II SA/Wr 846/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia .... w przedmiocie nakazania rozbiórki płyty obornika postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na wyżej oznaczoną decyzję wnioskodawca wystąpił o "udzielenie mu pomocy prawnej w zakresie zwolnienia od kosztów postępowania". We wniosku złożonym w dniu 21 lutego 2014 r. na urzędowym formularzu skarżący zażądał zwolnienia go z kosztów sądowych wskazując, że gospodarstwo domowe prowadzi żoną i bezrobotna córką, łączny ich dochód z tytułu świadczeń rentowych wynosi 1771 zł. Dodał, że posiada dom opow. 120 m2 i nieruchomość rolną o pow. 9, 40 ha. Z załączonych do wniosku rachunków wynika, że skarżący był zobowiązany do ponoszenia następujących wydatków: opłata za energię elektryczną – 225, 69 zł; za telefony- łącznie ok. 180 zł; za śmieci- 62, 50 zł; za wodę (za 2 m-ce)- 98, 91 zł; koszt opału- 284, 80 zł. Z kolei z załączonego wyciągu z rachunku bankowego skarżącego wynika, że posiadał on środki finansowe w następującej wysokości: w dniu 9 stycznia 2014 r.- 13.843, 49 zł, w dniu 30 stycznia 2014 r.- 7.346, 35 zł, a w dniu 19 lutego 2014 r. saldo wskazywało kwotę 5.868, 67 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania, w szczególności mając na uwadze środki finansowe jakimi dysponował i dysponuje na posiadanym rachunku bankowym. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie złożył zaświadczenia potwierdzającego rejestrację swoje córki w Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotnej; nie wyjaśnił czy korzysta on ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie określił swojego rzeczywistego dochodu z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, w tym nie wskazał -jako źródła swojego dochodu -dopłaty z UE w wysokości 11 790, 29 zł (wpłata z dnia 14 stycznia 2014 r.) czy świadczenia od S.P.SA z dnia 14 stycznia 2013 r. w wysokości 2.098, 65 zł; nie uprawdopodobnił, że nie posiada zdolności kredytowej; nadto nie wyjaśnił dlaczego- w świetle przedstawianej przez siebie trudnej sytuacji materialnej - utrzymuje dwa kosztowne abonamenty telefoniczne; nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego córki w PKO BP o nr ..... Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Z załączonego do wniosku wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż w okresie gdy toczy się postępowania w niniejszej sprawie na koncie skarżącego znajdowały się (i nadal znajdują) środki finansowe, które znacznie przekraczają wysokość wymaganych aktualnie kosztów sądowych. Nieuzasadnione jest być może przeświadczenie skarżącego, że skoro w znacznej części środki te stanowiła dopłata z UE, to nieuznawanie ich za dochód (z którego można by było opłacić koszty sądowe) jest usprawiedliwione. W ocenie Sądu takie myślenie nie jest trafne, gdyż po pierwsze- niniejsze postępowanie sądowe zostało zainicjowane i toczy się w interesie skarżącego oraz prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego; a po drugie- z zapisu operacji księgowych dokonanych na rachunku bankowym skarżącego wynika, że ww. środki otrzymane z UE nie przeznacza on jedynie na potrzeby produkcji rolnej ale również na swoje osobiste wydatki, w tej sytuacji brak jest przeszkód w tym by skarżący użyczył ich sobie na pokrycie należnych opłat sądowych. Dodać należy, że spłata rat kredytu czy pożyczek nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Warte podkreślenia jest także to, że pomimo twierdzeń skarżącego, że jego trzyosobowa rodzina utrzymuje się jedynie ze świadczeń rentowych w łącznej wysokości 1.771 zł, to okazuje się, że na bieżąco (bez zadłużeń) są oni w stanie ponosić znaczne wydatki (opłaty), w tym na rachunku bankowym posiadać oszczędności (i to jeszcze przed wpłynięciem dopłaty z UE). W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jego inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.