II SA/Wr 854/11
WyrokWSA we Wrocławiu2012-01-05
Skład orzekający: Julia Szczygielska, Mieczysław Górkiewicz, Anna Siedlecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na instalacji stacji bazowej telefonii komórkowej o wysokości powyżej 3 metrów na dachu budynku, wykonane bez wymaganego zgłoszenia, mogą zostać zalegalizowane, czy też należy nakazać ich rozbiórkę?Ratio decidendi
Instalacja urządzeń o wysokości powyżej 3 metrów na obiektach budowlanych wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W przypadku wykonania takich robót bez wymaganego zgłoszenia, gdy legalizacja jest niemożliwa z uwagi na naruszenie stanu technicznego konstrukcji i zagrożenie dla bezpieczeństwa, organ nadzoru budowlanego ma podstawę do nakazania rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Spółka B. sp. z o.o. zainstalowała na dachu budynku stację bazową telefonii komórkowej bez wymaganego zgłoszenia. Organ nadzoru budowlanego I instancji nakazał rozbiórkę urządzenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak obowiązku zgłoszenia instalacji. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że instalacja przekraczała 3 metry wysokości i wymagała zgłoszenia, a jej stan techniczny zagrażał bezpieczeństwu, co uniemożliwiało legalizację i uzasadniało nakaz rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Anna Siedlecka (sprawozdawca) Protokolant Agata Szlachetka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 14 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki urządzeń wraz z instalacjami i urządzeniami towarzyszącymi oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W., decyzją z dnia 23 maja 2011 r. nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał spółce B. sp. z o. o. z siedzibą w W. (powoływanej dalej także jako: ,,inwestor") - inwestorowi robót budowlanych związanych z budową stacji bazowej telefonii komórkowej na dachu budynku przy A.P. [...] we W., wykonanych bez wymaganego zgłoszenia, rozbiórkę tych urządzeń wraz z instalacjami i urządzeniami towarzyszącymi.
W uzasadnieniu organ l instancji podał, że w dniu 15 lipca 2008 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko - Własnościowa "A." (przywoływana dalej także jako: Spółdzielnia) złożyła pismo z informacją o samowolnie wybudowanej stacji bazowej telefonii komórkowej przez B. sp. z o.o. na dachu budynku przy A.P. [...] we W.. W konsekwencji organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budowy stacji bazowej telefonii komórkowej we wskazanej w zawiadomieniu lokalizacji. Następnie w dniu 26 sierpnia 2008 r. organ I instancji przeprowadził, bez udziału prawidłowo zawiadomionych stron, dowód z oględzin. W toku czynności dowodowych stwierdzono zamontowanie anteny do części kominowej, wystającej ponad połać dachową. Z czynności dowodowych sporządzono stosowny protokół oraz dokumentację fotograficzną. W dniu 29 września 2008 r. dokonano kolejnych oględzin, podczas których ustalono, że do komina budynku przy A.P. [...] (od strony ulicy - A. P.) zamontowane są dwie anteny i czasza telefonii komórkowej (czasza o średnicy 0,3m - radiolinia). Konstrukcję wsporczą w/w anten (rura) zamontowano do elementów kątownika przytwierdzonego za pomocą śrub do istniejącego komina. Od strony podwórza w budynku w tożsamy sposób zamontowano jedną antenę stacji bazowej. Urządzenie stacji bazowej zasilane jest w energię elektryczną z podlicznika zamontowanego w piwnicy. Ponadto stwierdzono, że inwestor wymienionych robót nie posiada decyzji o pozwoleniu na wykonanie tych robót, bądź zgłoszenia. W toku oględzin przedstawiciel inwestora przedłożył kopię projektu budowy stacji bazowej telefonii komórkowej (część dotyczącą branży budowlano - konstrukcyjnej z maja 2008 r., oraz część dotyczącą instalacji elektrycznej z czerwca 2008 r.), na podstawie którego organ I instancji przyjął, że inwestor nie dopełnił obowiązku zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru zamontowania przedmiotowego urządzenia, bowiem wysokość w/w urządzenia nie powinna przekraczać zgodnie z ww. opracowaniem 3m. W dniu 27 października 2008 r. spółdzielnia złożyła w organie I instancji pismo z którego wynika, że całkowita wysokość stacji bazowej zainstalowanej na dachu budynku przy A.P. [...] wynosi 3,2m (poinformowano, że pomiaru dokonano w obecności przedstawiciela inwestora), co jest niezgodne z oświadczeniem przedstawiciela inwestora (złożonym podczas oględzin w dniu 29 września 2008 r.), że wysokość zamontowanego urządzenia nie przekracza 3m. W związku z czym (biorąc pod uwagę wysokość zamontowanego urządzenia) inwestor wykonał samowolne roboty związane z jego montażem (nie posiada pozwolenia na budowę, zgłoszenia). W dniu 22 maja 2009 r. spółdzielnia przedłożyła kolejne pismo, w którym podkreślono, że montaż urządzenia wpływa negatywnie na stan techniczny komina. Do pisma załączono kopię rysunków z posiadanej dokumentacji dotyczącej montażu urządzenia. W dniu 14 stycznia 2010 r. do organu nadzoru budowlanego wpłynęła ocena techniczna konstrukcji komina budynku przy A.P. [...], na którym umocowano elementy stacji bazowej telefonii komórkowej, sporządzona przez R. S. (posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności konstrukcyjno - budowlanej oraz przynależącego do D. Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa) oraz M. W. (rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno - budowlanej) na zlecenie spółdzielni. W powyższym opracowaniu stwierdzono, że zamocowanie urządzeń stacji bazowej telefonii komórkowej do konstrukcji komina powoduje przekroczenie stanu granicznego nośności konstrukcji. Ponadto zaznaczono, że montaż urządzeń do komina za pomocą śrub rozporowych, a przede wszystkim próby montażowe pozostawiły otworowanie, które zostało niewłaściwie uszczelnione. Taki stan narusza przepisy techniczno - budowlane, w szczególności o wymaganej szczelności kominów. Biorąc pod uwagę powyższe (a w szczególności względy bezpiecznego użytkowania budynku przy A.P. [...]) wskazano na konieczność demontażu zainstalowanych urządzeń - stacji bazowej telefonii komórkowej. Ponadto jednoznacznie podkreślono, że wysokość zainstalowanego urządzenia bezsprzecznie wynosi ponad 3m.
W oparciu o zebrany materiał dowodowy, decyzją z dnia 23 maja 2011 r., organ nadzoru budowlanego dla miasta W., nakazał B. sp. z o. o. - inwestorowi robót budowlanych związanych z budową stacji bazowej telefonii komórkowej na dachu budynku przy A.P. [...] we W., wykonanych bez wymaganego zgłoszenia, rozbiórkę tych urządzeń wraz z instalacjami i urządzeniami towarzyszącymi.
Odwołanie od tej decyzji wniosła B. sp. z o.o., zarzucając naruszenie przepisów: 1) art. 7, 8, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. z uwagi na niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, brak właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie wysokości urządzeń zainstalowanych przez spółkę na lokalizacji oznaczonej, jako [...] oraz przyczyn, dla których organ I instancji odmówił wiarygodności dowodom przestawionym przez spółkę w tym zakresie, w tym dokumentacji technicznej tej stacji oraz przyczyn, dlaczego i z jakich przyczyn uznał za wiarygodną opinię biegłych przedstawioną przez spółdzielnię, nie wyjaśnienia ile i jakie urządzenia zostały zainstalowane na przedmiocie najmu, nie wyjaśnienia, na jakiej podstawie organ uznał, iż roboty instalacyjne zostały już zakończone, nie wyjaśnienia, dlaczego organ nie zweryfikował i bezkrytycznie przyjął poprawność opinii biegłych w zakresie przekroczenia stanu granicznego nośności konstrukcji, niewłaściwego uszczelnienia otworowania; 2) art. 11 k.p.a. w zw. z 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczenie przepisów prawa; 3) art. 79 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu, w tym nie zapewnienie udziału w oględzinach wykonanych robót w dniach 26 sierpnia 2008 roku oraz w dniu 4 maja 2011 roku, a następnie dokonanie ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie tych oględzin; 4) norm art. 7 Konstytucji oraz art. 6 i 8 k.p.a. poprzez nie działanie przez organ I instancji w niniejszym postępowaniu na podstawie przepisów prawa, nie stanie na straży zasady praworządności oraz prowadzanie niniejszego postępowania w taki sposób taki, iż nie budziło to zaufania obywateli do organów władzy publicznej; 5) normy art. 51 ust. 1 pkt. 1) ustawy Prawo budowlane poprzez zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę urządzeń wraz z instalacjami w stosunku do robót budowlanych nie wymagających zgłoszenia ani pozwolenia na budowę; 6) art. 30 ust. 1 pkt. 3 lit. b) poprzez zastosowanie i uznanie, że spółka miała w oparciu o ten przepis obowiązek zgłosić instalację urządzeń, które zostały zainstalowane na przedmiotowej lokalizacji organowi administracji architektoniczno budowlanej.
Decyzją z dnia 14 września 2011 r. nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo budowlane - roboty budowlane polegające na instalowaniu urządzeń o wysokości powyżej 3m na obiektach budowlanych- wymagają zgłoszenia właściwemu organowi. Przedmiotowa stacja bazowa, jest urządzeniem, którego wykonanie, w myśl ww. przepisu, poprzedzone być musiało dokonaniem zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Zaznaczono, że z dowodu w postaci oceny technicznej konstrukcji komina budynku przy A.P. [...], sporządzonej przez R. S. (posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności konstrukcyjno - budowlanej) oraz M. W. (rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno - budowlanej) wynika, że jej wysokość przekracza 3 metry. Przez wysokość tego urządzenia, rozumieć należy, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa budowlanego, odległość pomiędzy płaszczyzną ułożoną równolegle do powierzchni terenu, przechodzącą przez położony najniżej punkt, w którym połać dachowa styka się z którymś z elementów konstrukcji stacji bazowej, a najwyższym punktem tej stacji. W rozstrzyganym przypadku jak wynika z przedłożonego opracowania wysokość stacji jest równa długości rury stanowiącej konstrukcję wsporczą na której zamontowane zostały urządzenia nadawcze i wynosi 3,4 m. Odnosząc się do argumentacji odwołania organ odwoławczy wskazał na brak podstaw, aby przedłożone przez spółdzielnie opracowanie techniczne, a zatem i stwierdzenia w nim zawarte, kwestionować. Sporządzone ono zostało przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną w zakresie budownictwa i znaczący dorobek praktyczny (co jest potwierdzone nadaniem tytułu rzeczoznawcy budowlanego), które za efekt swojej pracy ponoszą odpowiedzialność karną, dyscyplinarną i cywilną. Treść przedłożonego opracowania jest spójna i logiczna. Fakt, że sporządzone ono zostało ze zlecenia strony inicjującej postępowanie w sprawie, w świetle wspomnianej odpowiedzialności, nie może stanowić okoliczności, która takie opracowanie by dyskredytowała. Ponadto treść opinii nie stoi w sprzeczności z żadnym innym dowodem. Jest to konsekwencją tego, że jest ona jedynym dowodem, który dotyczy kwestii parametrów stacji. Organ odwoławczy podkreślił, że takiego dowodu nie stanowi w szczególności przedłożony przez inwestora projekt budowy stacji bazowej telefonii komórkowej (część dotycząca branży budowlano - konstrukcyjnej z maja 2008 r. oraz część dotycząca instalacji elektrycznej z czerwca 2008 r.). Opracowanie to dotyczy zamiaru, a nie faktycznie zrealizowanego urządzenia. Organ odwoławczy uznał, że nie może stanowić dowodu co do wymiarów stacji oświadczenie występującej w imieniu inwestora osoby podczas przeprowadzonych przez organ stopnia powiatowego oględzin w dniu 29 września 2008 r. Jest to bowiem wyłącznie oświadczenie osoby, która za jego treść nie ponosi żadnych konsekwencji, a ponadto sprowadza się ono do stwierdzenia, tu cyt. "Na prowadzenie robót inwestor nie posiadał pozwolenia ani zgłoszenia traktując wykonane roboty jako montaż urządzeń nie przekraczających 3m". W takiej treści nie przesądzono o rzeczywistych wymiarach stacji bazowej. W ocenie organu odwoławczego podnoszony w odwołaniu fakt, że spółdzielnia wskazała, iż wysokość przedmiotowego urządzenia wynosi 3,2 m., a nie jak wskazały osoby sporządzające opinię 3,4 m, świadczy wyłącznie o niezależności tych osób, a o nie o błędnych ustaleniach przez nie poczynionych. Również zarzut nie wskazania w opinii konkretnej daty dziennej jej sporządzenia, w ocenie organu odwoławczego, nie jest okolicznością, która mogłaby podważyć wiarygodność jej treści. Wskazanie miesiąca i roku wykonania opinii technicznej jest standardem w tego typu opracowaniach. Większa szczegółowość w tym zakresie, zwłaszcza wobec tego, że sporządzenie opracowania może zająć kilka dni, nie jest wymagana przez żadną regulację prawną. Strona skarżąca powinna być tego faktu świadoma, bo przecież przedłożona przez nią w toku postępowania dokumentacja projektowa datowana jest w ten sam sposób. Organ odwoławczy podkreślił, że zamiar realizacji stacji nie został zgłoszony przez inwestora organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Jej wykonanie w takich okolicznościach pociąga za sobą konieczność przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania naprawczego w trybie art. 51 Prawa budowanego, którego celem jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W jego toku należało ustalić, czy stacja bazowa wykonana została w sposób poprawny pod względem techniczno-budowlanym i po dokonaniu tego ustalenia, w przypadku gdy zaszłaby taka potrzeba (roboty wykonane byłyby w sposób wadliwy) w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego nakazać: zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, albo wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z przepisami, w określonym terminie, lub w przypadku ustalenia, że prace wykonane zostały poprawnie - umorzyć postępowanie w sprawie. Na podstawie dowodu w postaci wskazanej opinii technicznej, organ odwoławczy uznał, że legalizacja stacji nie jest możliwa. W efekcie jej realizacji nastąpiłoby przekroczenie stanu granicznego nośności konstrukcji, co stanowi zagrożenie dla obiektu, jak i jego użytkowników. Jej demontaż jest zatem niezbędny. Organ II instancji zwrócił uwagę, że tę konieczność potwierdziła sama strona skarżąca, wskazując w piśmie do spółdzielni z dnia 14 marca 2011 r., iż względy bezpieczeństwa przemawiają za jak najszybszym przystąpieniem do prac demontażowych. Odnosząc się do niewyjaśnionych wyżej pozostałych, podnoszonych w odwołaniu zarzutów, organ odwoławczy stwierdził, że ustalenie tego czy roboty budowlane zostały zakończone, czy nie, nie ma żadnego wpływu na treść decyzji jaką należało podjąć w sprawie. Okoliczności (w warunkach samowoli) i sposób ich wykonania (naruszający wymagania techniczne) jest bowiem ustalony, a to te czynniki determinują rozstrzygnięcia podejmowane przez organ nadzoru budowlanego. Również zarzuty co do oględzin przeprowadzonych w dniach 26 sierpnia 2008 r., w przypadku potwierdzenia ich zasadności, nie mogą wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Fakt wykonania robót budowlanych jest bowiem niezbity, wobec oględzin z dnia 29 września 2008 r. oraz opinii sporządzonej przez R. S. oraz M. W.. Natomiast czynność organu I instancji z dnia 5 maja 2011 r. stanowiła kontrolę przewidzianą w art. 81 a Prawa budowlanego, o której strona nie musi być informowana. W jej świetle oraz treści odwołania, w którym skarżąca spółka nie podnosi, że dokonała rozbiórki przedmiotowej stacji bazowej, nie budzi wątpliwości, że urządzenie to w dalszym ciągu istnieje.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosła B. sp. z o. o. W skardze poza powtórzeniem zarzutów podnoszonych już w odwołaniu, pełnomocnik spółki zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpłaty na wynik sprawy, tj.: normy art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez zastosowanie, w sytuacji, gdy nie istnieją podstawy faktyczne ani prawne do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejsze stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 7 grudnia 2011 r. stanowisko w sprawie wyraził uczestnik postępowania - Spółdzielnia Mieszkaniowo Lokatorsko – Własnościowa ,,A." we W.. Uczestnik postępowania zarzucił skarżącej spółce podanie nieprawdziwych informacji dotyczących zakończenia robót budowlanych związanych ze stacją bazową, a także podniósł zarzut braku tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz przekroczenia przez zamontowane urządzenia wysokości 3 m nad połacią dachu. Ponadto uczestnik postępowania poinformował, że w dniu 22 października 2011 r. skarżąca spółka, po wcześniejszym uzgodnieniu terminu z przedstawicielami spółdzielni, dobrowolnie i na własny wniosek, wykonała nałożony w zaskarżonej decyzji obowiązek rozbiórki.
W odpowiedzi na pismo uczestnika postępowania pełnomocnik skarżącej spółki w piśmie z dnia 23 grudnia 2011 r. wskazał, że uczestnik podniósł szereg argumentów związanych ze zaistniałym sporem o charakterze cywilnoprawnym i w dużej części niemających znaczenia dla dokonania przez sąd kontroli działalności administracji publicznej. Pełnomocnik spółki zwrócił uwagę, że podnoszone przez uczestnika argumenty zostały ocenione w postępowaniu sądowym, które toczyło się przed Sądem Okręgowym we W. i zakończyło się wyrokiem z dnia 25 marca 2011 r. sygn. akt [...], który to wyrok następnie został utrzymany w mocy przez Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt [...]. Ponadto pełnomocnik, wskazując na kierowaną do uczestnika korespondencję, zarzucił uniemożliwianie przeprowadzania rozbiórki urządzeń stacji bazowej.
W odpowiedzi na przedstawione przez pełnomocnika strony skarżącej stanowisko, uczestnik postępowania w piśmie z dnia 2 stycznia 2011 r. wskazał, że aktualnie została złożona od wyroku Sądu Apelacyjnego skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego. Uczestnika postępowania nie zgodził się także z zarzutem uniemożliwiania spółce przeprowadzania rozbiórki urządzeń stacji bazowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu.
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki kreślone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 września 2011 r., wydaną na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (a nie, jak błędnie podano w podstawie prawnej na podstawie pkt 2 tego przepisu) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją utrzymał w mocy decyzję z 23 maja 2011 r., którą Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazał spółce B. sp. z o.o., będącej inwestorem robót budowlanych związanych z budową stacji bazowej telefonii komórkowej na dachu budynku przy A.P. [...] we W., po stwierdzeniu ich wykonania bez wymaganego zgłoszenia, rozbiórkę ww. urządzeń wraz z instalacjami i urządzeniami towarzyszącymi.
Przedstawiając motywy, dla których Sąd oddalił skargą na opisane rozstrzygniecie, w pierwszej kolejności odnieść się należy do podstawy skargi opartej na zarzutach naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 30 ust 1 pkt 3 lit. b) oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy jest bezspornym, że przedmiotowa stacja bazowa telefonii komórkowej została wykonana w maju 2008r., a zatem dla wyrażonej przez Sąd oceny prawnej będą mieć zastosowanie przepisy obowiązujące w czasie wykonania stacji. Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę lub po ich zgłoszeniu, z zastrzeżeniem art. 29-31. A zatem zasadą jest, że rozpoczęcie i wykonywanie robót budowlanych wymaga pozwolenia na budowę natomiast realizacja inwestycji, na które nie jest potrzebne pozwolenie na budowę lub zgłoszenie wymaga jednoznacznego określenia w przepisach art. 29-31 Prawa budowlanego. Analizując treść prawa materialnego obowiązującego w czasie wykonania bazowej stacji telefonii komórkowej na dachu budynku przy A.P. [...] we W., określonym przez organy na maj 2008 r., należy zatem ustalić czy w świetle obowiązujących przepisów budowa ww. stacji wymagała pozwolenia na budowę względnie zgłoszenia czy też jak podnosi inwestor – w przypadku zainstalowanych urządzeń prawo takich wymagań nie określało. Zgodnie z dyspozycją wynikającą z przepisów art. 29 ust. 2 pkt 15 i art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b tej ustawy pozwolenia na budowę nie wymagały roboty budowlane polegające na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych (art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy), przy czym urządzenia o wysokości powyżej 3 metrów wymagały zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy). Przez roboty budowlane rozumieć należy, w świetle art. 3 pkt 7 powołanej ustawy, budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Stosownie też do art. 3 pkt 6 powołanej ustawy, budowa w jej rozumieniu to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego. Z brzmienia art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b powołanej ustawy wynika, iż omawiany przepis dotyczy prac kwalifikowanych na podstawie art. 3 pkt 7 jako roboty budowlane, które polegają na "instalowaniu" urządzeń o wysokości powyżej 3 m. Ustawa Prawo budowlane nie wskazuje co należy rozumieć pod pojęciem "instalowanie". Odwołując się do zawartego w słowniku języka polskiego (zob. Słownik języka polskiego PWN A-K, Warszawa 2002, str. 745) znaczenia czasownika "instalować", od którego pochodzi rzeczownik "instalowanie", wskazać należy, że przez to pojęcie rozumieć należy zakładanie, montowanie jakiegoś urządzenia technicznego. "Założyć" to natomiast "umieścić coś gdzieś, w czymś, na czymś, umocować; położyć coś na czymś; nałożyć, włożyć", zaś "montować" to "składać, zespalać (...); ustawiać, zakładać, umocowywać (...)."(zob. odpowiednio Słownik języka polskiego PWN R-Z, Warszawa 2002, str. 864 oraz Słownik języka polskiego PWN L-P, Warszawa 2002, str. 199).
W świetle powyższego, wbrew zarzutom skargi, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy nie może budzić wątpliwości to, że skarżący wykonał roboty budowlane. Roboty te polegały na zainstalowaniu na obiekcie budowlanym (wielorodzinnym budynku mieszkalnym) urządzenia – w postaci dwóch masztów antenowych, na których umieszczono dwie anteny sektorowe i antenę radiolinii (czasza o średnicy 0,6m) wraz z urządzeniami zasilającymi o wysokości przekraczającej 3 m nad obiektem budowlanym. Powyższe oznacza, że zgodnie z dyspozycją art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b powołanej ustawy, wykonanie tych robót powinno być poprzedzone zgłoszeniem właściwemu organowi.
Na marginesie prowadzonych rozważań można dodać, że gdyby nawet przyjąć, że wykonane przez skarżącą spółkę roboty budowlane w świetle obowiązującego stanu prawego nie zostały objęte obowiązkami uzyskania pozwolenia ani dokonania zgłoszenia (np. w sytuacji gdyby wysokość zainstalowanego urządzenia nie przekraczała 3 m nad obiektem budowlanym) to również wówczas nie byłoby podstaw do twierdzenia, że roboty te mogą w jakikolwiek sposób uchylać się od rygorów Prawa budowlanego. Każde roboty budowlane powinny być bowiem wykonywane zgodnie z przepisami i to nie zależnie od tego czy chodzi o roboty uwarunkowane uprzednim uzyskaniem pozwolenia, dokonania zgłoszenia czy roboty budowlane zwolnione z tego wymogu. Mając na uwadze powyższe nie może budzić wątpliwości, że instalacja stacji bazowej na budynku mieszkalnym podlega przepisom Prawa budowlanego, w tym także podlega kontroli, którą organy nadzoru budowlanego prowadzą w zakresie określonym w art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego. W myśl tego przepisu do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych. W rozpatrywanej sprawie dotyczy do będzie wpływu zainstalowanych urządzeń na stan techniczny przewodów kominowych.
W ocenie Składu orzekającego w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, za wystarczającą podstawę dla dokonania ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia wysokości zainstalowanych urządzeń na konstrukcji komina budynku przy ul. A.P. [...] we W. był przyjęty przez organy nadzoru budowlanego, dowód w postaci oceny technicznej konstrukcji komina tego budynku, sporządzonej przez R. S. (posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności konstrukcyjno - budowlanej) oraz M. W. (rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno - budowlanej). Z opinii tej wynika, że wysokość zainstalowanych urządzeń przekracza 3 m. Przez wysokość tego urządzenia, rozumieć należy, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa budowlanego, odległość pomiędzy płaszczyzną ułożoną równolegle do powierzchni terenu, przechodzącą przez położony najniżej punkt, w którym połać dachowa styka się z którymś z elementów konstrukcji stacji bazowej, a najwyższym punktem tej stacji. W rozstrzyganym przypadku jak wynika z przedłożonego opracowania wysokość stacji jest równa długości rury stanowiącej konstrukcję wsporczą, na której zamontowane zostały urządzenia nadawcze i której wysokość wynosi ok. 3,4 m (fotografia nr 3 s. 8 opinii). Za prawidłowe należy uznać stanowisko organu odwoławczego, który odnosząc się do przedstawionej w odwołaniu argumentacji, podniósł brak podstaw, aby przedłożone przez spółdzielnie opracowanie techniczne, a zatem i stwierdzenia w nim zawarte, kwestionować. Ta opinia, pomimo że nie stanowi opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., jednakże jako dokument, przedłożony przez stronę postępowania, właściwie została dopuszczona przez organ jako dowód w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W świetle powyższego, zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych wyżej przepisów k.p.a. uznać należy za niezasadne. Ocena techniczna została sporządzona przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną w zakresie budownictwa (co jest potwierdzone nadaniem tytułu rzeczoznawcy budowlanego), które za efekt swojej pracy ponoszą odpowiedzialność karną, dyscyplinarną i cywilną. Jej treść jest spójna i logiczna. Ponadto istotnym jest podkreślenie, że treść tej opinii nie stoi w sprzeczności z żadnym innym dowodem. W sprawie jest to jedyny dowód, który dotyczy kwestii parametrów stacji. Słusznie organ odwoławczy przyjął, że takiego dowodu nie stanowi przedłożony przez inwestora projekt budowy stacji bazowej telefonii komórkowej (część dotycząca branży budowlano - konstrukcyjnej z maja 2008 r. oraz część dotycząca instalacji elektrycznej z czerwca 2008 r.). Opracowanie to dotyczy zamiaru, a nie faktycznie zrealizowanego urządzenia. W świetle powyższego, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa, uznać należy za niezasadne. Orzekające w sprawie organy przeprowadził postępowanie dowodowe z zachowaniem reguł określonych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz nie naruszyły, określonej w art. 80 k.p.a., zasady swobodnej oceny dowodów.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na naruszenie przez organy l i II instancji przepisów postępowania, w tym art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. trzeba wskazać, że zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. zostały podniesione przez stronę skarżącą bez ich sprecyzowania i miały charakter ogólnikowy.
Biorąc pod uwagę poczynione ustalenia należało przyjąć, że w okresie realizacji przedmiotowej inwestycji w stanie faktycznym sprawy związanym z realizacją stacji bazowej telefonii cyfrowej na dachu budynku przy ul. A.P. [...] we W. składającej się z dwóch masztów antenowych, na których zawieszono anteny sektorowe i radiolinii wraz z drogą kablową i innymi urządzeniami, zastosowanie miał przepis art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa budowlanego (tekst jednolity w Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.).
Wobec tego, że prace budowlane zostały wykonane bez pozwolenia na budowę, należało zastosować odpowiedni tryb postępowania naprawczego z art. 50 i art. 51 prawa budowlane. W myśl art. 51 ust. 1 wymienionej ustawy organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji (1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź też doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo (2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo (3) w razie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Zgodnie z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane powyższe przypisy stosuje się też odpowiednio do tych przypadków, gdy roboty budowlane zostały już wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Sąd podzielił argumentację organu odwoławczego, zawartą w decyzji z dnia 14 września 2011 r., odnośnie właściwej podstawy prawnej nałożonego na skarżącego obowiązku. Argumenty podane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są wystarczające do zaakceptowania stanowiska, że legalizacja stacji nie jest możliwa. W efekcie jej realizacji nastąpiło bowiem przekroczenie stanu granicznego nośności konstrukcji, co stanowi zagrożenie dla obiektu, jak i jego użytkowników. Jej demontaż jest zatem niezbędny, co uzasadniało wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. O prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia świadczy również kierowana do spółdzielni korespondencja strony skarżącej, w której powołując się na względy bezpieczeństwa, zaproponowała jak najszybsze przystąpienie do prac demontażowych i które co należy podkreślić miały miejsce w dniu 22 października 2011 r.
W ocenie Sądu, prawidłowym jest stanowisko organu odwoławczego, który odnosząc się do kwestia ustalenie tego czy roboty budowlane zostały zakończone, czy nie, przyjął, iż taka okoliczność nie ma żadnego wpływu na treść podjętej w sprawie decyzji. Okoliczności (w warunkach samowoli) i sposób ich wykonania (naruszający wymagania techniczne) jest bowiem ustalony, a to te czynniki determinują rozstrzygnięcia podejmowane przez organ nadzoru budowlanego. Również zarzuty co do oględzin przeprowadzonych w dniach 26 sierpnia 2008 r., w przypadku potwierdzenia ich zasadności, nie mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło