II SA/Wr 843/15
WyrokWSA we Wrocławiu2016-03-09
Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Halina Kremis, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Starosta jest właściwy do wydania decyzji o rekultywacji gruntów poeksploatacyjnych kopalni kruszywa naturalnego, jeśli nie ustalono, czy grunty te podlegają przepisom ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a także czy nie zostały zanieczyszczone substancjami, preparatami, organizmami lub mikroorganizmami?Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił kluczowych okoliczności sprawy, w tym czy postępowanie rekultacyjne powinno być prowadzone w oparciu o ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych, co skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności. W związku z tym, uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było uzasadnione na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący, P. K., prowadzący działalność gospodarczą, zwrócił się do Starosty o uzgodnienie warunków rekultywacji terenów poeksploatacyjnych kopalni kruszywa naturalnego, proponując leśny kierunek rekultywacji. Organ pierwszej instancji wydał decyzję zobowiązującą do rekultywacji o kierunku rolnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję, wskazując na brak ustaleń dotyczących charakteru gruntów i interesów stron. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując stanowisko SKO co do zakresu stosowania ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz konieczności sporządzania opinii rzeczoznawców.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ireneusz Dukiel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA - Halina Kremis, Sędzia WSA - Alicja Palus, , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi P. K. – prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 31 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do rekultywacji i zagospodarowania gruntów po eksploatacji kruszywa naturalnego oddala skargę w całości.
P. K., prowadzący działalność gospodarczą pn. A.. z siedzibą w S. (dalej jako wnioskodawca lub skarżący) wnioskiem z dnia 31 grudnia 2014 r., powołując się na obowiązki wynikające z art. 126 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz zapisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, zwrócił się do Starosty Ś. (dalej również jako organ I instancji) o uzgodnienie warunków rekultywacji terenów poeksploatacyjnych kopalni kruszywa naturalnego "[...]" gmina S. - fragment działki [...] obręb [...]. Wnioskodawca, powołując się na analizę przeprowadzoną przez autorów "Projektu rekultywacji terenów poeksploatacyjnych kopalni kruszywa naturalnego "[...]" gmina S., powiat Ś., województwo dolnośląskie", zaproponował leśny kierunek rekultywacji.
Organ I instancji, zawiadomieniem z dnia 15 stycznia 2015 r., poinformował I. K. - współwłaściciela nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (dalej jako uczestniczka postępowania), a ponadto Urząd Miasta w S. oraz Okręgowy Urząd Górniczy we W., o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji ustalającej kierunki, termin oraz osobę zobowiązaną do rekultywacji i zagospodarowania gruntów, po eksploatacji kruszywa naturalnego, wskazując jednocześnie w tym zawiadomieniu, że przewidywany jest rolny kierunek rekultywacji i zagospodarowania tych gruntów, a termin zakończenia rekultywacji do 31 grudnia 2019 r.
Uczestniczka postępowania, pismem z dnia 23 lutego 2015 r., oświadczyła, że jako współwłaścicielka działki objętej wnioskiem w sprawie ustalenia kierunków rekultywacji i zagospodarowania gruntów, nie wyraża zgody na przeprowadzenie rekultywacji i zagospodarowania terenu na części działki nr [...], oświadczając ponadto, iż brak jej zgody jest przeszkodą w wydaniu jakiejkolwiek decyzji.
Starosta Ś., po przeprowadzonym postępowaniu, wydał w dniu 17 kwietnia 2014 r. decyzję nr [...], w której zobowiązał wnioskodawcę do rekultywacji i zagospodarowania gruntów części działki nr [...] po eksploatacji kruszywa naturalnego ze złoża "[...]" o łącznej powierzchni rekultywacji i zagospodarowania wynoszącej 1,3365 ha, a także określił kierunek rolny rekultywacji gruntu części powyższej działki, ustalając zagospodarowanie poprzez zadrzewienia i zakrzewienia w terminie do 31 grudnia 2019 r.
Na skutek odwołania uczestniczki postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej również jako organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium lub w skrócie SKO) decyzją z dnia 31 sierpnia 2015 r., Nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium uznało, że Starosta Ś. nie przeprowadził postępowania czy grunt należy do kategorii gruntów, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 909 ze zm., dalej jako ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych lub w skrócie u.o.g.r.l.), a także nie dokonał oceny interesów stron postępowania, tj. wnioskodawcy i uczestniczki postępowania, i nie rozważył tego w aspekcie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wynikającej wprost z art. 7 k.p.a. Ponadto Kolegium uznało, że Starosta Ś. nie wykazał dlaczego i na jakiej podstawie przyjął, że w sprawie wystąpiła utrata wartości użytkowej gruntów w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
W ocenie organu odwoławczego w szczególności nie sporządzono opinii rzeczoznawców, o których mowa w art. 28 ust. 5 u.o.g.r.l. Zdaniem Kolegium te okoliczności wskazywały, że organ I instancji naruszył w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy art. 7 k.p.a. a także art. 77 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie brak jest bowiem możliwości uznania, że w sprawie zostały zbadane i ustalone wszystkie przesłanki pozwalające na skuteczne wydanie decyzji administracyjnej, w kwestii rekultywacji gruntów, w oparciu o art. 20 i art. 22 u.o.g.r.l.
Na powyższą decyzję wnioskodawca skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, żądając zmiany zaskrzonej decyzji Kolegium i utrzymanie decyzji Starosty Ś. z dnia 17 kwietnia 2015 r. W ocenie skarżącego jest niezrozumieniem przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych twierdzenie, że ustawa dotyczy wyłącznie gruntów rolnych i leśnych. Według skarżącego, ta ustawa reguluje zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji (rekultywacja - rozumie się przez to nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg) i poprawiania wartości użytkowej gruntów. Według niego, prosta analiza art. 1 tej ustawy w połączeniu z definicją rekultywacji dowodzi, że ustawa dotyczy także rekultywacji gruntów zdegradowanych lub zdewastowanych (innych niż rolne i leśne). Grunt działki nr [...] jest gruntem zdewastowanym (gruntem, którego fizycznie nie ma, w miejscu tego gruntu znajduje się dziura w ziemi - wyrobisko) w wyniku działalności przemysłowej (górniczej). W przekonaniu skarżącego nie podlega jakiejkolwiek wątpliwości, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych reguluje kwestię rekultywacji gruntów innych niż rolne i leśne. Odnosząc się natomiast do toku rozumowania Kolegium, skarżący zwrócił uwagę, że skoro ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych miałaby dotyczyć wyłącznie gruntów rolnych i leśnych, w tym rekultywacji wyłącznie gruntów rolnych i leśnych, to po co rekultywować grunty, które są gruntami rolnymi lub leśnymi, przywracać im wartości użytkowe skoro grunty te (rolne i leśne) wartości te cały czas mają.
Według skarżącego, decyzja o rekultywacji gruntów nie jest decyzją uznaniową, gdyż obowiązek rekultywacji jest określony w art. 20 ust. 1 u.o.g.r.l. Osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt. Obowiązek rekultywacji spoczywa na osobie powodującej utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów, w tym przypadku na wnoszącym skargę. Starosta decyzją ustala osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów oraz ustala kierunek i termin rekultywacji. Ponadto autor skargi zauważył, że obowiązek rekultywacji spoczywa na osobie powodującej dewastację gruntów, a nie na właścicielu (właścicielach) gruntów.
Odnosząc się natomiast do brak opinii dwóch rzeczoznawców w zakresie stopnia ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów skarżący zauważył, że w art. 22 ust. 1 pkt 1 u.o.g.r.l. wskazano, że decyzje w sprawach rekultywacji określają stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie dwóch odrębnych opinii rzeczoznawców. W tym kontekście zarzucił, iż w przedmiotowej sprawie utrata wartości użytkowej gruntów jest bezsporna, gdyż grunt został całkowicie zniszczony, a w miejscu gdzie kiedyś był grunt jest dziura w ziemi (wyrobisko). Nie ma zatem potrzeby wydawania takiej decyzji, gdyż decyzja ustala stopień utraty, a w tym przypadku utrata jest całkowita, co wynika jasno z charakteru prowadzonej działalności przemysłowej. Skarżący uważa, że wbrew stanowisku Kolegium, stwierdzenie, że w miejscu gruntu znajduje się obecnie dziura w ziemi nie wymaga żadnej specjalistycznej wiedzy. Wyrobisko jest ujawniane na mapach sytuacyjno- wysokościowych i na mapach ewidencji gruntów. Ponadto w przypadku takich gruntów całkowicie zniszczonych (zdewastowanych), które aktualnie stanowią pustą przestrzeń wyrobiska, nie ma potrzeby ustalania stopnia ograniczenia lub utraty, gdyż utrata ta zawsze wynosi 100 %. Wspomniane opinie rzeczoznawców są całkowicie zbędne, gdyż odkrywkowa działalność górnicza zawsze powoduje całkowite zniszczenie gruntów w obszarze wyrobiska i nie wymaga to specjalistycznej wiedzy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do podstawowego zarzutu dotyczącego stosowania ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jedynie do gruntów rolnych lub leśnych autor odpowiedzi na skargę zauważył, że zgodnie z treścią art. 1 tej ustawy, reguluje ona zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania wartości użytkowej gruntów. Jest to zatem ustawa, która nie normuje całokształtu zagadnień ochrony środowiska, czy też powierzchni ziemi, lecz jest jedynie fragmentem systemu prawnej ochrony środowiska, dotyczącym wyłącznie ochrony gruntów rolnych i leśnych. Z kolei ustawa Prawo ochrony środowiska traktuje ochronę gruntów rolnych i leśnych, jako jeden z odrębnych elementów tworzących system ochrony zasobów środowiska i w zakresie szczegółowych zasad tej ochrony wyraźnie odsyła do ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (art. 81 ust. 4 pkt 5). Powszechna ochrona powierzchni ziemi, polegająca na ochronie wszelkich gruntów niezależnie od ich statusu, została uregulowana w przepisach art. 101, zaś szczególna ochrona gruntów rolnych i leśnych w ustawie z dnia 3 lutego 1995 r. (por. M. Bar, J. Jendrośka, Prawo ochrony środowiska. Podręcznik, Wrocław 2005, str. 849). A zatem w ocenie Kolegium przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych mają zastosowanie tylko do gruntów rolnych i leśnych. Wobec powyższego konieczne jest ustalenie czy grunty objęte postępowaniem Starosty Ś. podlegają szczególnym rygorom powołanej ustawy. Jest to istotna okoliczność sprawy i brak jej wyjaśnienia stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i uprawniało Kolegium do zastosowania normy art. 138 § 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozważania w niniejszej sprawie należy poprzedzić wskazaniem, iż jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej, wyrażoną w art. 15 k.p.a., jest zasada dwuinstancyjności postępowania. Oznacza to, że organ odwoławczy jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 1996 r., sygn. SA/Wr 1996/95 "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji". Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Jednakże to na organie I instancji spoczywa obowiązek przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, a brak ustalenia przez ten organ kluczowych dla sprawy okoliczności nie może być sanowany w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to powołaną wyżej zasadę dwuinstancyjności. W związku z tym organ odwoławczy wydaje decyzję kasacyjną i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wówczas, gdy zachodzą przesłanki o jakich mowa w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., to jest gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Ze wskazaną powyżej sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd podziela bowiem stanowisko Kolegium, że postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji nie wyjaśniło, w sposób nie budzący wątpliwości, najistotniejszych dla prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, a mianowicie czy postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o rekultywacji terenów poeksploatacyjnych kopalni kruszywa naturalnego "[...] I" winno przebiegać w trybie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a w konsekwencji czy organem właściwym do wydania tej decyzji winien być Starosta Ś..
Punktem wyjścia do rozważań jest przywołanie poszczególnych jednostek redakcyjnych art. 81 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm., dalej jako Prawo ochrony środowiska lub w skrócie u.p.o.ś.), gdzie w ust. 1 mówi się, że ochrona zasobów środowiska, przez które rozumie się m. in. powierzchnię ziemi i kopaliny, realizowana jest na podstawie ustawy [t.j. u.p.o.ś.] oraz przepisów szczególnych, w ust. 3 wskazuje się, iż szczegółowe zasady gospodarowania złożem kopaliny i związanej z eksploatacją złoża ochrony środowiska określają przepisy ustawy- Prawo geologiczne i górnicze, natomiast w ust. 4 pkt 5 powiada się, że szczegółowe zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych określają przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Powyższa regulacja wskazuje na to, że w zakresie ochrony zasobu środowiska, jakim jest powierzchnia ziemi, grunty rolne stanowią szczególny rodzaj powierzchni ziemi, podlegający ochronie na podstawie przepisów szczególnych, jakimi są przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W szczególności też, rodzajem takiej ochrony dopuszczonej w tej ustawie, jest analizowana instytucja rekultywacji gruntów rolnych.
Jak słusznie zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 990/08, "instytucja rekultywacji powierzchni ziemi, nawet przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie [t. jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1789, dalej jako ustawa o zapobieganiu szkodom lub w skrócie u.z.s.ś.n.], nie była instytucją uregulowaną w sposób jednolity w przepisach prawnych. Ustawodawca bowiem już wówczas odróżniał rekultywację powierzchni ziemi, uregulowaną w przepisach ustawy - Prawo ochrony środowiska - od rekultywacji gruntów rolnych i leśnych - uregulowanej w ustawie ochronie gruntów rolnych i leśnych. Obowiązywał wówczas swoisty dualizm unormowań w zakresie rekultywacji, a kryterium rozróżniającym był rodzaj gruntów, do których ten obowiązek może być skierowany. Zgodnie z przepisami Prawa ochrony środowiska, rekultywacja zanieczyszczonej gleby lub ziemi polegała na przywróceniu do stanu wymaganego standardami jakości, natomiast rekultywacja w związku z niekorzystnym przekształceniem naturalnego ukształtowania terenu - polegała na jego przywróceniu do stanu poprzedniego. Rekultywacja gruntów rolnych, a o taką przecież chodzi w niniejszym stanie faktycznym, jest szczególnym rodzajem rekultywacji powierzchni ziemi - zasadniczo poddanej unormowaniu w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a więc ustawie szczególnej w odniesieniu do u.p.o.ś. (...). Ustawa o zapobieganiu szkodom, która weszła w życie z dniem 30 kwietnia 2007 r., nie wprowadziła żadnych zmian jeśli chodzi o odrębne uregulowanie rekultywacji gruntów rolnych i leśnych od pozostałych gruntów. Nadal bowiem obowiązuje ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych, choć zawarte w niej przepisy dotyczące rekultywacji zostały znowelizowane. Uchylone natomiast zostały przepisy Prawa ochrony środowiska, dotyczące rekultywacji powierzchni ziemi, tj. art. 102-111. W szczególności, uchylony został art. 102 ust. 4 u.p.o.ś., który - w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy o zapobieganiu szkodom (tj. przed 30 kwietnia 2007 r.) wskazywał starostę jako organ właściwy - w pewnych sytuacjach - do dokonania rekultywacji powierzchni ziemi. Dodatkowo, na mocy ustawy o zapobieganiu szkodom, pewien zakres szkód w powierzchni ziemi został objęty przepisami tejże ustawy. Przyjąć zatem można, że problematyka rekultywacji powierzchni ziemi obecnie jest poddana regulacji ogólnej, zawartej w ustawie o zapobieganiu szkodom, choć zakres tej regulacji jest węższy niż pod rządem u.p.o.ś."
W odniesieniu do rodzajów szkód w powierzchni ziemi, objętych przepisami ustawy o zapobieganiu szkodom, organem właściwym do przeprowadzenia działań rekultywacyjnych w trybie tej ustawy od dnia 15 listopada 2008 r., tj. od wejścia w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), jest regionalny dyrektor ochrony środowiska.
Nie zmienia to jednak konstatacji, iż w zakresie właściwości starosty, obowiązanego do rekultywacji w trybie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, nie nastąpiła żadna zmiana. W konsekwencji zatem podstawową kwestią jaką organ I instancji winien był przeprowadzić po wpłynięciu wniosku o uzgodnienie warunków rekultywacji terenów poeksploatacyjnych kopalni kruszywa naturalnego było ustalenie jaki rodzaj gruntów jest przedmiotem tego wniosku.
Stosownie bowiem do treści art. 2 ust. 1 u.o.g.r.l., grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne podlegają ochronie w trybie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Z treści art. 3 ust. 1 pkt 3 u.o.g.r.l. można wnioskować, iż ochrona realizowana w trybie tej ustawy polegać może w szczególności na rekultywacji i zagospodarowaniu gruntów na cele rolnicze. Po pojęciem rekultywacji rozumie się natomiast zgodnie z art. 4 pkt 18 u.o.g.r.l. nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. W myśl natomiast ary. 20 ust. 1 u.o.g.r.l. osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do dokonania ich rekultywacji na własny koszt.
Kwestie dotyczące rekultywacji gruntów objętych regulacja ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych objęte są właściwością starosty, który na mocy art. 22 u.o.g.r.l. wydaje decyzje określające stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, osobę zobowiązana do rekultywacji gruntów, kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów oraz uznanie rekultywacji za zakończoną. W sprawach tych starosta wydaje decyzje po zasięgnięciu opinii wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Zgodnie jednak z treścią art. 22a u.o.g.r.l., który został dodany w związku z wejściem w życie ustawy o zapobieganiu szkodom, przepisów art. 20 i art. 22 u.o.g.r.l. nie stosuje się do rekultywacji gruntów, które zostały zanieczyszczone substancjami, preparatami, organizmami lub mikroorganizmami. Do ich rekultywacji, w przypadku zanieczyszczenia po dniu 30 kwietnia 2007 r., stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie.
Tymczasem jak to wynika z akt administracyjnych omawianej sprawy organ I instancji w ogóle nie odniósł się do kwestii czy rekultywacja w niniejszym stanie faktycznym po pierwsze- dotyczy gruntów rolnych, a po drugie- czy przedmiotowe grunty nie zostały zanieczyszczone substancjami, preparatami, organizmami lub mikroorganizmami, a tym samym już na wstępie postępowania pominął zasadniczą kwestię swojej właściwości przejawiającą się w ustaleniu czy obowiązek rekultywacji powinien być realizowany w trybie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Na marginesie zwrócić należy uwagę, iż w przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych, pomimo adnotacji "wniosek kompletny 12.01.2015 r." brak było załączników do wniosku skarżącego, tj.: "Projektu rekultywacji terenów poeksploatacyjnych kopalni kruszywa naturalnego "[...] I", gmina S., powiat Ś., województwo dolnośląskie" B., W. 2014- 2 egz. + wersja elektroniczna, wypisu z rejestru gruntów oraz kopii mapy ewidencji gruntów, natomiast dołączono wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszarów wiejskich dla części południowo- zachodniej gminy S. obejmującej wsie: S., G., O., M., G., S., T., G. zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia 18 października 2004 r., wedle którego działki nr ewidencyjny [...] i [...], arkusz mapy 2, obręb [...] leżą w obszarze na planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 12 PG- przeznaczenie podstawowe- tereny powierzchniowej eksploatacji surowców mineralnych- użytkowanie zgodnie z przepisami szczególnymi.
W związku z powyższym Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i dlatego zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przy czym wskazać należy, że zasada szybkości postępowania nie może mieć pierwszeństwa przed zasadą prawdy obiektywnej, zwłaszcza gdy w postępowaniu występują strony o rozbieżnych interesach. Dopóki zatem sprawa nie zostanie dostatecznie wyjaśniona, nie będzie możliwe wydanie decyzji odpowiadającej przepisom prawa.
Na zakończenie wskazać należy na zasadność zarzutu skarżącego dotyczącego wadliwego podniesienia przez SKO braku opinii dwóch rzeczoznawców odnośnie stopnia ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów. Przyjęta przez ustawodawcę forma redakcji przepisu art. 22 ust. 1 u.o.g.r.l. mówiąca, iż "decyzje [w liczbie mnogiej] w sprawach rekultywacji i zagospodarowania określają: (...)" pozwala na domniemanie, iż w istocie mamy tu do czynienia z wyliczeniem (katalogiem) spraw, które mogą być przedmiotem decyzji wydawanych przez starostę w sprawach rekultywacji i zagospodarowania gruntów rolnych i leśnych. Nie oznacza to tym samym, co mylnie przyjęło SKO, iż każda decyzja w sprawach rekultywacji gruntów rolnych musi obligatoryjnie zawierać wszystkie punkty zawarte w art. 22 ust. 1 u.o.g.r.l., gdyż w istocie decyzja może ograniczać się wyłącznie do jednego z tych elementów. Zdaniem Sądu mamy tu do czynienia raczej ze wskazaniem możliwego ciągu (zestawu) dopuszczalnych przedmiotów decyzji wydawanych w ramach rekultywacji i zagospodarowania gruntów. Dobitnym przykładem na prawidłowość tego myślenia jest to, iż trudno przyjąć za możliwe, aby w jednej decyzji jednocześnie rozstrzygnąć zarówno o kierunku i terminie wykonania rekultywacji gruntów, jak też o uznaniu rekultywacji gruntów za zakończoną. W przekonaniu Sądu do określenia kierunku i terminu wykonania rekultywacji gruntów w większości przypadków zbędne jest określanie stopnia ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalonego na podstawie dwóch odrębnych opinii rzeczoznawców, tym bardziej w sytuacji, gdy nie ma jakichkolwiek wątpliwości i sporów co do całkowitego zaniku zdolności produkcyjnych gruntu, który zajęty był na potrzeby eksploatacji kruszywa naturalnego.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. skargę, jako nieuzasadnioną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło