II SA/Wr 856/11
WyrokWSA we Wrocławiu2012-05-17
Skład orzekający: Zygmunt Wiśniewski, Julia Szczygielska, Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, jeśli strona złożyła pismo zatytułowane "skarga", w którym kwestionuje nałożoną grzywnę i wyraża niezadowolenie z rozstrzygnięcia, a organ nie zbadał wszechstronnie charakteru tego pisma?Ratio decidendi
Organ II instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 58 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwą ocenę pisma strony. Sąd uznał, że organ powinien był wszechstronnie zbadać charakter pisma skarżącego, które mimo nieprecyzyjnego sformułowania i skierowania do niewłaściwego organu, mogło być potraktowane jako zażalenie na postanowienie organu I instancji. Brak takiego badania i ograniczenie się do analizy pism złożonych bezpośrednio do organu II instancji stanowiło naruszenie zasad postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Strona J.R.K. złożyła wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. o nałożeniu grzywny. Organ II instancji, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., odmówił przywrócenia terminu, uznając, że strona nie dopełniła obowiązku jednoczesnego wniesienia zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Strona skarżąca podniosła, że wysłała zażalenie, które nie dotarło do organu, a także argumentowała, że jej pisma powinny być traktowane jako zażalenie. Sąd administracyjny uznał, że organ II instancji naruszył przepisy postępowania, nie badając wszechstronnie charakteru pism strony.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...].Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. sprawy ze skargi J.R.K. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. przyznaje od Skarbu Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - na rzecz adwokata M.W. – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu łączną kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych) wraz z podatkiem VAT w kwocie 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100).
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J.R.K. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z dnia [...] r. Nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w kwocie 6000 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 59 § 1, art. 58 § 1 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. nałożył na J.R.K. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 6000 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z dnia [...] r. Nr [...] nakazującej obowiązek usunięcia, w terminie do 30 września 2010 r., pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane, stwierdzonych i wyszczególnionych w tej decyzji nieprawidłowości w budynku mieszkalnym nr 30 w Ch., zlokalizowanego na terenie działki nr 64/1, obr. 0002 Ch., AM 3. Postanowienie powyższe nie zostało oprotestowane przez stronę postępowania w ustawowo zakreślonym 7-dniowym terminie do wniesienia zażalenia.
W dniu 30 sierpnia 2011 r. do D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wpłynęło kilka wniosków J.R.K. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie. Strona wyjaśniła, że w ustawowo określonym terminie złożyła zażalenie, które jednak - jak wskazują czynności podjęte przez PINB w Ś. i tut. organ - nie zostało dostarczone do żadnego z w/w organów nadzoru budowlanego.
Po przeanalizowaniu argumentów zawartych w treści wniosku, DWINB stwierdził, że przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Ma ona zastosowanie wyłącznie do terminów dokonania czynności procesowych, np. terminu wniesienia odwołania (zażalenia). Nie ma natomiast zastosowania do terminów materialnoprawnych. Zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W świetle orzecznictwa "kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (Kodeks postępowania cywilnego, Warszawa 1989, t. l, s. 274). W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć – zdaniem organu - tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zgodnie z art. 41 k.p.a. strony postępowania oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania w/w obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.
Art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą jest wyżej opisane kryterium braku winy, drugą - wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu jest bowiem instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości, może zatem nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego, który wniesie prośbę w formie podania. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Ostatnią przesłanką jest natomiast dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności dla której był ustanowiony nieprzywracalny termin. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ administracji publicznej może wydać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, jeżeli nie została spełniona chociażby jedna z przesłanek wymienionych w art. 58.
DWINB rozpoznając przedmiotowy wniosek strony o przywrócenie terminu stwierdził, że nie ma podstawy do jego przywrócenia, bowiem jak wyżej wskazano zainteresowany powinien jednocześnie z wniesieniem żądania o przywrócenie terminu dopełnić czynność, dla której określony był termin. W przypadku zatem, gdy strona wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, powinna jednocześnie wnieść zażalenie. W przypadku, gdy do organu właściwego wpłynie jedynie wniosek o przywrócenie terminu, organ ten może odmówić przywrócenia tego terminu, jeżeli do dnia doręczenia żądania organowi nie dopełniono czynności, dla której ustanowiono termin. Warunek jednoczesnego dopełnienia czynności, dla której dokonania termin został przez stronę uchybiony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, jest spełniony, gdy: 1) strona złożyła odrębny wniosek o przywrócenie uchybionego terminu i wraz z tym wnioskiem dopełniła spóźnionej czynności, np. złożyła odwołanie, dla wniesienia którego termin ustawowy został przez stronę uchybiony, lub 2) strona zawarła wniosek o przywrócenie terminu w treści dopełnianej czynności, np. zamieściła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w treści odwołania, albo 3) strona we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu zawarła czynność, dla której określony był termin, np. wzmiankę o tym, że jest niezadowolona z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, co należy rozumieć jako dokonanie czynności polegającej na wniesieniu odwołania (wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 762/06).
Strona wnioskująca nie dopełniła – w ocenie DWINB - przesłanki wynikającej z art. 58 § 2 k.p.a. i nie złożyła wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zażalenia na postanowienie organu l instancji, a zatem nie dopełniła czynności, dla której określony był termin. Analiza licznych pism kierowanych do DWINB zatytułowanych "wniosek o przywrócenie terminu" nie pozwala na uznanie, że stanowią one jednocześnie zażalenie na rozstrzygnięcie organu l instancji, bowiem kwestia ta jest pominięta przez wnioskodawcę. Ponadto organ rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu stwierdził, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił okoliczności, na które się powołuje jakimkolwiek dokumentem, ograniczając się jedynie do gołosłownych stwierdzeń, że zażalenie zostało złożone w ustawowym terminie, a z uwagi na brak jego rozpoznania zasadnym było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego powyższą kwestię zarówno organ stopnia powiatowego jak i DWINB ustalił, że rzekome zażalenie nie zostało doręczone żadnemu organowi nadzoru budowlanego.
W tym miejscu organ zwrócił uwagę na fakt niewłaściwego wysyłania korespondencji przez J.R.K., co świadczy o nienależytym dbaniu o swoje interesy. Jak wskazał organ, zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy - Prawo pocztowe z dnia 12 czerwca 2003 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159) jako przesyłkę niedoręczalną traktuje się także przesyłkę nieopłaconą lub opłaconą w kwocie niższej niż należna, jeżeli nadawca lub adresat odmówi uiszczenia opłaty lub różnicy w opłacie. Korespondencja wysyłana przez J.R.K. do organów administracji publicznej opłacona jest w kwocie niższej niż należna, tj. 5 gr.. Wobec takiego działania strony nie sposób uznać, że strona właściwie i z należytą starannością dba o swoje interesy, tym samym skutecznie dokonuje czynności prawnych.
Reasumując, DWINB stwierdził, że w świetle uzasadnienia strony wnioskującej nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego we Wrocławiu na powyższe postanowienie wniósł J.R.K., wskazując, że w dalszym ciągu nie wie, dlaczego nie dotarło droga pocztową jego zażalenie. Ponadto skarżący uznał argumenty, że nienależycie dba o własne interesy, za obraźliwe, bowiem z powodu ubóstwa stara się dochowywać terminów, wysyłając niekiedy pisma z niedopłatą pocztową, co jednak winno być przyjęte ze zrozumieniem przez Urząd.
W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 2 kwietnia 2012 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego adwokat M.W. podniósł, że podtrzymuje złożoną w dniu 25 października 2011 r. skargę J.R.K. i wniósł o uchylenie w całości postanowienia D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] oraz o przyznanie na rzecz pełnomocnika z urzędu kwoty w wysokości 240 zł z tytułu świadczenia pomocy prawnej z urzędu na rzecz J.R.K., która to kwota nie została pokryta przez osobę uprawnioną do otrzymania pomocy prawnej z urzędu. Ponadto pełnomocnik wskazał, że skarżący jest sobą o złym stanie zdrowia oraz inwalidą, we wcześniejszych etapach postępowania nie posiadał profesjonalnego pełnomocnika, zaś wszelkie wymagane w postępowaniu czynności wykonywał zgodnie ze swoimi możliwościami i posiadaną przez siebie wiedzą, przy czym wykonywanie tychże czynności było znacznie utrudnione ze względu na stan zdrowia skarżącego, wobec czego uznać należy, że skarżący nie ponosi winy za uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, a przesłanka przywrócenia terminu zawarta w przepisie art. 58 § 1 k.p.a. została spełniona.
Odnosząc się zaś do twierdzenia organu, jakoby skarżący nie dopełnił przesłanki zawartej w przepisie art. 58 § 2 zd. drugie k.p.a., zgodnie z którą jednocześnie z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu należy dopełnić czynności, dla której określony był termin, bowiem – jak zarzucił organ skarżącemu - nie złożył on wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zażalenia na postanowienie organu l instancji, pełnomocnik wskazał, że zgodnie z przepisem art. 144 k.p.a. do spraw nieuregulowanych w sposób szczególny w rozdziale dotyczącym zażaleń zastosowanie znajdują przepisy dotyczące odwołań, a więc również regulacja zawarta w przepisie art. 128 k.p.a., zgodnie z którą odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia i wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Jak słusznie zauważył organ, w dniu 30 sierpnia 2011 r. złożone zostały przez skarżącego wnioski o przywrócenie terminu, jednakże organ wskazał również, że analiza wniesionych przez skarżącego pism nie pozwala na uznanie ich za zażalenie na rozstrzygniecie organu l instancji. W tym miejscu pełnomocnik przywołał wskazany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że "przedstawienie na piśmie przez stronę własnego stanowiska w sprawie, odmiennego od zawartego w doręczonej już decyzji organu l instancji, winno być uważane - co jest chyba oczywiste - za przejaw niezadowolenia z rozstrzygnięcia, a wniesienie takiego polemicznego pisma w terminie do wniesienia odwołania wymaga co najmniej dokonania ustaleń co do jego charakteru procesowego" (wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1999 r., sygn. akt l SA/Lu 450/98, niepubl.). W przedmiotowej sprawie organ winien był więc wziąć pod uwagę treść pisma złożonego przez skarżącego w dniu 30 sierpnia 2011 r., w którym podniósł, że należący do niego budynek nie zagraża życiu i zdrowiu ludzi, co niewątpliwie stanowi przedstawienie przez niego swojego stanowiska, przeciwstawnego ustaleniom dokonanym w tym zakresie przez organy administracyjne. W związku z tym organ winien był zakwalifikować to działanie jako przejaw niezadowolenia, czyli wniesienia zażalenia. Z pewnością zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia lakoniczne stwierdzenie, że analiza pism nie pozwoliła na uznanie żadnego z nich za zawierające zażalenie, jest niewystarczające i prowadzi do wniosku, że organ nie wziął pod uwagę treści wszystkich złożonych przez skarżącego pism, a w szczególności tego z pism złożonych w dniu 30 sierpnia 2012 r., w którym jasno wyraził on swoje stanowisko w przedmiocie stanu należącego do niego budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Akt administracyjny jest zgodny z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie go przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), jak też w przypadku naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie Sąd uznał, że skarga J.R.K. zasługuje na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 58 § 1 k.p.a., dające podstawę do jego uchylenia.
W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu było wydane przez DWINB we W. na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. postanowienie z dnia [...] r. Nr [...], którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia PINB w Ś. z dnia [...] r. Nr [...], którym nałożono grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym nr 30 w Ch., zlokalizowanego na terenie działki nr 64/1, obręb Ch.. Kwestią, która podlegała zatem ocenie sądowej, było zastosowanie przez organ II instancji przepisów dotyczących przywrócenia terminu i zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia skarżącego od w/w postanowienia organu I instancji.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). O przywróceniu terminu do wniesienia zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia (art. 59 § 2 k.p.a.).
Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy zostaną spełnione łącznie czterech przesłanek:
1. wnioskodawca uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu;
2. wnioskodawca musi złożyć wniosek o przywrócenie terminu;
3. wniosek o przywrócenie terminu musi zostać złożony w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu;
4. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnioskodawca musi dopełnić czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin.
W niniejszej sprawie organ II instancji nie wykazał w sposób należyty, że przesłanka, którą zakwestionował DWINB, tj. niezłożenia przez wnioskodawcę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zażalenia, nie została spełniona. Organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że "analiza licznych pism kierowanych do DWINB zatytułowanych "wniosek o przywrócenie terminu" nie pozwala na uznanie, że stanowią one jednocześnie zażalenie na rozstrzygnięcie organu l instancji, bowiem kwestia ta jest pominięta przez wnioskodawcę".
Należy zauważyć, że postanowienie organu I instancji zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 maja 2011 r., zatem termin do wniesienia zażalenia od tego postanowienia upłynął w dniu 16 maja 2011 r..
W aktach sprawy znajduje się faks pisma skarżącego z dnia 11 lipca 2011 r., które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w Ś. w dniu 18 lipca 2011 r.. Do PINB pismo to zostało natomiast przekazane w dniu 26 lipca 2011 r.. Zostało ono także przefaksowane do DWINB w dniu 26 lipca 2011 r.. W piśmie tym skarżący wskazuje, że dotyczy ono postanowienia Nr [...] i jest zatytułowane "skarga". Podniósł w nim, że odwołał się od w/w postanowienia w ustawowym terminie 7 dni i dotyczyło ono sprzeciwu od grzywny w kwocie 6000 zł nałożonej przez organ nadzoru budowlanego. A także, że minęło już 60 dni i brak jest jakiejkolwiek odpowiedzi organu odnośnie tej kwestii. Co jednak istotne dla niniejszej sprawy skarżący wskazał w nim także, że "uważam tę grzywnę za krzywdzącą oraz niesprawiedliwą".
Na powyższe pismo DWINB udzielił skarżącemu odpowiedzi pismem z dnia 28 lipca 2011 r., wskazując, że z wyjaśnień przekazanych przez PINB pismem z dnia 27 lipca 2011 r. wynika, że w okresie od dnia 5 maja do 27 lipca 2011 r. nie wpłynęło do tego organu żadne pismo mające cechy zażalenia na postanowienie Nr [...], czy też innego środka zaskarżenia wniesionego w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W świetle przedstawionego stanu faktycznego organ II instancji stwierdził, że nie znajduje podstaw do uznania skargi skarżącego.
W ocenie Sądu takie potraktowanie pisma skarżącego z dnia 11 lipca 2011 r., bez dokładnego wyjaśnienia jego charakteru, zwłaszcza, gdy weźmie się pod uwagę stan zdrowia i nieporadność skarżącego w formułowaniu pism, należy uznać za naruszające podstawowe zasady postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a., naruszenie to zaś mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organ II instancji winien był ocenić, czy w istocie twierdzeń zawartych w piśmie z dnia 11 lipca 2011 r. nie należy potraktować jako zażalenie na postanowienie Nr 78/2011, bowiem jednoznacznie skarżący kwestionuje w nim nałożenie przez organ I instancji grzywny, a w konsekwencji - czy nie została spełniona jedna z przesłanek przywrócenia terminu, tj. dopełnienie czynności, której dotyczy wniosek o przywrócenie terminu.
Wprawdzie pismo z dnia 11 lipca 2012 r. zostało nieprecyzyjnie sformułowane i skierowane do Starostwa Powiatowego w Ś., niemniej jednak nie zwalniało to organu II instancji - zgodnie z art. 7 k.p.a. - od dokonania przez ten organ wszechstronnych i wyczerpujących wyjaśnień, jaki w istocie charakter ma złożone przez skarżącego to pismo, czyli poczynienie ustaleń jaka była rzeczywista wola strony przy jego składaniu. Podkreślić tutaj należy, że przy ustaleniu jaki charakter ma pismo procesowe strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w niej zwrotów, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt okoliczności. O tym bowiem jaki charakter ma wniesione przez stronę pismo decyduje ostatecznie sama strona. Jeżeli zaś strona udziela pisemnie nieprecyzyjnych odpowiedzi – organ winien taką stronę przesłuchać, aby ustalić jej intencje.
Organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę, winien był mieć także na względzie postanowienia art. 9 k.p.a. Stosownie bowiem do wyrażonej w tym przepisie zasady nakładającej na organ obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w postępowaniu administracyjnym, organ ma obowiązek czuwania nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Należy również zauważyć, że DWINB wskazał jedynie na te wnioski skarżącego o przywrócenie terminu, które wpłynęły do tego organu w dniu 30 sierpnia 2011 r.. Brak jest natomiast jakiegokolwiek odniesienia się i przeanalizowania pism wcześniejszych. Należy bowiem zauważyć, że już pismem z dnia 18 sierpnia 2011 r. (data nadania 17 sierpnia 2011 r.), które wpłynęło do DWINB w dniu 31 sierpnia 2011 r., skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Nr [...] r.. Także pismem z dnia 17 sierpnia 2011 r. skierowanym do WSA we Wrocławiu skarżący wniósł przywrócenie terminu do wniesienia zażalenie na to postanowienie. Pismo to zostało przekazane do DWINB w dniu 29 sierpnia 2011 r..
Analiza pism złożonych przez skarżącego nie powinna była zatem ograniczać się – jak dokonał tego DWINB – do pism wniesionych bezpośrednio do tego organu w dniu 30 sierpnia 2011 r.. Takie działanie organu świadczy o tym, że nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie stanu faktycznego, czym naruszył przepis art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.. Dopiero przeanalizowanie wszelkich pism wniesionych przez skarżącego - z uwagi na ich ilość - pozwoli przyjąć, że zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy. Rozpoznając zatem ponownie sprawę organ będzie więc zobowiązany ocenić wnikliwie pisma skarżącego pod względem spełnienia wszystkich przesłanek przywrócenia terminu, mając na względzie nie tylko powyższe ustalenia Sądu, lecz także zasadę "in dubio pro adione" wynikającą m.in. z przepisu art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Zasada ta powoduje, że w wypadkach wątpliwych należy wypowiadać się na rzecz otwarcia drogi do merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy przez niezawisły sąd (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1997 r., sygn. akt III RN 43/97, OSN 6/98, poz. 172). Zgodzić się też wypada z twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, że organ nie zwrócił uwagi na to, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu wyraża także swoją niezgodę na ustalenia poczynione przez organ. W skarżonym postanowieniu organ nie wskazał również wyraźnie w czym upatruje winę po stronie skarżącego w uchybieniu terminowi i w jakim stopniu ona go obciąża (por. postanowienie NSA z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II FZ 584/11, publ. Monitor Prawniczy 2011, Nr 22, s. 1187).
Stąd działając na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżone postanowienie. W toku ponownego rozpoznawania sprawy organ będzie kierować się przedstawioną oceną prawną Sądu po myśli art. 153 powołanej ustawy.
Na podstawie art. 250 w/w ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) orzeczono jak w punkcie II sentencji.
k.g.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło