i trybu ich zwracania. Na mocy tego ustawowego upoważnienia Minister Obrony Narodowej uzyskał kompetencję do określenia w drodze rozporządzenia równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki. Tymczasem Minister Obrony Narodowej w § l33 rozporządzenia z 1996 r., wykroczył poza granice tego upoważnienia, gdyż w przepisie tym stwierdził, iż równowartość kosztów, o których mowa w art. 80 ust. 1 ustawy z 1970 r. ustala się na podstawie wynikających z odrębnych przepisów norm budżetowych, określających jednostkowe wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza w zakresie zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Skarżący zarzucił, że równowartość kosztów poniesionych w czasie studiów lub nauki różni się od równowartości kosztów obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Poza tym Minister Obrony Narodowej nie mógł odmiennie, niż to określono w art. 80 ust. 1 ustawy z 1970 r., ustalać równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania żołnierza. Stąd też odmienna regulacja zawarta w tym rozporządzeniu nie może stanowić źródła prawa. Wynika to z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie zaś powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Stosownie do art. 92 ust. 2 Konstytucji RP organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji, o których mowa w ust. 1, innemu organowi. W tej sprawie wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza nie zostały określone przez Ministra Obrony Narodowej, lecz - bez żadnego upoważnienia ustawowego - rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr [...]z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia w resorcie obrony narodowej wskaźników kosztów utrzymania żołnierza (pracownika wojska). Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołał się na swoją dotychczasową argumentację i nadto stwierdził, że na podstawie § 133 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz.U. z 1997r. Nr 7, poz. 38 z póżn. zm. ), prawidłowo zastosowano normy budżetowe określające jednostkowe wskaźniki kosztów utrzymania żołnierzy w zakresie zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania obowiązującego w dniu zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, albowiem przepis ten wchodził w życie z dniem jego ogłoszenia, czyli jeszcze w okresie pełnienia przez skarżącego służby obowiązkowej. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku - właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo. Została ona wydana bez podstawy prawnej, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa. Przepis art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 1997 r. Nr 10 , poz. 55 z późn. zm. ) stanowi , że "żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej , o której mowa w art. 12 ust. 1 i 2 , z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza (... ) jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, poniesionych w czasie studiów lub nauki". W ust. 2 tego przepisu upoważniono Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia równowartości kosztów, o których mowa w ust. 1, oraz zasady i tryb ich zwracania. Wykonując delegację ustawową zawartą w art. 80 ust. 2 powołanej ustawy Minister Obrony Narodowej w § 133 rozporządzenia Ministra i Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 z późn. zm. ) wskazał ,że koszty, o których mowa w art. 80 ustawy ustala się na podstawie wynikających z odrębnych przepisów norm budżetowych określających jednostkowe wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza - w zakresie zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Porównując treść art. 80 ust. 1 i 2 powołanej ustawy z § 133 rozporządzenia należy zgodzić się ze skarżącym, że Minister Obrony Narodowej przekroczył granice delegacji ustawowej, a także w sposób nieuprawniony scedował część swoich kompetencji na inny, bliżej nieokreślony podmiot. Z treści zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę wynika, że obliczenie wspomnianych kosztów utrzymania oparte zostało na danych wynikających z Rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie wprowadzenia w resorcie obrony narodowej wskaźników kosztów utrzymania żołnierza (pracownika wojska). Treść § 133 cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej nie wskazuje natomiast jakie koszty powinien pownosić żołnierz. Taki stan prawny oznacza, że Minister Obrony Narodowej, bez upoważnienia ustawowego daną mu delegację do określenia wysokości kosztów kształcenia żołnierza przekazał podmiotowi, który nie został wskazany w delegacji ustawowej. Dlatego też regulacja zawarta w § 133 rozporządzenia, jak również Rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie wprowadzenia w resorcie obrony narodowej wskaźników kosztów utrzymania żołnierza (pracownika wojska) - nie może stanowić źródła prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2001 r. II SA 112/01 - nie publ., wyrok NSA z dnia 22 listopada 2003 r. II SA/Łd 10/01). Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organy administracyjne naruszyły rażąco przepisy prawa. Zgodnie więc z art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji. Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty stanowiły wpis od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego. Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej sprawie Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, gdyż decyzja ta nałożono na skarżącego obowiązek zapłaty, a wobec stwierdzenia nieważności decyzji istnieje niebezpieczeństwo, że mogłaby być wykonana decyzja nieważna. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.