II SA/Wr 852/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 27 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym skargi R. S., D. T., C. I., T. S., E. W., A. S. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 789/15 w sprawie ze skargi R. S., D. T., C. I., T. S., E. W., A. S. o nakazanie Prezydentowi W. przesłania wymienionych w skardze operatów szacunkowych i dowodów przedstawionych przez skarżących do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. . Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r. (sygn. akt II SA/Wr 789/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę R. S., D. T., C. I., T. S., E. W., A. S.. Postanowienie to jest prawomocne od dnia 14 kwietnia 2016 r. Pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. złożonym do akt sprawy II SA/Wr 789/15 R. S. (dalej jako "skarżący") oświadczył, że żąda wznowienia postępowania sądowego w sprawie. W wykonaniu zarządzenia z dnia 13 grudnia 2016 r. wezwano skarżącego do wyjaśnienia w terminie 7 dni na piśmie, czy jego pismo z dnia 5 grudnia 2016 r. należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to którego z postępowań dotyczy wniosek. W odpowiedzi na to pismo skarżący w piśmie z dnia 21 grudnia 2016 r. oświadczył, że jego pismo z dnia 5 grudnia 2016 r. należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania sądowego. Wskazując na art. 270 i art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący stwierdził, że nie był należycie reprezentowany przez przyznanego mu z urzędu pełnomocnika w osobie radcy prawnego Ł. P.. Według skarżącego jego pełnomocnik "zamiast nas mocodawców bronić stanął po stronie przeciwnej". Wobec treści powyższych pism, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sprawę ze skargi o wznowienie postępowania zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Wr 852/16. Następnie w dniu 9 stycznia 2017 r. do akt sprawy o sygn. II SA/Wr 789/15 wpłynęło pismo Wicedziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we W., zawierające informację, że pełnomocnikiem skarżącego została wyznaczona radca prawny K. T.. Nadto w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 11 stycznia 2017 r. skarżący pismem z dnia 19 stycznia 2017 r. nadesłał odpis skargi oraz kserokopię pełnomocnictwa procesowego, którego udzielonego mu przez D. T., C. I., T. S., E. W., A. S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga do sądu administracyjnego może być skutecznie wniesiona, jeżeli odpowiada wymaganiom określonym w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.; p.p.s.a.). Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Nadto z art. 37 § 1 p.p.s.a. wynika, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Usunięcie braków formalnych w powyższym zakresie następuje w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli pismem tym jest skarga, przewodniczący wzywa stronę do jej uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W rozpatrywanej sprawie zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2016 r. wezwano skarżącego R. S. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez m.in. złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu rodzeństwa przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie. Skarżący R. S. w dniu 19 stycznia 2017 r. złożył w sądzie odpis skargi wraz z pełnomocnictwem do działania w imieniu rodzeństwa. Jednak Sąd stwierdził, że złożone pełnomocnictwo (k. 25 i k. 33 akt sądowych) to kserokopia pełnomocnictwa, która nie została uwierzytelniona we właściwym trybie. Tymczasem stwierdzić należy, że kserokopia pełnomocnictwa nie jest tożsama z oryginałem pełnomocnictwa. Kserokopia nie jest też odpisem pełnomocnictwa, ponieważ odpisami w rozumieniu art. 47 § 2 p.p.s.a. mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Z kolei przepis art. 48 § 3 p.p.s.a. stanowi, iż zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Złożone do akt pełnomocnictwo nie zostało należycie uwierzytelnione przez uprawniony podmiot. Skarżący dołączył jedynie do niego kserokopię (także nieuwierzytelnioną) poświadczenia własnoręczności podpisów mocodawców, ale nie stanowi ono poświadczenia zgodności z oryginałem dokumentu pełnomocnictwa. Tym samym uznać należy, że strona nie usunęła stwierdzonego braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie. Dlatego też Sąd stwierdził, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi mimo wezwania sądu (art. 280 p.p.s.a. w zw. z art. 49 p.p.s.a.) uzasadnia odrzucenie skargi, wobec tego Sąd postanowił o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w części pochodzącej od D. T., C. I., T. S., E. W., A. S.– na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 276 p.p.s.a. Natomiast skarga o wznowienie postępowania w części pochodzącej od R. S. działającego we własnym imieniu podlegała odrzuceniu z innej przyczyny. Otóż skarżący jako przyczynę wznowienia postępowania wskazał art. 271 pkt 2 p.p.s.a. który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Trzeba przy tym zauważyć, że w myśl art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Oceniając okoliczność terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 789/15, Sąd ustalił, że z akt sprawy o sygn. akt II SA/Wr 789/15 wynika, że odpis ww. postanowienia Sądu z dnia 7 grudnia 2015 r. doręczono R. S. jako pełnomocnikowi rodzeństwa w dniu 14 grudnia 2015 r. (dowód: k. 361 ww. akt sądowych), a także pełnomocnikowi skarżącego R. S. radcy prawnemu Ł. P. również w dniu 14 grudnia 2015 r. (k. 362 akt). Co więcej, jak wynika z akt sprawy II SA/Wr 789/15 skarżący odbierał również inne kierowane do skarżących pisma. W tym kontekście stwierdzić należy, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona przez R. S. została wniesiona z uchybieniem terminu wskazanego w art. 277 p.p.s.a., bowiem niewątpliwie z uchybieniem terminu trzymiesięcznego liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o postanowieniu z dnia 7 grudnia 2015 r. Skargę o wznowienie postępowania wniesiono pismem z dnia 5 grudnia 2016 r., a skarżący o postanowieniu z dnia 7 grudnia 2015 r. dowiedział się w dniu 14 grudnia 2015 r. Uchybienie terminu do wniesienia skargi uzasadnia jej odrzucenie, nie jest to jednak przyczyna jedyna. Otóż Sąd uznał, że skarżący przyczyny wznowienia postępowania upatruje w tym, że działający z urzędu radca prawny nie wniósł skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 7 grudnia 2015 r., co spowodowało utratę zaufania do przyznanego pełnomocnika i miało pozbawić skarżącego możliwości działania w postępowaniu. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził jednak, że niemożność działania, o której mowa w przepisie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a więc niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem strony możliwości podejmowania w postępowaniu czynności procesowych. Nadto, o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania - w innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2866/05; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wr 412/05; uchwała SN z dnia 14 kwietnia 1980 r. sygn. akt III CZP 19/80, publ. OSNCP 1980/11/205; wyrok SN z dnia 21 czerwca 1961 r. sygn. akt III CR 953/60, publ. OSPiKA 1963/6/137). Zatem uznać można, że w postępowaniu przed sądem zapewnienie możności działania strony rozumieć należy przede wszystkim jako umożliwienie stronie dokonywania czynności procesowych poprzez np. prawidłowe zawiadamianie o rozprawach i umożliwienie stronie w nich uczestniczenia, a także umożliwienie składania pism procesowych. W niniejszej sprawie skarżącemu zapewniono w postępowaniu toczącym się w sprawie II SA/Wr 789/15 możność brania czynnego udziału w postępowaniu, z której to możliwości skarżący korzystał, składając liczne pisma procesowe i środki odwoławcze, a także korzystając (do czasu) z usług radcy prawnego przyznanego z urzędu. Okoliczność tego rodzaju, że pełnomocnik przyznany z urzędu nie spełnił oczekiwań skarżącego i nie podjął pożądanych przez skarżącego czynności nie jest równoznaczna z tym, że skarżący był pozbawiony możliwości działania w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Pozbawienie możliwości działania lub braki w reprezentacji to takie ograniczenia w pozycji procesowej skarżącego, które uniemożliwiają skarżącemu działanie w postępowaniu i mają charakter naruszenia prawa. O braku możliwości działania można mówić na przykład, gdy sąd uniemożliwia stronie działanie nie doręczając jej orzeczeń. Natomiast pojęcie "reprezentacji" na gruncie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. obejmuje następujące sytuacje: gdy w sprawie nie działał organ osoby prawnej bądź jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, powołanej do reprezentacji; gdy działała osoba, która straciła przymiot przedstawiciela ustawowego; gdy działała wyłącznie osoba, która zgodnie z prawem materialnym nie mogła reprezentować osoby niemającej zdolności do czynności prawnych (zob. K. Sobieralski, Przesłanki pozytywne wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego [w:] Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Zakamycze 2003, dostępny w LEX/el.). Trzeba też wskazać, że rolą pełnomocnika procesowego przyznanego na zasadzie prawa pomocy nie jest realizowanie poleceń skarżącego, ponieważ pełnomocnik ma za zadanie wykonywanie swoich obowiązków ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki danego zawodu prawniczego. Skarżący wiedzy prawniczej tego rodzaju nie posiada i dlatego wystąpił o przyznanie mu profesjonalnego pełnomocnika, a więc nie można uznać za trafne rozumowania tego rodzaju, że pełnomocnik z urzędu miałby działać wyłącznie jako instrument realizowania zapatrywań skarżącego. Trzeba przy tym pamiętać, że nawet niewłaściwe czy nieudolne reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i nie stanowi ustawowej podstawy wznowienia postępowania (tak: NSA w postanowieniu z dnia 11 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1160/04, niepubl.). Wskazać przy tym można na pogląd, że niedziałanie w procesie pełnomocnika z urzędu może uzasadniać wznowienie postępowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1997 r., sygn. akt III CKN 10/96, OSP 1997, z. 9, poz. 172), jednak na gruncie niniejszej sprawy Sąd ocenił, że pełnomocnik z urzędu przyznany skarżącemu w sprawie II SA/Wr 789/15 działał wnosząc skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r. (sygn. akt II SA/Wr 378/14), którą następnie uwzględnił Naczelny Sąd Administracyjny, a także pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 7 grudnia 2015 r. (sygn. akt II SA/Wr 789/15). W tym stanie rzeczy nie można uznać, że pełnomocnik z urzędu nie działał w sprawie. W świetle powyższych rozważań sformułowana w skardze podstawa wznowieniowa nie odpowiada w rzeczywistości przesłance z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., na którą powołuje się skarżący. Już z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania wynika bowiem, że strona nie wskazuje w istocie na wystąpienie tej przesłanki w sprawie. Jak podkreśla się natomiast w orzecznictwie sądowoadministracyjnym samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi; taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt I FSK 607/06; z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 257/11; z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt I FSK 1051/09; z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1722/11, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo powołanie się na przepisy art. 271-274 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Stąd należało uznać skargę o wznowienie postępowania w części pochodzącej od R. S., której podstawę stanowi przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. za niespełniającą warunków formalnych i odrzucić również na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Skarga okazała się niedopuszczalna, ponieważ wniesiono ją z uchybieniem terminu (po upływie 3 miesięcy odkąd skarżący dowiedział się o postanowieniu z dnia 7 grudnia 2015 r.), ale także z tej przyczyny, że nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia. Skarga błędnie podnosi, że niewniesienie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu stanowi przykład pozbawienia skarżącego możliwości działania lub oznacza braki w zakresie reprezentacji skarżącego. Dodać jeszcze należy, że w kontekście okoliczności niniejszej sprawy nie było zasadne korzystanie przez Sąd z możliwości wyrażonej w art. 280 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. Niezachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie nie budziło wątpliwości Sądu, jak również oczywiste było, że skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia postępowania sądowego. Reasumując poczynione rozważania orzeczono jak w sentencji.