II SA/Wr 856/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Protokolant: Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego oddala skargę. Przedmiotem skargi Pana M. D. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...], uchylająca decyzję Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z dnia [...]r. Nr [...] i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Pan M. D. o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych na zakup żywności i środków czystości, żywności (w talonach do sklepu) oraz w formie obiadów, obuwia i spodni dla niego i jego syna, a także w zakresie opłacenia bieżącego rachunku za wodę w kwocie [...]zł, gaz w kwocie [...]zł, światło w kwocie [...]zł, wydatków na zakup leku i zakup opału wystąpił pismami z dni: [...],[...]oraz [...] i [...]r. W piśmie z dnia [...]r. wnosił także o przyznanie zasiłku okresowego. W tym zakresie wniosek rozpoznano w odrębnym postępowaniu. Wniósł także w pismach z dni: [...],[...] i [...]r. o wyłączenie od udziału w sprawie Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. G. G. z powodu stronniczości. Postanowieniem z dnia [...]r. oraz postanowieniem z dnia [...] r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. odmówił wyłączenia Pani G. G. od udziału w rozpatrywaniu wniosków Pana M. D. z dnia [...]r. oraz z dnia [...]i dnia [...]r. o udzielenie pomocy społecznej uznając, iż nie występują przesłanek wyłączenia z art. 24 §1 i §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.) – dalej w skrócie Kpa. Organ I instancji powołując się na art. 6 ust. 1a, art. 43 ust 3 b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r., Nr64, poz. 414 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzajów dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej (Dz. U. Nr 114, poz. 1220) odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. Uznał, iż nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i ustalenie dochodów Pana D., jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. W dniu [...]r. pracownik socjalny udał się do miejsca zamieszkania skarżącego celem sporządzenia wywiadu. W trakcie rozmowy z pracownikiem skarżący stwierdził, że jego pytania denerwują go i wyrzucił pracownika socjalnego z domu. W aktach znajduje się protokół przesłuchania strony sporządzony w dniu [...]r. - z adnotacja, że przesłuchiwany odmówił podpisania protokołu. W związku z uniemożliwieniem przeprowadzenia wywiadu, tym samym rozpoznania wniosków o przyznanie pomocy z dni [...],[...],[...] i [...]r. wydano decyzję odmowną. Od decyzji tej skarżący odwołał się zarzucił, iż decyzja rażąco narusza prawo i wydana została przez osobę wyłączoną od udziału w postępowaniu administracyjnym. Rażące naruszenie prawa polega na wydaniu decyzji odmawiającej udzielania pomocy społecznej we wnioskowanym zakresie pomimo, iż skarżący spełnia warunki do uzyskania takiej pomocy. Z tego powody wniósł o: - uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, - stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, - natychmiastowe rozpatrzenie odwołania - wyznaczenie innego ośrodka pomocy społecznej do rozpoznania spraw skarżącego, - wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i przeprowadzenie kompleksowej kontroli w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w W. Ponadto zarzucił, że po sporządzeniu protokołu z przesłuchania strony w dniu [...] r. pracownik socjalny odmówił sporządzenia wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu uchyliło decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdziło, iż zgodnie z art. 43 ust. 3, 3a i 3b ustawy o pomocy społecznej decyzja o przyznaniu pomocy społecznej lub odmowie jej przyznania może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Przyczyną, odmowy przyznania świadczenia było uniemożliwienia pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie tego wywiadu w dniu [...]r. W ocenie organu odwoławczego, z akt sprawy nie wynika jednak, aby pracownik socjalny w dniu [...] r. przeprowadzał wywiad. Z protokołu przesłuchania strony z dnia [...]r. wynika, iż przeprowadzono w tym dniu przesłuchanie strony "na okoliczność wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze". Jeśli w dniu [...]r. w mieszkaniu Pana M. D. nie był przeprowadzany wywiad środowiskowy, w ocenie Kolegium brak podstaw do twierdzenia, że skarżący odmówił przeprowadzenia tej czynności. W skardze do Naczelnego Sądy Administracyjnego Pan D. zarzucił rażące naruszenie prawa polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania. Uznał bowiem, że organ odwoławczy zmienił zakres rozstrzygnięcia sprawy - nie precyzując jednoznacznie, na czym działanie to polegało. Z tych względów wniósł o, stwierdzenie nieważności decyzji lub stwierdzenie jej niegodności z prawem. Wystąpił także o niezwłoczne rozpoznanie skargi i o wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów o odwołanie A. K. z funkcji Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. "z powodu powtarzającego się naruszania prawa podczas wykonywania obowiązków". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż zarzut naruszenia dwuinstancyjności postępowania jest niezasadny, wobec ustaleń dokonanych w toku postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis uzasadnia rozpatrywanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie upsa. Oceniając zaskarżone orzeczenie w tym zakresie należy stwierdzić, iż żadna z wskazanych w art. 145 §1 pkt 1 upsa okoliczności w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. W postępowaniu administracyjnym zasadą, wynikającą z art.138 Kpa, jest merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji stanowi wyjątek od tej zasady. Zgodnie z art. 138 § 2 Kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Dopuszczalność wydania takiej decyzji przez organ odwoławczy jest, zatem ograniczona spełnieniem w/w przesłanek. Przyczyny, dla których Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało za konieczne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w trybie przewidzianym przepisem art. 138 § 2 Kpa, przedstawiło w uzasadnieniu decyzji. W szczególności wskazano, iż organ pierwszej instancji odmówił udzielenia pomocy społecznej w formie zasiłku celowego uznając bezpodstawnie, iż skarżący odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Oznacza to, iż w sprawie należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości. Zgodnie z art.43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (rodzinnego) lub jego aktualizacji, dokonywanej nie rzadziej, niż co 6 miesięcy. Wywiad przeprowadza pracownik socjalny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, iż organ pierwszej instancji bezpodstawnie pominął w postępowaniu podstawowy dowód, jakim jest wywiad środowiskowy, zatem wydając decyzję po uzupełnieniu postępowania przez organ pierwszej instancji w trybie art. 136 Kpa Kolegium naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania wyrażoną w art. 15 Kpa. Organ pierwszej instancji nie dokonałby, bowiem samodzielnej oceny zebranych w sprawie dowodów. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 upsa, jako bezzasadną.