II SA/Wr 899/25

WyrokWSA we Wrocławiu2026-03-03

Skład orzekający: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Sędzia WSA Marta Pawłowska, Asesor WSA Dominik Dymitruk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, rozpoczęta przed 2005 r. i zakończona wykonaniem pokrycia dachowego w 2010 r., może zostać zalegalizowana w trybie uproszczonym, jeśli od zakończenia budowy nie upłynęło 20 lat?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, rozpoczęta przed 2005 r. i zakończona wykonaniem pokrycia dachowego w 2010 r., nie spełnia wymogu 20 lat od zakończenia budowy, co wyklucza zastosowanie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W związku z tym, wstrzymanie robót budowlanych i wszczęcie postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego było prawidłowe.
Stan faktyczny
Skarżący J. B. złożył skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego i nakazujące zabezpieczenie terenu budowy. Budowa rozpoczęła się przed kwietniem 2005 r., a zadaszenie wykonano w sierpniu 2010 r. Skarżący nabył nieruchomość w listopadzie 2024 r., a akt notarialny wskazywał na nieuregulowany stan prawny budynku. Skarżący twierdził, że budowa mogła zostać zakończona w latach 90-tych i domagał się zastosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pawłowska (spr.) Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2026 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 października 2025 r. nr 1062/2025 w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oddala skargę w całości. Postanowieniem nr 1062/2025 z dnia 22 października 2025 r, Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "organ", "DWINB"), po rozpoznaniu zażalenia J. B. (dalej jako "skarżący") na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lwówku Śląskim (dalej jako PINB), nr 57/2025 z dnia 5 sierpnia 2025 r., którym wstrzymano skarżącemu budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] przy ulicy [...], położonego na działce nr [...] oraz nakazujące inwestorowi powyższych robót budowlanych odpowiednie zabezpieczenie terenu budowy, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 3 marca 2025 r. do PINB wpłynął skarżącego o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] przy ul. [...], położonego na działce numer [...] w obrębie [...], miasta M. We wniosku wskazano, że budynek nie posiada żadnych dokumentów. Zgodnie z ogólnodostępnymi danymi budynek w obecnym kształcie istnieje dłużej niż 20 lat. Budynek jest w stanie ogólnym dobrym, wszystkie elementy konstrukcyjne są prawidłowo wykonane, budynek jest niewykończony, ale posiada przyłącza. Aktualny inwestor nabył nieruchomość w listopadzie 2024 r. PINB w dniu 9 kwietnia 2025 r., dokonał oględzin budynku. W toku czynności kontrolnych ustalono, że kontrolowany obiekt jest budynkiem jednobryłowym, parterowym z poddaszem użytkowym, częściowo podpiwniczonym, pokrytym dachem dwuspadowym, symetrycznym, stromym. Budynek wykonany na rzucie zbliżonym do prostokąta o wymiarach zewnętrznych: 10,12 m x 12,16 m i wysokości do kalenicy 8,45 m. Ściany budynku wykonane z pustaków żużlobetonowych "[...]". Strop nad piwnicą i parterem żelbetowy monolityczny. Strop nad poddaszem drewniany, połączony z więźbą dachową. Budynek w dniu kontroli w stanie surowym otwartym, z miejscowym uszkodzeniem od strony południowo-wschodniej. Uszkodzone są ściany zewnętrzne poddasza i fragment połaci dachowej, co (według oświadczenia właściciela budynku) jest konsekwencją pożaru. Budynek w stanie surowym, brak jest instalacji wewnętrznych, stolarki okiennej i drzwiowej, posadzek oraz tynków wewnętrznych. Ściany od zewnątrz niedocieplone, nieotynkowane. Dach pokryty dachówką z miejscowym uszkodzeniem pokrycia. Do budynku doprowadzono przyłącze kanalizacji sanitarnej, innych przyłączy brak. Budynek zlokalizowany jest w odległości 2,50 m od strony zachodniej od granicy z sąsiednimi działkami budowlanymi numer [...] i numer [...] oraz w odległości 7,50 m od strony północnej od granicy z działką drogową numer [...]. Z powyższych czynności sporządzono protokół kontroli, dokumentację fotograficzną oraz mapę sytuacyjną. Pismem z dnia 25 kwietnia 2025 r., PINB zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budowy jednorodzinnego budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. [...], położonego na działce numer [...] w obrębie [...], miasta M. oraz poinformował, że strony postępowania, w terminie 14 dni od dnia otrzymania ww. pisma, mają prawo zapoznać się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz składać wyjaśnienia. Pismem z dnia 10 czerwca 2025 r., PINB w Lwówku Śląskim zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Lwówku Śląskim o przekazanie informacji, czy na działce nr [...] w obrębie [...] miasto M., wydano pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego przed 2006 r., wskazując jednocześnie, że inwestorem ww. obiektu mógł być B. A., zaś obecnie działka posiada numer [...], obręb [...] miasto M., jednostka ewidencyjna [...]. W odpowiedzi na powyższe, Starosta Lwówecki, pismem z dnia 3 lipca 2025 r., poinformował, że w rejestrach pozwoleń na budowę oraz w protokole z 1999 r. spraw przekazanych przez Gminę M. (budów nie zakończonych - w realizacji) brak jest informacji o pozwoleniu na budowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego na nieruchomości gruntowej, którą jest obecnie działka nr [...] w obrębie [...], miasta M. W dniu 17 lipca 2025 r. do akt sprawy dołączono dane archiwalne, pozyskane ze strony internetowej www.geoportal.gov.pl (ortofotomapa z kwietnia 2005 r., z sierpnia 2010 r., z lutego 2014 r. i z września 2024 r.), z których wynika, że budowa przedmiotowego budynku została rozpoczęta przed kwietniem 2005 r. (na zdjęciu widoczne są tylko ściany budynku), natomiast zadaszenie budynku wykonano w sierpniu 2010 r. Do dnia pozyskiwania informacji bryła budynku i widok dachu nie uległ zmianie. W związku z powyższymi ustaleniami, PINB postanowieniem nr 57/2025 z dnia 5 sierpnia 2025 r., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] przy ul. [...], położonego na działce numer [...] w obrębie [...], miasta M., numer ewidencyjny [...] oraz nakazał inwestorowi powyższych robót budowlanych - skarżącemu - odpowiednie zabezpieczenie terenu budowy. Jednocześnie organ poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Utrzymując w mocy powyższe postanowienie – po rozpoznaniu zażalenia skarżącego – DWINB podniósł w pierwszej kolejności, że regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418), dalej: "p.b.", generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 p.b., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31 ww. ustawy. DWINB podniósł, że warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i ocena jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Kwalifikacja ta ma bowiem istotne znaczenie nie tylko dla ustalenia czy obiekt wymaga uzyskania pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia, ale również na późniejsze ustalenie opłaty legalizacyjnej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia PINB w Lwówku Śląskim nr 57/2025 z dnia 5 sierpnia 2025 r., stanowi art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i 5 Prawa budowlanego. W myśl art. 48 ust. 1 p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Zgodnie z art. 48 ust. 3 p.b. w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (art. 48 ust. 5 p.b.). W ocenie DWINB organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej kwalifikacji obiektu budowlanego i prawidłowo zastosował przepisy ustawy Prawo Budowalne. Jak wskazał organ odwoławczy, zgodzić się należy z oceną dokonaną w zaskarżonym postanowieniu, że jest to obiekt budowlany, przez który, zgodnie z art. 3 pkt 1 p.b., należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Charakter przedmiotowego obiektu budowlanego - budynek jednorodzinny mieszkalny w zabudowie wolnostojącej - został potwierdzony jednocześnie poprzez oświadczenie samego skarżącego w złożonym wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego (pkt 4 wniosku - "Dane dotyczące obiektu") z dnia 2 marca 2025 r. i nie został podważony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Jak dalej tłumaczył DWINB, w sprawach dotyczących samowoli budowlanych obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest poczynienie dokładnych ustaleń, kiedy i jakich robót budowlanych dokonał inwestor, zakwalifikowania tych robót według definicji Prawa budowlanego, obowiązujących w dacie wykonania robót, sprawdzenia spełnienia jakich formalności prawnych wymagało przystąpienie do realizacji robót budowlanych również w świetle brzmienia przepisów Prawa budowlanego z daty przystąpienia do wykonania robót, ustalenia, czy formalności inwestor dopełnił a następnie przyporządkowania ustaleń pod konsekwencje prawne, przewidziane art. 48-51 Prawa budowlanego w brzmieniu ustawy obowiązującym w dacie orzekania. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, doprowadziła PINB w Lwówku Śląskim do (słusznego w ocenie organu odwoławczego) wniosku, że przed posadowieniem przedmiotowego obiektu budowlanego, należało spełnić obowiązek wcześniejszego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak bowiem wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prowadzenie przedmiotowych robót budowlanych rozpoczęto przed kwietniem 2005 r. (ściany budynku), następnie, w sierpniu 2010 r., wykonano zadaszenie budynku. Aktualnie bryła budynku i widok dachu nie uległy zmianie (obiekt znajduje się w stanie surowym otwartym). Jednocześnie brak jest przesłanek wskazujących na zakończenie ww. robót budowlanych. Według stanu prawnego obowiązującego zarówno w dacie wykonania robót budowlanych związanych z budową ścian budynku, a następnie wykonaniem pokrycia dachowego budynku, jak i w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego, prowadzenie robót budowlanych, polegających na budowie przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wymagało dopełnienia wymaganych prawem formalności (tj. uzyskania pozwolenia na budowę), czego inwestor nie uczynił. Poddając kwalifikacji roboty budowlane, według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie ich realizacji - tj. zarówno Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016) oraz Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118) – DWINB wskazał, że nie przewidywały one zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Również w aktualnym stanie prawnym, przedmiotowy budynek, nie mieści się w definicji art. 29 ust. 1 p.b. zgodnie z którym nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: (1) wolno stojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane; (1a) wolno stojących, nie więcej niż dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora. W związku zaś z pomiarami dokonanymi podczas kontroli w dniu 9 kwietnia 2025 r., przedmiotowy budynek wykonany jest na rzucie zbliżonym do prostokąta i ma wymiary zewnętrzne 10,12 m x 12,16 m, co daje powierzchnię zabudowy równą 123,06 m2. Dodatkowo zaś przedmiotowy budynek zlokalizowany jest w odległości 2,50 m od granicy z sąsiednimi działkami budowlanymi numer [...] i numer [...] - a zatem jego obszar oddziaływania nie mieści się w całości na działce, na której został zaprojektowany - co w konsekwencji wyklucza zastosowanie ww. przepisu (szerzej wyjaśnione przez PINB w Lwówku Śląskim, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia). W konsekwencji powyższego, bezspornym jest, że należało spełnić obowiązek wcześniejszego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę dla przedmiotowego obiektu budowlanego, zaś na skutek nieuzyskania ww. decyzji, organ nadzoru budowlanego zobligowany był do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 48 i nast. p.b. Następnie DWINB wyjaśnił, w zakresie nałożonego obowiązku zabezpieczenia terenu budowy, że stosownie do treści art. 48 ust. 2 p.b., jeśli w przypadku wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy występuje jednocześnie spowodowany nią stan zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu tym organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany nakazać bezzwłoczne zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa oraz usunięcie stanu zagrożenia. Jak wynika z akt sprawy (w szczególności z protokołu kontroli oraz dokumentacji zdjęciowej), budynek jest w stanie surowym otwartym, z miejscowym uszkodzeniem od strony południowo-wschodniej. Uszkodzone są ściany zewnętrzne poddasza i fragment połaci dachowej, które (według oświadczenia właściciela budynku) są konsekwencją pożaru, natomiast dach pokryty dachówką z miejscowym uszkodzeniem pokrycia. Nie pozostawia wątpliwości organu odwoławczego, że przedmiotowy obiekt budowlany, ze względu na ww. uszkodzenia, które realnie powodują stan zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi (luźne dachówki, uszkodzone, niezabezpieczone fragmenty ścian), winien zostać odpowiednio zabezpieczony (również przed dostępem osób postronnych). Odnosząc się natomiast do kwestii braku zastosowania w przedmiotowej sprawie instytucji uproszczonego postępowania legalizacyjnego (a tym samym do argumentów zażalenia z dnia 20 sierpnia 2025 r.), organ odwoławczy podniósł że zgodnie z art. 49f Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Jak podkreślił DWINB, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, data zakończenia budowy kontrolowanego obiektu ma pierwszorzędne znaczenie dla wyboru rodzaju procedury legalizacyjnej w świetle mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy Prawo budowlane w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Podstawowym dowodem w tym zakresie będzie oczywiście oświadczenie wnioskodawcy o terminie zakończenia robót budowlanych obiektu podlegającego legalizacji, do którego załącznikami byłyby dodatkowe dokumenty świadczące o terminie zakończenia robót budowlanych np: oświadczenia świadków o terminie zakończenia robót budowlanych, umowy, akty notarialne, faktury, opłaty podatku, mapy geodezyjne, fotografie. Jeżeli przedstawione przez wnioskodawcę dowody nie pozwalałby na jednoznacznie ustalenie daty zakończenia budowy obiektu budowlanego, ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii należałoby do organu nadzoru budowlanego (np. pozyskanie zdjęć lotniczych, czy przesłuchanie wnioskodawcy, czy świadków). W tym kontekście organ ponownie podkreślił, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (w szczególności danych archiwalnych pozyskanych ze strony internetowej www.geoportal.gov.pl oraz protokołu oględzin wraz z dokumentacją fotograficzną), budowa przedmiotowego obiektu została rozpoczęta przed kwietniem 2005 r., natomiast zadaszenie budynku wykonano w sierpniu 2010 r. Do dnia dzisiejszego bryła budynku i widok dachu nie uległ zmianie - obiekt znajduje się w stanie surowym otwartym. Podkreślić należy, że definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego należy analizować łącznie z treścią art. 3 pkt 2 p.b., który zawiera definicję budynku. Jest to obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiada fundamenty i dach. Zatem, za zakończenie budowy domu jednorodzinnego (w stanie surowym), należałoby uznać wykonanie wszystkich prac konstrukcyjnych, w tym budowie ścian nośnych, stropów, więźby dachowej oraz pokrycia dachowego. Natomiast formalne zakończenie etapu budowy następuje po wpisie kierownika budowy w dzienniku budowy i złożeniu stosownego zgłoszenia do nadzoru budowlanego. Natomiast na gruncie przedmiotowej sprawy, nawet w sytuacji przyjęcia, iż wykonanie pokrycia dachowego, doprowadziło do powstania budynku mieszkalnego jako całości, a w konsekwencji ww. roboty zostały zakończone - to nadal brak jest podstaw do uznania, że od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, co warunkuje przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49f Prawa budowlanego. Reasumując, należy stwierdzić, że wykonanie w sposób samowolny przedmiotowego obiektu, prawidłowo skutkowało wszczęciem postępowania administracyjnego przez organ stopnia powiatowego i wdrożeniem procedury legalizacyjnej z art. 48 i nast. Prawa budowlanego. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do tutejszego sądu domagając się jego uchylenia. W skardze poniósł, że przedmiotową nieruchomość nabył od pośrednika nieruchomości w październiku 2024 roku, od osoby która nie była bezpośrednim spadkobiorcą właściciela – inwestora. Akt notarialny zawierał informację, że stan prawny budynku jest nieuregulowany i brak jest dokumentów potwierdzających legalność budowy, która wykonana została w latach 90-tych. Sam żadnych robót budowalnych w budynku nie wykonywał. Skarżący podkreślił, że wobec braku dokumentów, świadków i informacji w bazach danych, pozyskane informacje nie mogą stanowić źródła podjęcia arbitralnej decyzji kiedy roboty zostały wykonane i zakończone. W ocenie strony stwierdzenie, że pokrycie dachu było wykonane po 2005 roku jest jedynie domniemaniem, a nie faktem, bowiem pokrycie dachu mogło zostać wykonane jedne dzień po 2005 roku jak i 2 lata po tym czasem. Podkreślono w skardze również, że stan budynku uniemożliwia stwierdzenie, że nie był on ukończony w 2005 roku. Przez dwadzieścia lat w ocenie skarżącego mogły się w tym budynku wydarzyć różne scenariusze. Jednocześnie budynek posiada ukończoną i bezpieczną konstrukcję, ściany zewnętrzne i dach z pokryciem. Stąd w ocenie strony, zasadne jest zastosowanie procedury uproszczonego postępowania uproszczonego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 142 zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Organy nadzoru budowlanego, wbrew twierdzeniom skargi, prawidłowy przeprowadziły postępowanie, w tym postępowanie dowodowe i dokonały prawidłowej kwalifikacji wykonanych robót, a w konsekwencji podjęty słuszne rozstrzygnięcie. Wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 75 § 1 p.p.s.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Na zebrany w postępowaniu materiał dowodowy będący podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć składają się m.in. protokół kontroli z dnia 8 kwietnia 2025 r. wraz ze sporządzoną w czasie kontroli dokumentacją fotograficzną, wydruki ortofotomap pozyskane z portalu internetowego www.geoporta.gov.pl oraz oświadczenia skarżącego oraz organu administracji architektoczno – budowalnej. W ocenie Sądu wszystkie to dowody spełniają warunki z przytoczonego art. 75 § 1 k.p.a. i prawidłowo zostały przez organ dopuszczone w poczet materiału dowodowego, a po dokonaniu ich swobodnej oceny, zgodnie z art. na ich podstawie ustalono, że wbrew treści złożonego wniosku o uproszczoną legalizację, budowa nie została zakończona przez 2005 rokiem, albowiem pozyskane zdjęcia w sposób jasny wskazują, że pokrycie dachowe na budynku pojawiło się już po 2005 roku. Sąd nie ma wątpliwości, że taka musi być interpretacja dołączonych do akt administracyjnych zdjęć. Sąd podkreśla przy tym, że skarżący nie przedstawił przy tym żadnego kontrdowodu, ograniczając się wyłącznie do kwestionowania wartości dowodowej danych pozyskanych z oficjalnego rządowego portalu. Co więcej sam skarżący w skardze wskazuje na brak innych dowodów mogących wskazać datę zakończenia budowli, tj. jakichkolwiek świadków czy dokumentów. W takiej sytuacji, wydanie rozstrzygnięcia na podstawie map, które oczywiście, nie wskazują dokładnej daty zakończenia robót, ale w sposób niezbity wykazują, że roboty budowalne prowadzone były po 2005 roku, należy ocenić jako prawidłowe. Uproszczone postępowanie legalizacyjne, o jakie wnioskował skarżący, może być zastosowane w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Zatem jak słusznie podnosiły organy, kluczowe dla wszczęcia tej procedury było ustalenie, że budowa została zakończone przed 2005 rokiem. Wobec ustalenia, że roboty budowlane w zakresie dachu nie były wykonane po 2005 rokju, zasadne w ocenie Sądu było dalsze prowadzenia postępowania i wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. Zgodnie z tymi przepisami organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jednocześnie, stosownie do treści ust. 3 przytoczonego przepisu, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Jak wynika z akt sprawy, postępowaniu ustalono (a strona tego nie kwestionuje), że kontrolowany obiekt jest budynkiem jednobryłowym, parterowym z poddaszem użytkowym, częściowo podpiwniczonym, pokrytym dachem dwuspadowym, symetrycznym, stromym. Budynek wykonany na rzucie zbliżonym do prostokąta o wymiarach zewnętrznych: 10,12 m x 12,16 m i wysokości do kalenicy 8,45 m. Ściany budynku wykonane z pustaków żużlobetonowych "[...]". Strop nad piwnicą i parterem żelbetowy monolityczny. Strop nad poddaszem drewniany, połączony z więźbą dachową. Budynek w dniu kontroli w stanie surowym otwartym, z miejscowym uszkodzeniem od strony południowo-wschodniej. Uszkodzone są ściany zewnętrzne poddasza i fragment połaci dachowej, co (według oświadczenia właściciela budynku) jest konsekwencją pożaru. Budynek w stanie surowym, brak jest instalacji wewnętrznych, stolarki okiennej i drzwiowej, posadzek oraz tynków wewnętrznych. Ściany od zewnątrz niedocieplone, nieotynkowane. Dach pokryty dachówką z miejscowym uszkodzeniem pokrycia. Do budynku doprowadzono przyłącze kanalizacji sanitarnej, innych przyłączy brak. Budynek zlokalizowany jest w odległości 2,50 m od strony zachodniej od granicy z sąsiednimi działkami budowlanymi numer [...] i numer [...] oraz w odległości 7,50 m od strony północnej od granicy z działką drogową numer [...]. Prawidłowo również organy uznały, że budowa takiego rodzaju obiektu – budynku jednorodzinnego mieszkalnego wymagała i wymaga wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę, a wobec niespornego braku zgody budowlanej, należało – jak to uczyniono w sprawie – wszcząć postępowania legalizacyjne. W ocenie Sądu organy rozpatrujące sprawę prawidłowo również ustaliły, że adresatem postanowienia o wstrzymaniu robót musi być uznany aktualny właściciel budynku – inwestor. Za prawidłowe Sąd uznał również wreszcie, rozstrzygnięcie w zakresie konieczności zabezpieczenia terenu budowy. Aktualny stan budynku, potwierdzony w szczególności dokumentacją fotograficzną potwierdza, że obiekt niszczeje i obecnie możliwe jest zagrożenie wynikające z ego stanu – odpadające elementy tynku lub pokrycia dachowego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło