II SA/Wr 854/18
WyrokWSA we Wrocławiu2019-06-05
Skład orzekający: Alicja Palus, Halina Filipowicz-Kremis, Wojciech Śnieżyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu nadzoru budowlanego nakładająca obowiązek wykonania określonych robót w celu doprowadzenia instalacji centralnego ogrzewania z kotłem na paliwo stałe do stanu zgodnego z prawem została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że organy nie wykazały, iż w dacie wykonania robót w 1962 roku istniał obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, a także nieprawidłowo zastosowały przepisy dotyczące wymagań technicznych dla kotłów na paliwo stałe, nie uwzględniając możliwości odstępstw oraz nie poinformowały stron o prawie do skorzystania z tych odstępstw.Stan faktyczny
M. G. wykonała w 1962 roku instalację centralnego ogrzewania z kotłem na paliwo stałe w piwnicy budynku mieszkalnego. Organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że instalacja została wykonana bez wymaganego pozwolenia i w sposób niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi, co stanowi samowolę budowlaną. Nakazano demontaż kotła i zamurowanie otworu w przewodzie kominowym. Skarżący kwestionowali decyzję, podnosząc m.in. brak wykazania obowiązku pozwolenia na budowę w 1962 roku oraz błędną ocenę wymagań technicznych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant specjalista Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2019 r. sprawy ze skarg A. Ł. i M. G. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) października 2018 r. nr (...) w przedmiocie nałożenia obowiązków w związku z wykonaniem instalacji centralnego ogrzewania z kotłem na paliwo stałe I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz radcy prawnego M. K. kwotę 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa złote i 80/100), w tym kwota należnego podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Decyzją z dnia (...) lipca 2018 r. Nr (...)Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1202) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego nałożył na M. G. – inwestora robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji centralnego ogrzewania z kotłem na paliwo stałe zainstalowanym w piwnicy budynku przy ul. K. (...) we W., obowiązek:
1) zamurowania otworu w przewodzie dymowym po odłączeniu kotła na paliwo stałe znajdującego się w pomieszczeniu przechodnim piwnicy budynku przy ul. K. (...) we W.,
2) odłączenia instalacji centralnego ogrzewania od w/w kotła i jego usunięcia z pomieszczenia przechodniego piwnicy w/w budynku
w terminie dwóch miesięcy od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
W osnowie decyzji organ orzekł również, że nakazane prace należy prowadzić i wykonać zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej oraz przynależnej do Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, a o wykonaniu robót należy zawiadomić pisemnie organ nadzoru budowlanego, załączając oświadczenie osoby nadzorującej o ich wykonaniu.
(Decyzja wydana została po ponownym rozpatrzeniu sprawy wymaganym decyzją (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) grudnia 2017 r. Nr (...), jednocześnie uchylającą – zaskarżoną odwołaniami wniesionymi przez uprawnione podmioty – poprzednio wydaną w tej sprawie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia (...) października 2017 r. Nr (...)).
Z uzasadnienia decyzji wynika, że czynności procesowe zostały podjęte w związku z pismem z dnia 18 lipca 2016 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. przez pełnomocnika współwłaścicielek nieruchomości przy ul. K. (...) we W.: J. T., I. M. i A. Ł., stanowiącym skargę na samowolne i niezgodne z przepisami zainstalowanie kotła na paliwo stałe w korytarzu piwnicy budynku przy ul. K. (...) we W..
W związku z treścią pisma przeprowadzone zostały w dniu 22 września 2016 r. przez upoważnionych pracowników organu czynności kontrolne na terenie opisywanej powyżej nieruchomości, w wyniku których ustalono, że w pomieszczeniu przechodnim piwnicy budynku mieszkalnego znajduje się kocioł na paliwo stałe. Pomieszczenie, w którym zainstalowano kocioł posiada wysokość 1,98m oraz powierzchnię 1,13m x 2,97m + 3,88m x 1,49m = 9,14m2. Wentylację wywiewną pomieszczenia stanowi wentylator mechaniczny wpięty kanałem pośrednim do otworu w przewodzie kominowym w sąsiednim pomieszczeniu. Zgodnie z wyjaśnieniami Pana S. G. - pełnomocnika Pani M. G. wentylację nawiewną do pomieszczenia z kotłem stanowi otwór w ścianie zewnętrznej o średnicy ok. 3cm. Kocioł znajduje się w bliskiej odległości od drewnianych drzwi obitych blachą do przyległego pomieszczenia (odległość rury odprowadzającej spaliny z kotła do drzwi jest mniejsza niż 10cm). Od kotła wyprowadzona jest rura przelewowa na wypadek przegrzania urządzenia grzewczego. Przebieg czynności kontrolnych ustalono protokolarnie, a do protokołu załączono przekazaną opinię kominiarską z dnia 18 maja 2016 r. (Nr (...)) z przeprowadzonych oględzin – ekspertyz urządzeń grzewczo-kominowych, sporządzoną przez mistrza kominiarskiego, oświadczenie M. G. dotyczące okoliczności wykonania ogrzewania etażowego oraz opis parametrów technicznych centralnego ogrzewania.
Uznając konieczność dokonania dalszych ustaleń, co do zakresu i kwalifikacji robót instalacyjnych organ zobowiązał M. G. do udzielenia informacji w tym przedmiocie. W piśmie z dnia 3 października 2016 r. M. G. wyjaśniła, że w lutym 1962 roku w przedmiotowym budynku zdemontowano istniejącą instalację grzewczą zasilaną piecem kaflowym i zainstalowano kocioł żeliwny wraz z rurami stalowymi oraz żeliwnymi grzejnikami. Roboty były wykonywanie pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia z zakresu instalacji sanitarnych. Z przedstawionych w piśmie wyjaśnień wynika również, że w latach 1985-1990 wymieniono piec żeliwny na nowy – obecnie użytkowany, a instalacja poddawana jest okresowym kontrolom i naprawom, dokonywanym przez uprawnioną firmę.
Dysponując opisanymi powyżej informacjami Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji centralnego ogrzewania z kotłem na paliwo stałe w pomieszczeniu przechodnim w poziomie piwnicy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. K. (...) we W., działka nr (...),(...), obręb Z., zawiadamiając o tym strony tego postępowania, pismem z dnia 8 listopada 2016 roku.
W toku dalszych czynności wyjaśniających organ pierwszej instancji uzyskał dokumentację archiwalną dotyczącą nieruchomości przy ul. K. (...) we W. oraz wyjaśnienia współwłaścicielek nieruchomości: J. T., I. M. i A. Ł., reprezentowanych przez pełnomocnika, który podał w piśmie z dnia 2 lutego 2017 r., że inwestorem robót polegających na wykonaniu w 1962 roku instalacji centralnego ogrzewania zasilanej kotłem na paliwo stałe zlokalizowanym w korytarzu przedmiotowego budynku była M. G. Instalacja została wykonana wyłącznie na potrzeby mieszkania inwestorki, która ponadto w 1990 roku dokonała wymiany kotła na paliwo stałe, a w kolejnych latach przeróbek i zmian instalacji, opisanych przez pełnomocnika stron.
Organ orzekający wskazał następnie w uzasadnieniu, że – wobec braku dokumentów – dla potwierdzenia tych wyjaśnień przeprowadził dowód z przesłuchania w charakterze strony M. G., która potwierdziła, że była inwestorem robót budowlanych wykonanych w 1962 roku, wcześniej opisanych oraz przyznała, że nie dysponowała pozwoleniem na ich wykonanie wydanym przez powiatowy organ państwowego nadzoru budowlanego. Ponadto podała, że wraz z mężem S. G. dokonała w latach 1985-1990 wymiany kotła na paliwo stałe, natomiast w latach 1980-1995 dokonała modernizacji przedmiotowej instalacji centralnego ogrzewania, wymieniając rury stalowe na miedziane i zmieniając system ogrzewania z otwartego na zamknięty.
Ponadto organ podał w uzasadnieniu, że w toku postępowania do materiału dowodowego włączono przedłożone przez pełnomocnika M. G.: kopię protokołu z dnia 27 lutego 2017 r. (Nr (...)) z okresowej kontroli przewodów kominowych oraz protokół kontroli instalacji centralnego ogrzewania przeprowadzonej w mieszkaniu inwestora, sporządzony w dniu 11 marca 2017 r. przez uprawnioną osobę o specjalności instalacji sanitarnych.
Z treści tych dokumentów wynika, że w przewodach kominowych nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić zagrożenie, wentylacja nawiewno-wywiewna funkcjonuje prawidłowo, do kotła centralnego ogrzewania stosowany jest właściwy opał, a instalacja nadaje się do dalszej eksploatacji. Ponadto moc kotła oznaczono na 10 kW, a w uwagach podano, że wskazane jest przeniesienie kotła do wydzielonego pomieszczenia, powiększenie otworów wentylacji nawiewnej i wywiewnej oraz nieużytkowanie wentylacji mechanicznej podczas pracy kotła.
Z uzasadnienia decyzji wynika również, że w toku postępowania pełnomocnik współwłaścicielek nieruchomości – na wezwanie organu – przedstawił w piśmie z dnia 12 lipca 2017 r. w formie opisowej i graficznej stan podłączeń do przewodów kominowych istniejący w budynku przy ul. K. (...) we W., natomiast pełnomocnik inwestora w złożonych w dniu 26 lipca 2017 r. wyjaśnieniach wskazał, że przewód kominowy, do którego podłączono kocioł na paliwo stałe jest wykorzystywany tylko na potrzeby tego kotła, a to wymagało dokonania ustaleń faktycznych poprzez przeprowadzenie oględzin. Czynność tą organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 25 sierpnia 2017 r., a dokonane ustalenia zostały szczegółowo opisane w protokole Nr (...) i uzasadnieniach decyzji wydanych w postępowaniu instancyjnym oraz przedstawione w sporządzonej w trakcie tej czynności dowodowej dokumentacji fotograficznej.
Do protokołu załączono oświadczenie M. G. – inwestora przedmiotowych robót, która podała, że ze względu na zły stan techniczny istniejącego pieca i konieczność przesunięcia go z pomieszczenia korytarzowego niezbędny jest zakup nowego pieca, a ponadto – wobec zapowiadanego wprowadzenie zakazu palenia węglem i drzewem rozważa zmianę sposobu ogrzewania swojego mieszkania na gazowego, co wymaga opracowania dokumentacji technicznej i pozyskania funduszy.
W dalszej części uzasadnienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. przedstawił czynności wyjaśniające podjęte po uchyleniu w postępowaniu odwoławczym pierwotnie wydanej w tej sprawie decyzji, uwzględniające wskazania organu odwoławczego zamieszczone w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej.
Organ podał, że wezwał – nieskutecznie – M. G. do przedłożenia dokumentu potwierdzającego posiadanie przez nią prawa do dysponowania na cele budowlane pomieszczeniem w piwnicy przedmiotowego budynku, wydzielonym przegrodami budowlanymi oraz wezwał autora protokołu kontroli instalacji centralnego ogrzewania z dnia 11 marca 2017 r. do przedłożenia pisemnych wyjaśnień określających jednoznaczną wartość mocy cieplnej nominalnej przedmiotowego kotła. W udzielonej odpowiedzi moc kotła została określona na 8,0 kW.
Ponadto w dniu 15 marca 2018 r. upoważnieni pracownicy Inspektoratu przeprowadzili kolejną kontrolę przedmiotowego budynku dla zweryfikowania ilości i rodzajów istniejących w nim przewodów kominowych, a przebieg czynności utrwalono w protokole Nr (...) oraz w formie dokumentacji fotograficznej, przy czym dokonane ustalenia zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniach decyzji wydanych w tej sprawie przez organy właściwe instancyjnie.
Natomiast w piśmie z dnia 21 marca 2018 r. M. G. wyjaśniła, że podział kanałów dymowych do wykorzystania uzgodniła z poprzednim współwłaścicielem nieruchomości, a w piśmie z dnia 2 kwietnia 2018 r. pełnomocnik J. T., I. M. i A. Ł. przedstawił obliczenia i pomiary przekrojów kanałów dymnych i mocy kotła, którą określił na 6,0 kW.
Dodatkowo – na wezwanie organu – przedłożono protokoły okresowej kontroli przewodów kominowych w budynku przy ul. K. (...) we W. z dnia (...) kwietnia 2018 r. Nr (...)i Nr (...) sporządzone przez mistrzów kominiarskich, zawierające znaczne rozbieżności w ocenie stanu technicznego przewodów kominowych oraz warunków ich bezpiecznego użytkowania.
Opisana powyżej decyzja została w toku instancyjnym zaskarżona przez M. G. oraz J. T., I. M. i A. Ł., imieniem których działał pełnomocnik.
Po rozpatrzeniu odwołań (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) października 2018 r. Nr (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił szczegółowy opis dotychczasowego przebiegu postępowania w rozpoznawanej sprawie, a następnie wskazał, że materialnoprawną podstawę decyzji zaskarżonej odwołaniami stanowi przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane i wyjaśnił istotę i cel postępowania naprawczego prowadzonego przy zastosowaniu powołanego powyżej przepisu.
Organ podkreślił, że bezsporne w sprawie jest wykonanie przedmiotowej inwestycji w warunkach samowoli budowlanej, co wynika też ze złożonego w toku postępowania oświadczenia M. G. oraz naruszenie przez przedmiotowe roboty budowlane przepisów techniczno-budowlanych.
Następnie organ odwołał się do regulacji zawartej w § 136 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określających wymogi przyjęte przez prawodawcę dla pomieszczeń, w których instalowane są kotły na paliwo stałe o mocy 25 kW.
Organ odwoławczy wskazał też w uzasadnieniu, że powiatowy organ nadzoru budowlanego prawidłowo uznał, że do przedmiotowego kotła nie znajduje zastosowania przepis § 136 ust. 2a ww. rozporządzenia, który określa wymagania dla pomieszczeń, w których mogą być instalowane kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 10 kW na poziomie ogrzewanych pomieszczeń. W tej sytuacji warunki użytkowania kotła wyznacza jedynie przepis § 136 ust. 2 ww. rozporządzenia.
Zdaniem organu odwoławczego dla doprowadzenia do zgodności z prawem wykonanych robót konieczne byłoby przeniesienie kotła do wydzielonego pomieszczenia odpowiadającego wymaganiom określonym w Polskiej Normie - Kotłownie wbudowane na paliwo stałe, dla kotłowni o mocy cieplnej do 25 kW. Natomiast w postępowaniu ustalono, że inwestor nie dysponuje takim pomieszczeniem, nie przedstawił bowiem dokumentu, z którego wynika jego prawo do dysponowania na cele budowlane wydzielonym przegrodami budowlanymi pomieszczeniem w poziomie piwnicy budynku mieszkalnego przy ul. K. (...) we W..
Organ wskazał, że w sprawie występują też niezgodności w zakresie usytuowania kotła oraz wentylacji nawiewno-wywiewnej i wyjaśnił, że zgodnie z wymaganiami określonymi w Polskiej Normie - Kotłownie wbudowane na paliwo stałe, dla kotłowni o mocy cieplnej do 25 kW - w pomieszczeniu kotła powinien znajdować się otwór niezamykalny o powierzchni co najmniej 200 cm2, pomieszczenie kotła powinno mieć kanał wywiewny o przekroju nie mniejszym niż 14x14 cm, z otworem wlotowym pod sufitem pomieszczenia, wyprowadzony ponad dach i umieszczony obok komina, otwór wlotowy do kanału wywiewnego powinien mieć wolny przekrój równy przekrojowi kanału. Jednakże podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 25 sierpnia 2017 r. ustalono, że istniejący w pomieszczeniu z kotłem nawiew nie ma wymaganego przekroju 200 cm2, a wlot do kanału wywiewnego ma zbyt mały przekrój (mniejszy niż minimalny 14cm*14cm=196cm2).
Ponadto odległość kotła od przegród pomieszczenia kotłowni powinna umożliwić swobodny dostęp do kotła w czasie czyszczenia i konserwacji. Odległość tyłu kotła od ściany nie może być mniejsza niż 0,7 m, boku kotła od ściany nie mniejsza niż 1 m, natomiast przodu kotła od ściany przeciwległej nie mniejsza niż 2m. Podczas oględzin stwierdzono, że kocioł usytuowany jest bez zachowania minimalnych odległości od ścian zgodnie z ww. wymaganiami.
Istniejące podłączenie kotła stwarza również zagrożenie dla zdrowia i życia, gdyż do tego samego kanału podłączony jest piec kaflowy na I piętrze budynku, który pomimo wcześniejszego zapewnienia, że jest piecem akumulacyjnym (zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika współwłaścicielek nieruchomości złożonymi podczas oględzin w dniu 25 sierpnia 2017 r. aktualnie zasilanym prądem elektrycznym), w dniu kontroli z dnia 15 marca 2018 r. opalany był drewnem.
Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę, że w budynku istnieje jeden kanał wentylacyjny co sprawia, że brak jest możliwości zapewnienia bezpiecznej, prawidłowej wentylacji wywiewnej pomieszczenia z kotłem, a to oznacza, że w występujących aktualnie w budynku przy ul. K. (...) we W. uwarunkowaniach brak jest więc możliwości doprowadzenia wykonanej instalacji c-o zasilanej kotłem na paliwo stałe do stanu pozwalającego na jej bezpieczne - zgodne z przepisami - użytkowanie.
W dalszej części uzasadnienia organ orzekający – odnosząc się do kwestii wskazanych w odwołaniu przez M. G. – wyjaśnił, że data założenia instalacji nie jest znacząca, ponieważ popełnienie samowoli budowlanej jest bezsporne. M. G. się do tego również przyznaje. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r., a bez znaczenia dla oceny tejże kwestii jest to, kiedy roboty budowlane związane z montażem pieca miały miejsce. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Istotne znaczenie dla prawidłowej kwalifikacji przepisów, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie, ma nie to, w jakim czasie inwestycja została wykonana, ale to, czy stanowi samowolę budowlaną, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego.
W realiach rozpoznawanej sprawy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 48 Prawa budowlanego, gdyż przedmiotem niniejszego postępowania nie jest budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia, a samowolne wykonanie robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji c.o. z kotłem na paliwo stałe, co wyczerpuje hipotezę art. 51 Prawa budowlanego i tym samym wyklucza zastosowanie przepisów obowiązujących uprzednio.
Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że fakt podłączenia dwóch urządzeń do jednego przewodu kominowego również jest bezsporny i został stwierdzony podczas oględzin i kontroli. Natomiast kwestia przekształcenia pieca akumulacyjnego zasilanego elektrycznie w piec opalany drewnem wykracza poza zakres przedmiotowego postępowania.
Kwestia dobudowy kanału wentylacyjnego również wykracza poza zakres robót naprawczych, które organ nadzoru może orzec w ramach procedury regulowanej przepisem art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Zakres ewentualnych robót naprawczych powinien ściśle dotyczyć zakresu robót już wykonanych w warunkach samowoli a nie może zmierzać do wykonania odrębnego zamierzenia inwestycyjnego, którym w przedmiotowej sprawie byłaby budowa kanału wentylacyjnego.
Odnosząc się natomiast do argumentacji odwołania pełnomocnika J. T., I.M.oraz A. Ł. organ wyjaśnił, że nakaz wydany przez organy nadzoru budowlanego ma na celu doprowadzanie wykonanych robót do zgodności z prawem w tym znaczeniu, że po jego wykonaniu zostanie usunięte zagrożenie wynikające z możliwości użytkowania kotła na paliwo stałe, znajdującego się w pomieszczeniu niespełniającym podstawowych wymagań dla kotłowni oraz podłączonego do jednego przewodu kominowego z piecem kaflowym znajdującym się na wyższym poziomie budynku.
W ocenie organu orzekającego strona odwołująca się niezasadnie łączy ze sobą dwa fragmenty uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, które odnoszą się do różnych kwestii. Z jednej strony bowiem wyjaśniono, że w ramach postępowania naprawczego prowadzonego w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego nie można dokonać wymaganych zmian względem wykonanych robót, po których możliwe będzie użytkowanie instalacji, a z drugiej strony nakaz doprowadzenia wykonanych robót do stanu poprzedniego uznano za przedwczesny, bowiem w celu usunięcia występujących zagrożeń powodowanych przez warunki użytkowania przedmiotowej instalacji wystarczy usunąć kocioł z pomieszczenia piwnicznego oraz zamurować otwór w przewodzie kominowym po odłączeniu kotła. Pozostała część instalacji mogłaby zostać wykorzystana przez inwestora do wykonania nowej instalacji ogrzewczej, choć przedmiotowy nakaz wcale przecież nie wyklucza możliwości całkowitego demontażu spornej instalacji.
Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że obecnie roboty budowlane polegające na wykonaniu wewnętrznych instalacji wodnej i centralnego ogrzewania nie wymagają uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę, bądź zgłoszenia zamiaru ich wykonania organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Ponadto – w odniesieniu do kwestii wykonanych prac związanych z polepszeniem warunków dla przepływu powietrza wentylacyjnego w pomieszczeniu przechodnim piwnicy przedmiotowego budynku – (wykonania otworów nawiewnych w ścianie, drzwiach oraz kanału pośredniego podłączonego do przewodu wentylacyjnego), organ wskazał, że brak jest uzasadnionych podstaw do wydania nakazu przywrócenia ww. elementów do stanu poprzedniego, bowiem w obecnym stanie nie stanowią one zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a wręcz można stwierdzić, iż ww. prace przyczyniły się do lepszego zwentylowania pomieszczenia.
Prawidłowość decyzji wydanej w sprawie w postępowaniu odwoławczym zakwestionowały: M. G. oraz J. T., I. M. i A. Ł. wnosząc skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
M. G. w skardze przedstawiła argumenty o charakterze rodzinnym i osobistym, w tym wyjaśniła sposób nabycia praw do przedmiotowej nieruchomości przez poprzednika prawnego obecnych współwłaścicieli, powołała się na swój zaawansowany wiek i stan zdrowia, a ponadto wskazała, że od dwóch lat stara się w swojej części domu wykonać ogrzewanie gazowe, ale współwłaścicielki uniemożliwiają to nie chcąc wyrazić zgody, bez której nie ma prawa podjąć jakichkolwiek działań w tym zakresie. Skarżąca zwróciła się o przedłużenie terminu demontażu pieca oraz pomoc w uzyskaniu zgody współwłaścicielki na założenie instalacji gazowej.
Natomiast pełnomocnik J. T., I. M. i A. Ł. w skardze skierowanej do Sądu zarzucił decyzji odwoławczej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Powołując się na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz wydanie wyroku nakazującego M. G. przywrócenie stanu poprzedniego obiektu budowlanego przy ul. K. (...) we W., w szczególności poprzez:
• rozbiórkę, wykonanej samowolnie instalacji centralnego ogrzewania wraz z kotłem na paliwo stałe - w całości,
• rozbiórkę poziomego kanału wentylacyjnego z tworzywa sztucznego,
• rozbiórkę instalacji wodnej służącej do uzupełniania ubytków wody w instalacji C-O,
• zamurowanie wszystkich, wykonanych w związku z budową instalacji C-O oraz montażem kotła otworów, w ścianach, stropach i kominach,
• likwidację otworu wykonanego w drzwiach drewnianych, pomiędzy pomieszczeniami piwnicznymi (naprawa drzwi).
W uzasadnieniu skargi zamieszczona została szczegółowa argumentacja stanowiąca rozwinięcie zarzutów przedstawionych w petitum skargi. Pełnomocnik skarżących odniósł się w niej w sposób fachowy do kwestii technicznych istotnych w sprawie, wskazując na niezgodność z przepisami techniczno-budowlanymi przedmiotowych robót instalacyjnych oraz samowolne działanie inwestora. Podjął też polemikę z oceną stanu faktycznego przyjętą przez organy nadzoru budowlanego przy orzekaniu w sprawie. Zarzucił też organom przewlekłe prowadzenie postępowania oraz nieprofesjonalne działania, naruszające art. 8 kpa oraz sprzeczne z zasadą równości i bezstronności.
W doręczonych Sądowi w dniu 29 listopada 2018 r. odpowiedziach na skargi (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o ich oddalenie, odwołując się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Do odpowiedzi na skargi załączone zostało postanowienie organu z dnia (...) listopada 2018 r. Nr (...), wydane na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekające o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej skargami decyzji.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnik M. G., działający z urzędu (wyznaczony po przyznaniu skarżącej prawa pomocy) złożył do akt sprawy pismo oznaczone jako "Uzupełnienie skargi na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. nr (...) z dnia (...) października 2018 r.", w którym – zaskarżając decyzję odwoławczą w całości – zarzucił jej naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. - dalej jako k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
2. art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm. - dalej jako p.b.) poprzez przyjęcie, że doprowadzenie samodzielnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem może nastąpić wyłącznie poprzez dokonanie rozbiórki części wewnętrznej instalacji ogrzewania,
3. art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. poprzez jego niezastosowanie i nienałożenie na Skarżącą obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, mimo istnienia do tego podstaw,
4. § 2 ust. 2 i ust. 3a Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 z późn. zm. - dalej jako Rozporządzenie) poprzez ich niezastosowanie i pominięcie faktu, iż wymagania o których mowa w rozporządzeniu mogą być spełnione w inny niż ustalony w rozporządzeniu sposób.
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik M. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wniosku przedstawiona została w odniesieniu do poszczególnych zarzutów szczegółowa argumentacja.
Na rozprawie wyznaczonej na dzień 21 maja 2019 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wcześniej powoływanej, połączyć sprawę ze skargi A. Ł.(sygn. akt II SA/Wr 855/18) ze sprawą ze skargi M. G., oznaczoną sygnaturą II SA/Wr 854/18, ponieważ sprawy te pozostają ze sobą w związku i prowadzić je wspólnie pod sygnaturą II SA/Wr 854/18.
Obecni na rozprawie pełnomocnicy M. G. oświadczyli, że podtrzymują stanowisko zawarte w skardze i piśmie ją uzupełniającym, natomiast pełnomocnik J. T., I. M. i A. Ł. oświadczył, że podtrzymuje stanowisko zawarte w skardze i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wyjaśnił też, że w jego ocenie istniejąca instalacja stanowi zagrożenie dla J. T., a ponadto stwierdził, że w przedmiotowym budynku istnieje instalacja gazowa i gdyby M. G. zgłosiła do niego jako pełnomocnika współwłaścicielek nieruchomości prośbę o zainstalowanie pieca gazowego zgodnie z przepisami, to na pewno uzyskałby zgodę, gdyż istotne jest jedynie zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom budynku. Pełnomocnik skarżących oświadczył też, że cofa skargę w zakresie wnioskowanej treści wyroku, ponieważ wie, że Sąd nie może takiego orzeczenia podjąć.
Pełnomocnik M. G. dodatkowo oświadczył, że piec jest zabezpieczony przed ulatnianiem się dymu i czadu i do tej pory nigdy nie stworzył zagrożenia dla bezpieczeństwa mieszkańców budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:
Zgodnie z art. 184 (im limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej.
Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Ustawodawca sformułował w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji.
Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) wskazującego na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przy jednoczesnym uwzględnieniu przepisu art. 134 § 1 powołanej powyżej ustawy, stanowiącego, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oraz skorzystaniu z dyspozycji art. 135 wskazanego aktu, z którego wynika, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Materialnoprawną podstawą orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane. Należy ona do sfery materialnego prawa administracyjnego, a jej realizowanie powierzono organom administracji publicznej wskazanych w rozdziale 8 ustawy, które uprawnione są do prowadzenia postępowania i załatwienia sprawy w sposób określony w kodeksie postępowania administracyjnego.
Podejmowane w tym zakresie działania procesowe organów administracji publicznej podporządkowane są zasadzie praworządności zawartej w art. 6 kpa i gwarantowanej treścią art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zasada ta wymaga zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym czynności orzeczniczej, podejmowanej przez organ administracyjny, działający zgodnie z kompetencją przyznaną mu przepisami ustrojowymi, materialnymi i formalnymi. W ujęciu doktrynalnym postępowanie administracyjne traktowane jest jako zorganizowany proces stosowania prawa, którego jednym z etapów jest ustalenie jaka norma obowiązuje w zakresie niezbędnym dla potrzeb rozstrzygnięcia i ustalenia konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy (np. J. Wróblewski: Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972).
Oznacza to, że konkretyzacja obowiązku lub uprawnienia podmiotu określonego według kryteriów wskazanych w art. 28 i 29 kpa może nastąpić wyłącznie poprzez zastosowanie przez organ prowadzący postępowanie i posiadający kompetencję orzeczniczą (decyzyjną) konkretnych przepisów prawa materialnego odpowiedniej rangi, którą porządkuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to warunek legalnej ingerencji organu uprawnionego do działania przepisami ustrojowymi, materialnymi i formalnymi, w sferę prawną jednostki, wobec której organ orzeka o obowiązku lub uprawnieniu.
Gwarancją prawidłowego zastosowania w sprawie przepisu prawa materialnego jest poprzedzenie tej czynności postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym z uwzględnieniem zasad zawartych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa.
W przepisach tych ustawodawca postanowił, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, podejmują z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7), zobligował organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1) oraz dokonania na podstawie całokształtu materiału dowodowego, oceny czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80).
Zdaniem Sądu czynności organów orzekających w sprawie w postępowaniu instancyjnym w zakresie, którego dotyczą wskazane powyżej przepisy nie zostały podjęte w sposób prawidłowy.
W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego, uznając konieczność doprowadzenia robót budowlanych zrealizowanych przez M. G. w lutym 1962 r., polegających na wykonaniu instalacji centralnego ogrzewania z kotłem na paliwo stałe w piwnicy budynku przy ul. K. (...) we W. do stanu zgodnego z prawem, zobowiązały ją do wykonania robót opisanych w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia (...) lipca 2018 r. (Nr (...)) w oznaczonym w tej decyzji terminie.
Nakładając obowiązek organy powołały się na przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, który uprawnia do nakazania w drodze decyzji wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem z jednoczesnym określeniem terminu ich wykonania. Orzekając w sprawie organy skorzystały również z dyspozycji zawartej w przepisie art. 51 ust. 7 powołanej powyżej ustawy, zgodnie z którym przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane.
Wskazany powyżej przepis art. 50 ust. 1 uwzględnia cztery sytuacje, które – w przypadku zaistnienia także samodzielnie – uprawniają właściwy organ nadzoru budowlanego do interwencji w formie określonej przepisami prawa.
Ustawowy Katalog obejmuje roboty budowlane wykonywane (lub wykonane): bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi albo mienia, bądź zagrożenie środowiska lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, bądź w przepisach.
Z materiału sprawy, w tym z argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wynika, że zdaniem organów orzekających okolicznością nie budzącą wątpliwości jest samowolne działanie M. G., jako inwestora przedmiotowych robót, przyznaną przez nią złożonym w toku postępowania wyjaśniającego oświadczeniem, a ponadto wykonanie robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi (podłączenie dwóch urządzeń grzewczych do jednego kanału kominowego) i w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach (nieodpowiednie parametry pomieszczenia, w którym usytuowano piec na paliwo stałe).
Poprzedzając dalsze rozważania Sąd uznał za konieczne wyjaśnić, że nie kwestionuje ustaleń faktycznych dokonanych w przedmiotowym budynku i dotyczących stanu instalacji centralnego ogrzewania ze wszystkimi jej elementami.
Nie budzi również żadnych wątpliwości – wobec dorobku judykatury administracyjnej i praktyki orzeczniczej – prawidłowość stwierdzenia – co do zasady – organów orzekających o powinności stosowania do prowadzonej procedury naprawczej przepisów obowiązujących tj. art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, mimo wykonania przedmiotowych robót budowlanych przed jej wejściem w życie tj. przed 1 stycznia 1995 roku. Organy administracji publicznej mogą orzekać tylko na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania w danej sprawie.
(Niezrozumiałe jest natomiast odwoływanie się organu odwoławczego do intertemporalnego przepisu art. 103 powołanej powyżej ustawy, który dotyczy spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 1995 roku oraz obiektów budowlanych, do których może mieć zastosowanie art. 48 obecnie obowiązującej ustawy – Prawo budowlane. Te sytuacje nie odnoszą się do stanu istniejącego w rozpoznawanej sprawie.)
Należy natomiast zwrócić uwagę – uznając bezwzględnie zasadność stosowania trybu naprawczego określonego w przepisach art. 50-51 ustawy – Prawo budowlane do postępowań wszczętych po dniu 1 stycznia 1995 r. nawet jeżeli dotyczą one robót budowlanych zrealizowanych przed tą datą, że warunkiem uruchomienia tej procedury jest stwierdzenie zaistnienia którejkolwiek z sytuacji uwzględnionej w przywołanym wcześniej przepisie art. 50 ust. 1 powoływanej ustawy. Istotne też jest, że w przypadku, odwołania się do art. 50 ust. 1 pkt 1 dotyczącego wykonywania robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, a takie stanowisko przyjęły organy właściwe instancyjnie w rozpoznawanej sprawie, konieczne jest wykazanie, ze w dacie wykonywania robót, których będzie dotyczyć procedura naprawcza istniał prawnie określony obowiązek uzyskania przez potencjalnego inwestora akceptacji właściwego wówczas organu administracji budowlanej, wyrażonej w formie pozwolenia na budowę (lub jego formalnego odpowiednika). Jest to warunek przyjęcia kwalifikacji samowolnego działania inwestorskiego w przypadku braku posiadania przez inwestora takiego dokumentu.
Do przepisów obowiązujących w dacie wykonywania robót budowlanych należy też odnosić sytuację uwzględnioną w art. 50 ust. 1 pkt 4 (in fine), chyba że spełniona jest inna przesłanka określona w art. 50 ust. 1 obligująca właściwy organ do zainicjowania trybu naprawczego.
Podkreślić ponownie należy, że o ile oceny w zakresie legalizacji robót wykonanych w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane i możliwości doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem należy dokonać z uwzględnieniem aktualnie obowiązujących przepisów prawa, bowiem ratio legis art. 51 powołanej ustawy jest usunięcie stanu, który nie jest akceptowany w kontekście wymogu legalności, o tyle ocena dotycząca ustalenia, czy sporne roboty zostały wykonane w warunkach, o których mowa w art. 50 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, dokonywana jest na podstawie stanu prawnego obowiązującego na dzień wykonania tych robót.
Odnosząc to do okoliczności istniejących w rozpoznawanej sprawie należy wskazać, że M. G. wykonała przedmiotową instalację centralnego ogrzewania na paliwo stałe w lutym 1962 roku, zatem w okresie obowiązywania ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46) oraz rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r., określającego m.in. przypadki w których wykonanie robót budowlanych nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia organów – wówczas – państwowego nadzoru budowlanego.
Organy orzekające w postępowaniu jurysdykcyjnym w żaden sposób nie odniosły się do tych aktów prawnych, nie wyjaśniły który przepis ustawy, czy aktu wykonawczego stanowi podstawę do stwierdzenia, że wykonanie takich robót, jakie zostały zrealizowane przez M. G. wymagał uzyskania przez nią przed przystąpieniem do wykonania robót pozwolenia na budowę.
Organy kilkakrotnie i kategorycznie stwierdzając, że inwestor działała w warunkach samowoli budowlanej, co sama przyznała, wskazywały jedynie na złożone przez nią oświadczenie, że wykonując instalację centralnego ogrzewania nie dysponowała pozwoleniem na budowę.
Zdaniem Sądu oświadczenie takie – faktycznie złożone przez M. G. – mogłoby być skutecznie wykorzystane w warunkach obowiązującej regulacji naprawczej tylko wówczas, gdyby właściwy organ wykazał, że taki dokument był wymagany dla legalnego wykonania instalacji centralnego ogrzewania wraz z piecem na paliwo stałe w budynku mieszkalnym przy ul. K. (...) we W. w lutym 1962 roku. Wyjaśnienie tej kwestii warunkuje też przyjęcie prawidłowej kwalifikacji do robót modernizacyjnych w zakresie przedmiotowej instalacji przeprowadzonych w latach 1985-1990 i 1990-1995.
Ponadto – zdaniem Sądu – oceniając legalność działania M. G. jako inwestora przedmiotowych robót w lutym 1962 roku w warunkach obowiązującego wówczas stanu prawnego, organy powinny też uwzględnić ówczesny stan właścicielski nieruchomości przy ul. K. (...) we W. oraz przepisy techniczno-budowlane określające warunki sytuowania pieca na paliwo stałe w budynku mieszkalnym.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie został też prawidłowo zastosowany przepis § 136 ust. 2 i 2a rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wcześniej powoływanego.
Organy wykluczyły możliwości wykorzystania w odniesieniu do kotła na paliwo stałe zainstalowanego w pomieszczeniu piwnicznym budynku mieszkalnego przy ul. K. (...) we W. przepisu § 136 ust. 2a powołanego powyżej rozporządzenia, wskazując, że kocioł zainstalowany jest w pomieszczeniu na kondygnacji podziemnej, a nie na poziomie ogrzewanych pomieszczeń.
Zważyć jednak należy, że prawodawca w przepisie § 136 ust. 2 rozporządzenia odnoszącym się do kotłów na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25 kW, określając pomieszczenia, w których należy je instalować, posługuje się określeniem powinny być instalowane, natomiast w przepisie § 136 ust. 2a tego aktu, odnoszącym się do kotłów na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 10 kW dopuszcza m.in. w budynkach jednorodzinnych i mieszkalnych w zabudowie – używając określenia mogą być instalowane – możliwość instalowania ich na poziomie ogrzewanych pomieszczeń, w pomieszczeniach nie będących pomieszczeniami mieszkalnymi spełniających wymagania określone w tym rozporządzeniu.
Kocioł na paliwo stałe zainstalowany przez M. G. ma moc cieplną nominalną nie przekraczającą 10 kW i jest to okoliczność niesporna między stronami, potwierdzona przez pełnomocnika współwłaścicielek przedmiotowej nieruchomości.
W uznaniu Sądu treść powoływanych wcześniej regulacji rozporządzenia uprawnia do stwierdzenia, że jeżeli kocioł o mocy cieplnej nominalnej do 10 kW zainstalowany jest w budynku, o którym mowa w § 132 ust. 3 tego rozporządzenia, a budynek przy ul. K. (...) we W. spełnia ten warunek, ale w pomieszczeniu zlokalizowanym na kondygnacji podziemnej, to do tego pomieszczenia należy odnosić wymagania określone w przepisie § 136 ust. 2a rozporządzenia, a nie przyjęte dla kotłów o mocy nominalnej do 25 kW.
Niezależnie od powyższego – wobec stwierdzenia, że pomieszczenie przechodnie w piwnicy przedmiotowego budynku, w którym usytuowany jest kocioł na paliwo stałe nie posiada parametrów określonych dla pomieszczenia o takiej funkcji – właściwy organ powinien stosownie do zasady zawartej w art. 9 kpa poinformować strony postępowania i pełnomocnika M. G. o możliwości skorzystania z odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, przyjętej w art. 9 ustawy – Prawo budowlane. Zgodnie bowiem z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego procedurę tą można wykorzystać również w toku postępowania naprawczego.
W judykaturze administracyjnej wskazuje się również na możliwość zawieszenia postępowania naprawczego w przypadku podjęcia czynności w warunkach art. 9 ustawy – Prawo budowlane.
Ponadto zasada informowania określona w powołanym powyżej art. 9 kpa wymagała także skierowania do pełnomocnika M. G. pouczenia o rodzajach dokumentów, którymi można wykazać posiadane prawo do dysponowania nieruchomością (lub jej częścią) na cele budowlane. Taka czynność również nie została przez organ właściwy podjęta, a organy poprzestały na stwierdzeniu, że przeniesienie kotła zainstalowanego przez M. G. do innego pomieszczenia nie jest możliwe, ponieważ "inwestor nie dysponuje takim pomieszczeniem, nie przedstawił bowiem dokumentu, z którego wynika jego prawo do dysponowania na cele budowlane wydzielonym przegrodami budowlanymi pomieszczeniem w poziomie piwnicy budynku mieszkalnego przy ul. K. (...) we W.."
Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie naruszone zostały przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej we wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku uzasadnione jest treścią art. 250 wskazanej powyżej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło