II SA/Wr 89/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Palus Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant asystent sędziego Aleksandra Dobosiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi R. D. i B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy O. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie rozgraniczeniowe. W uzasadnieniu wskazano, że granica między nieruchomościami stanowiącymi własność skarżących i D. R. została oznaczona w opinii biegłego sądowego Włodzimierza Warzyńskiego, co zawarte jest w wyroku sądu powszechnego. Skoro granice zostały ustalone wyrokiem sądowym, to odpadł cel postępowania rozgraniczeniowego unormowany w art. 29 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jak wynika z opinii uprawnionego geodety A. J., po wydaniu wyroku z dnia 15 kwietnia 2008 r. i wyroku apelacyjnego z dnia 20 października 2008 r. nie wystąpiły nowe okoliczności uzasadniające rozgraniczenie, zaś na podstawie istniejących dokumentów istnieje możliwość wznowienia punktów granicznych. Wszczęte w dniu 20 kwietnia 2010 r. postępowanie było więc bezprzedmiotowe. W odwołaniu skarżący zarzucili, że wyrok zapadł na skutek powództwa o wydanie części nieruchomości. Opinia biegłego ułatwiała sądowi określenie w wyroku zasięgu władania przez skarżących nieruchomością powódki D. R.. Biegły nie sporządził jednak odpowiedniej mapki geodezyjnej, a sąd nie dokonał rozgraniczenia na podstawie art. 36 ustawy. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał powyższą decyzję w mocy. Według organu, dokonanemu zgodnie z art. 36 cyt. ustawy (Dz. U. z 2010 Nr 193, poz. 1287) w procesie windykacyjnym ustaleniu granicy należy nadać walor rozgraniczenia. Sąd powszechny nakazał skarżącym wydanie pasa gruntu o szerokości czterech metrów stanowiącego cześć działki nr [...]i wydzielonego jako droga do tej działki, zaś użytkowanego przez nich jako podwórze oraz dalszą część tej działki z budynkiem gospodarczym, użytkowaną przez nich częściowo jako ogródek warzywny i składowisko obornika, w zakresie granic oznaczonych w opinii biegłego sądowego W. W. (k. 36-38 akt sądowych). Wyrok ten nie zawiera wyraźnego, odrębnego rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu. Jednak niezbędną przesłankę nakazu wydania stanowiło oznaczenie granic działki nr [...]. Tym samym wyrok uwzględniający powództwo windykacyjne jednocześnie w spornym zakresie rozgraniczył nieruchomości. Wyrok ten zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. ma moc powszechnie wiążącą. Po jego uprawomocnieniu się nie powstały nowe okoliczności uzasadniające ponowne rozgraniczenie. Skarżący zresztą wnieśli o rozgraniczenie w dniu 9 lutego 2009 r. zatem wkrótce po wydaniu wyroku apelacyjnego. Wszczęte tym wnioskiem postępowanie jest bezprzedmiotowe. Zachodzi bowiem tożsamość podmiotowa i przedmiotowa między wyrokiem windykacyjnym a ewentualnym rozstrzygnięciem rozgraniczeniowym. Uzasadniało to umorzenie postępowania. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucili dokonanie przez organ błędnej interpretacji wyroku sądu powszechnego. Wniosek o rozgraniczenie nie narusza powagi rzeczy osądzonej wynikającej z tego wyroku, gdyż przebieg granicy jest niepewny. Wyrok nie zawiera orzeczenia o rozgraniczeniu. Geodeta A. J. dokonał wskazania punktów granicznych w toku egzekucji tego wyroku przez komornika, nie będąc biegłym sądowym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wywód prawny organu był prawidłowy. Nie miał jednak dostatecznego oparcia w zgromadzonym w aktach sprawy materiale procesowym. Rozgraniczenie drogi procesu windykacyjnego i postępowania rozgraniczeniowego wymaga ustalenia i wszechstronnego rozważenia szeregu okoliczności. Tak samo bowiem jak wyrok nakazujący wydanie nieruchomości może (ale nie musi) zawierać orzeczenie o rozgraniczeniu, tak postanowienie o rozgraniczeniu może (ale nie musi) zawierać nakaz wydania. O tym, czy wyrok zawiera rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu, decyduje najpierw jego brzmienie. Organ trafnie stwierdził brak w sentencji wyroku sądu powszechnego osobnego orzeczenia o rozgraniczeniu. Wzmianka o nakazie wydania części nieruchomości ,,w zakresie granic oznaczonych w opinii biegłego sądowego W. Warzyńskiego (k. 36-38 akt)" z pewnością precyzowała przedmiot tego wydania. Czy jednak stanowiła ona orzeczenie o rozgraniczeniu, już nie było pewne. Zamiast snucia przypuszczeń lub swoistej wykładni wyroku (art. 352 k.p.c. – do wykładni wyroku uprawniony jest sąd, który go wydał, czy to z urzędu np. na przedstawienie organu, czy na wniosek stron zobowiązanych do tego przez organ), organ powinien dołączyć do akt sprawy pisemne uzasadnienia wyroków obu instancji, a w miarę potrzeby odpis pozwu i pism procesowych powódki, dla wyjaśnienia okoliczności przedmiotu rozpoznania sądowego w związku z podstawą sporu między stronami oraz odpis powołanej w wyroku opinii biegłego dla wyjaśnienia jej przedmiotu i treści. Nie mogła mieć znaczenia dowodowego pisemna wypowiedź geodety A. J., zawierająca same konkluzje i nie powołująca konkretnych okoliczności umożliwiających kontrolę prawidłowości tych wniosków. W szczególności do akt nie dołączono żadnych dokumentów, o których ten geodeta wzmiankuje. Brzmienie samej sentencji wyroku nie wskazuje jednoznacznie na dokonanie w nim rozgraniczenia. Nie można odeprzeć zarzutu skarżących, że biegły sądowy nie sporządził mapy zawierającej wskazanie określonych punków granicznych, a przez to wytyczającej granicę między nieruchomościami stron. Dopiero powołanie w wyroku takiej mapy stanowiłoby orzeczenie o rozgraniczeniu. Stąd samo jedynie odwołanie się w wyroku do ,,ustalonych granic" być może będzie wymagało uzyskania wykładni wyroku na podstawie art. 352 k.p.c., o ile z innych niezbędnych dokumentów (wyroki z uzasadnieniem, opinia biegłego powołana w wyroku, ewentualnie pisma procesowe powódki) nie będzie wynikało niezbicie, że sąd dokonał rozgraniczenia. Przy ograniczeniu się do przypuszczeń na temat znaczenia wyroku, skoro nie zawiera on rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu, należałoby raczej przyjmować, że tego rozgraniczenia nie dokonał. Skoro zaś w obecnym stanie sprawy jedynie taki wniosek byłby uzasadniony, zaś ocena przeciwna (że rozgraniczenie było) stanowiła podstawę zaskarżonej decyzji, to niewątpliwie zachodziła podstawa do uwzględnienia skargi. Ocena organu była bowiem przedwczesna i nie znajdująca oparcia w aktach sprawy (istotne naruszenie art. 80 k.p.a.), zaś podstawowa okoliczność nie uległa wyjaśnieniu (istotne naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Dlatego i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 152 i art. 200 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę właściwy organ dołączy do akt uzyskane od stron, opisane powyżej dokumenty, a w miarę potrzeby sądową wykładnię wyroku i dopiero na tej podstawie poczyni prawidłową ocenę prawną odnośnie istnienia podstawy do umorzenia postępowania, bądź przystąpi do merytorycznego rozpatrzenia wniosku (art. 153 p.p.s.a.). PM 16.06.2011 r.