II SA/Wr 9/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-04-29
Skład orzekający: Władysław Kulon, Olga Białek, Ireneusz Dukiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego w celu podjęcia pracy zawodowej, połączone z brakiem możliwości powrotu do lokalu z powodu konfliktu z właścicielem (teściową) i wymiany zamków, stanowi podstawę do wymeldowania z pobytu stałego?Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca pobytu stałego w celu podjęcia pracy zawodowej, które trwa od wielu lat i wiąże się z przeniesieniem centrum życiowego do innej miejscowości, stanowi podstawę do wymeldowania. Brak możliwości powrotu do lokalu z powodu konfliktu z właścicielem i wymiany zamków nie wyłącza wymeldowania, jeśli osoba ta nie podjęła skutecznych środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania.Stan faktyczny
Skarżący E. G. został wymeldowany z pobytu stałego na wniosek swojej teściowej, właścicielki lokalu. Organ I instancji i Wojewoda D. uznali, że skarżący opuścił lokal dobrowolnie i trwale w celu podjęcia pracy zawodowej w innym mieście, koncentrując tam swoje centrum życiowe. Skarżący kwestionował te ustalenia, twierdząc, że jego wyjazd miał charakter czasowy, a powrót uniemożliwia mu teściowa poprzez wymianę zamków. Podkreślał również swój stan zdrowia i trudności z powrotem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Władysław Kulon (spr.), Sędziowie Sędzia WSA - Olga Białek, Sędzia WSA - Ireneusz Dukiel, , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta N. z dnia [...] r. nr [...], którą orzeczono o wymeldowaniu E. G. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego w miejscowości N. przy ul. A. F. [...]. Stan faktyczny i prawny sprawy, w której zapadły wyżej wskazane rozstrzygnięcia przedstawia się następująco.
Wnioskiem z dnia 27 maja 2014 r. I. Z. właścicielka lokalu mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. A. F. [...] w N. wystąpiła do Burmistrza Miasta N. o wymeldowanie E. G. z przedmiotowego lokalu. Inicjatorka postępowania na uzasadnienie wniosku podała, że jest właścicielką lokalu na podstawie umowy kupna-sprzedaży, na dowód czego przedłożyła akt notarialny Rep. A nr [...] sporządzony w Kancelarii Notarialnej w N. w dniu 5 września 2013 r. i podała, że E. G. od pięciu lat nie zamieszkuje w lokalu przy ul. A. F. [...] w N.. Pismem z dnia 29 maja 2014 r. zawiadomiono I. Z. i E. G. o wszczęciu postępowania w sprawie, by następnie podjąć działania ukierunkowane na ustalenie stanu faktycznego sprawy, które przybrały formę przesłuchania stron postępowania oraz świadków w sprawie, co znalazło odzwierciedlenie w zebranym przez organ I instancji materiale dowodowym. Nadto w celu ustalenia przebywania E. G. w lokalu mieszkalnym w N. prowadzono korespondencję m.in. z N. Towarzystwem Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. oraz z Komisariatem Policji w N..
Po zakończeniu czynności wyjaśniających Burmistrz Miasta N. zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami administracyjnymi, zaś w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], którą orzekł o wymeldowaniu E. G. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego w miejscowości N. przy ul. A. F. [...]. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. 2013 r., poz. 267 ). W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej przytoczono oświadczenia do protokołu przesłuchania I. Z., gdzie podała ona, że ,,zięć E. G. pozostawił część rzeczy w jej mieszkaniu, ubrania, rower i inne, które ona spakowała i przeniosła do suszarni. Jej córka I. G. od dziesięciu lat pracuje we Włoszech, od ponad trzech lat nie utrzymuje żadnych kontaktów z E. G.. W grudniu 2014 r. córka przyjeżdża do Polski i ma zamiar złożyć pozew rozwodowy. Do maja 2012 r. zięć przesyłał jej pieniądze na opłaty za mieszkanie i pomoc finansową dla syna M.. Od czerwca 2012 r. nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Nie widzi ona możliwości wspólnego zamieszkania z zięciem o czym go poinformowała już ponad rok temu. Córka ma zamiar rozwieść się z E. G., wnuk M. również nie utrzymuje z nim kontaktów. Ostatni raz E. G. był w jej mieszkaniu w ubiegłym roku, była to krótka wizyta, podczas której zabrał kilka rzeczy. Od tej wizyty nie widziała E. G. ". Z przywołanego w treści decyzji oświadczenia E. G. wynika, że w związku z brakiem zatrudnienia w N. od 2007 r. pracuje on poza miejscem stałego zameldowania. Od 13 grudnia 2007 r. posiada umowę o pracę na czas nieokreślony i obecnie pracuje w O.. Ze względu na stan zdrowia stara się obecnie o zasiłek rehabilitacyjny i po jego uzyskaniu zamierza zamieszkać w N. pod adresem stałego zameldowania. Nigdy nie opuścił dobrowolnie miejsca pobytu stałego z zamiarem wymeldowania się i zamierza jak najszybciej tam powrócić. W mieszkaniu tym posiada dorobek całego życia i większość rzeczy osobistych. Przez cały okres nieobecności uczestniczył w kosztach utrzymania lokalu, czynszu i dostawy mediów. Wymeldowanie z pobytu stałego jest możliwe gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne, a w jego przypadku nie zachodzi żadna z wymienionych przesłanek ponieważ wyprowadził się ze względu na pracę zawodową i wyprowadzka ma charakter czasowy. Nie miał zamiaru opuszczenia lokalu na stałe i w żadnym innym miejscu nie założył ośrodka życiowych interesów i zamierza powrócić do tego mieszkania.
W dalszej części uzasadnienia decyzji Burmistrz Miasta N. odwołał się do dowodów zebranych w sprawie w postaci protokołów przesłuchania świadków, dokumentów przedstawionych przez Komisariat Policji w N. i Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. w N., by następnie przeprowadzić analizę przepisów prawa materialnego, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Zdaniem organu decyzyjnego I instancji w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wykazano w sposób nie budzący wątpliwości, że E. G. nie zamieszkuje w lokalu przy. ul. A. F. [...] od 2007 r., od tego czasu pracuje w O. i tam zamieszkuje w lokalu przy ul. T., gdzie był zameldowany na pobyt czasowy w okresie od 5 listopada 2008 r. do 31 grudnia 2009 r., a po otrzymaniu zawiadomienia o wszczętym postępowaniu w sprawie wymeldowania dokonał zameldowania na pobyt czasowy pod tym adresem na okres od 11 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. Pobyty w lokalu przy ul. A. F. [...] w N. były sporadyczne, a od dłuższego czasu w ogóle nie przebywał w tym lokalu. Opuszczenie lokalu miało dobrowolny charakter i podyktowane było podjęciem pracy w O.. Pozostawione rzeczy w lokalu nie są istotne do prowadzenia gospodarstwa domowego w innym miejscu, ponieważ jak wynika z dokumentów strona od 7 lat zamieszkuje poza stałym miejscem pobytu. Do maja 2012 r. E. G. przekazywał pieniądze na utrzymanie mieszkania oraz dla syna M. lecz należy uznać, że skoncentrował on swoje centrum życiowe w O., gdyż tam pracuje i mieszka od 7 lat, tam odbiera korespondencję, tam też obecnie się leczy, załatwia sprawy związane z rentą rehabilitacyjną i jak sam oświadcza ostatni raz w N. był w listopadzie 2013 r.
Odnosząc się do deklaracji strony o zamiarze powrotu do N. i zamieszkania w stałym miejscu zameldowania organ uznał, że przy ustalaniu zamiaru nie można opierać się na złożonym oświadczeniu osoby zainteresowanej lecz należy badać okoliczności potwierdzające wolę tej osoby. E. G. nie potrafi określić kiedy powróci do lokalu przy ul. A. F. [...] w N. i sam podkreśla, że jest w konflikcie z teściową I. Z., która nie widzi możliwości jego ponownego zamieszkania, ponieważ od 2 lat nie partycypuje on w kosztach utrzymania lokalu, od dłuższego czasu nie utrzymuje kontaktów z synem i żoną, doszło do zerwania związku z lokalem położonym w N. ul. A. F. [...] i założeniem w O. ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W tych okolicznościach organ uznał, że zostały spełnione ustawowe przesłanki do wymeldowania E. G..
W złożonym od decyzji odwołaniu E. G. wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, podając przy tym, że nie uwzględnia ona rzeczywistego stanu faktycznego jaki ma miejsce. Na uzasadnienie swoich twierdzeń autor odwołania podał, iż nie może zgodzić się z decyzją, gdyż narusza ona jego prawa i została wydana w oparciu o błędnie przyjęty stan fatyczny, nadto w uzasadnieniu zawiera ona przekłamania i nie uwzględnia jego trudnej sytuacji zdrowotnej i faktu, że nie opuścił lokalu w N. dobrowolnie i na stałe. Odwołujący się zwrócił uwagę na czynny udział w ponoszeniu kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania w N. w tym opłat związanych z czynszem i mediami. Z lokalu wyprowadził się w związku z pracą, co miało charakter czasowy. W obecnym miejscu zamieszkania przebywa ze względu na leczenie i ubieganie się o zasiłek rehabilitacyjny. Ponadto E. G. przywołał orzeczenie sądu administracyjnego i przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na tle których wykazywał brak zamiaru opuszczenia stałego miejsca zamieszkania i brak zamiaru założenia w aktualnym miejscu przebywania ośrodka życiowych interesów.
Wojewoda D. po rozpoznaniu odwołania w dniu [...] r. wydał decyzję nr S[...], którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Po przytoczeniu wynikającego z akt sprawy stanu sprawy oraz istotnych elementów rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego organ odwoławczy wskazał na treść przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych legitymującego I. Z. do zainicjowania postępowania o wymeldowanie E. G. z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ul. A. F. [...] w N.. Również w oparciu o przywołany normatyw wskazano na faktyczne opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego jako przesłankę warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca dotychczasowego stałego zameldowania. Przy czym zwrócono uwagę na konieczność opuszczenia tego miejsca w sposób trwały i dobrowolny. Organ II instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie cecha trwałości opuszczenia lokalu przez E. G. zachodzi, ponieważ wynika to z zeznań wnioskodawczyni i odwołującego się. Wymeldowany wyprowadził się z mieszkania przy ul. A. F. [...] w 2007 r., a ostatni raz był w mieszkaniu w listopadzie 2013 r.
Analizując zagadnienie dobrowolnego opuszczenia miejsca zameldowania zwrócono uwagę na takie aspekty jak sposób opuszczenia lokalu, koncentrację interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywną możliwość realizacji woli przebywania w nim. W realiach sprawy uznano, że E. G. deklaruje chęć powrotu do mieszkania należącego do I. Z., jednak nie jest to poparte żadnymi działaniami, które w ocenie organu odwoławczego świadczyłyby o tym, iż skarżący autentycznie chce realizować wolę przebywania w przedmiotowym lokalu. Odnosząc się do materiału dowodowego wskazano na oświadczenia E. G. , w których zapowiada on powrót do lokalu, ,,jak najszybciej", w lipcu lub sierpniu 2014 r. bez względu na to, czy zostanie mu przyznana renta. Tymczasem na dzień orzekania przez Wojewodę D. E. G. nie powrócił do mieszkania przy ul. A. F. [...] w N., co oznacza, że nadal przebywa on poza miejscem zameldowania na pobyt stały, choć jako główną przyczynę wyjazdu z N. wskazywał podjęcie zatrudnienia w innym miejscu.
Oceniając zagadnienie podnoszonego niedobrowolnego opuszczenia miejsca zamieszkania wskazano, że odwołujący się wyjechał do Wielkopolski w celach zarobkowych i był to wybór dokonany przez niego, który przesądził o koncentracji działalności życiowej poza N.. Z kolei z okoliczności korzystania przez niego z opieki medycznej w nowym miejscu zamieszkania i podjęcia tam starań o przyznanie renty wywiedziono, iż trwale związał on swoją sytuację życiową z innym miejscem niż lokal przy ul. A. F. [...] w N..
Wojewoda D. w uzasadnieniu decyzji zwrócił też uwagę na istnienie konfliktu pomiędzy E. G. i właścicielką mieszkania I. Z. zauważając, że nie widzi ona możliwości zamieszkiwania w jednym lokalu ze swoim zięciem, o czym go poinformowała. Względem przekazywania przez odwołującego się środków pieniężnych, w ocenie organu odwoławczego, fakt udokumentowania ich przelewu na rachunek wnioskodawczym nie jest wyrazem partycypowania w kosztach utrzymania lokalu, tym bardziej, iż w tytule przelewu nie widnieje informacja, z jakim przeznaczeniem odwołujący się przekazywał środki pieniężne swojej teściowej, która z kolei twierdzi, że była to po części pomoc finansowa dla syna E. G. . Wnioskodawczyni w protokole z dnia 5 czerwca 2014 r. stwierdziła, iż ostatni transfer środków nastąpił maju 2012 r., a od ponad dwóch lat zięć nie przesyła na jej konto żadnych pieniędzy. Okoliczność ponoszenia przez E. G. nakładów finansowych związanych z pracami remontowymi w przedmiotowym lokalu została oceniona przez organ w ten sposób, że nie jest on właściwy do rozstrzygania w kwestii rozliczeń finansowych pomiędzy stronami. Nie pozostał bez oceny organu odwoławczego także fakt zameldowania E. G. na pobyt czasowy pod adresem ul. T. w O. w okresie od 11 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. Podzielono jednak stanowisko Burmistrza Miasta N., że E. G. zameldowania na pobyt czasowy w O. dokonał już po doręczeniu mu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymeldowania go z pobytu stałego, co należy uznać za działanie intencjonalne, które ma na celu skomplikowanie stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji utrudnienia przy dowodzeniu zasadności wymeldowania skarżącego z miejsca zameldowania na pobyt stały.
Nie godząc się z wydanym rozstrzygnięciem E. G. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której wniósł o uchylenie decyzji i zasadzenie kosztów postępowania. Żądania skargi oparto na zarzucie nieuwzględnienia stanu faktycznego i wydania decyzji w oparciu o nieprawdziwe i nierzetelne dowody.
Skarżący podał, że w związku z brakiem zatrudnienia w miejscu zamieszkania w N. znalazł pracę w Stęszewie i pracował tam od dnia 31 stycznia 2007 r., natomiast z dniem 1 listopada 2009 r. świadczył pracę w miejscowości O.. Wobec braku możliwości znalezienia zatrudnienia w miejscu stałego zamieszkania i zameldowania i ostatecznie czasowo przebywał w O.. Aktualnie jego stan zdrowia uległ pogorszeniu i nie ma możliwości wykonywania pracy zawodowej, stara się jednak o zasiłek rehabilitacyjny i zamierza po jego uzyskaniu zamieszkać pod adresem stałego zameldowania. Nie ma żadnych praw do innego lokalu mieszkalnego i korzysta z uprzejmości znajomych, u których czasowo przebywa. Nie wprowadził się jeszcze do mieszkania w N. gdyż jest pod stałą opieką lekarza w O. i ze względu na zatrudnienie stara się w tym miejscu o zasiłek rehabilitacyjny. Poddawany jest leczeniu specjalistycznemu, co uniemożliwia mu zmianę miejsca leczenia do czasu jego zakończenia.
Skarżący podkreślił, że nie opuścił dobrowolnie stałego miejsca pobytu z zamiarem wymeldowania się i zamierza jak najszybciej do niego powrócić i cały czas ma taki zamiar. W mieszkaniu w N. pozostawił dorobek życia i rzeczy osobiste. Wszystkie tam są nadal. Na skutek działań teściowej, (wymiany zamków), nie mógł wcześniej wrócić do mieszkania, a przez cały czas nieobecności czynnie uczestniczył w kosztach utrzymania mieszkania, ponosił opłaty za czynsz i dostawę mediów. Zakwestionował stanowisko organu, że miało miejsce czterokrotne uiszczenie środków na rzecz teściowej, ponieważ skarżący złożył stałe zlecenie w banku i w każdym miesiącu na konto I. Z. dokonywane były wpłaty na koszty utrzymania mieszkania i ewentualne remonty.
Kontynuując skargę E. G. zauważył, że w jego przypadku nie zachodzi żadna z przesłanek wymeldowania w postaci opuszczenie miejsca pobytu w sposób trwały i dobrowolny, ponieważ wyprowadził się ze względu na pracę zawodową a wyprowadzka była wyłącznie czasowa, natomiast powrót uniemożliwia mu teściowa wymieniając zamki nie udostępniając lokalu. Nadto wskazał on, że nosi się z zamiarem złożenia pozwu o przywrócenie posiadania lokalu, czego do tej pory nie zrobił ze względu na stan zdrowia.
Na koniec odwołując się do orzecznictwa oraz przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skarżący negując ziszczenie się ustawowych przesłanek wymeldowania nie zgodził się ze stanowiskiem wynikającym z zaskarżonej decyzji, że nie podjął żadnych działań w kierunku powrotu do miejsca zameldowania. Podał przy tym, iż stanowisko to jest nietrafne ponieważ nie wzięto pod uwagę faktu, że jest w trakcie bardzo poważnego leczenia i znajduje się pod opieką lekarzy w miejscu aktualnego pobytu, gdzie podlega pod właściwy Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W Wielkopolsce nie koncentruje się jego życie osobiste, a działalność życiową zamierza kontynuować w N., jednak do czasu zakończenia leczenia musi pozostać w obecnym miejscu pobytu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. podtrzymał stanowisko zaprezentowane w decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości wymeldowania skarżącego E. G. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego w N. przy ul. A. F. nr [...].
Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie należą do aktów rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Stosownie zaś do art. 15 ust. 2 powołanej powyżej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest uznanie, iż wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu rozumiane inaczej jako nieprzebywanie w lokalu.
Podkreślić przy tym należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183). Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela) to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, LEX nr 79243; V SA 108/00, LEX 49954; V SA 3078/00, LEX 78937). Nie jest dobrowolnym jedynie takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym.
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy uznać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący, w dacie orzekania przez organy administracji publicznej nie przebywał w mieszkaniu przy ul. Aleksandra Fredy w N.. Co więcej przebywanie skarżącego poza miejscem zameldowania posiada w istocie wieloletni charakter bowiem datuje się na rok 2007 r., kiedy to podjął on pracę w S. a następnie w O.. Jakkolwiek przebywanie poza miejscem zameldowania w związku ze świadczeniem pracy nie jest okolicznością powodującą wymeldowanie, należy jednak zwrócić uwagę na to, że w niniejszej sprawie poza zmianą miejsca pracy i związaną z tym zmianą miejsca przebywania doszło do przeniesienia centrum życiowego E. G. . Na przestrzeni czasu analizowanego przez organy administracyjne w toku postępowania przebywanie skarżącego w miejscu zameldowania miało charakter incydentalny. Jak wykazano w trakcie postępowania z dowodu z przesłuchania wnioskodawczyni, świadków, a i samego skarżącego, jego ostatni pobyt w przedmiotowym mieszkaniu miał miejsce w listopadzie 2013 r. Biorąc pod uwagę fakt, że przebywanie poza miejscem zameldowania trwa od ponad 7 lat, zaś ostatnia wizyta w N. również datuje się na okres dość odległy trudno za zasadne uznać twierdzenia strony, jakoby nieprzerwanie w rzeczonym lokalu koncentrowało się jego centrum życiowe.
Podjęta w toku postępowania próba wykazania partycypacji w kosztach utrzymania mieszkania nie może wpłynąć na poprawność wydanej decyzji. Zauważyć należy, że skarżący istotnie przekazywał na rzecz I. Z. środki finansowe. Z dokumentacji zebranej w aktach administracyjnej, uzupełnionej na etapie zaskarżenia decyzji, niesprzecznie wynika, że E. G. przekazywał środki finansowe I. Z.. Słusznie jednak organ podał, że w tytule przelewu nie wskazano celu na jaki one mają być przeznaczone, zaś sama I. Z. wskazuje, ze środki te stanowiły pomoc finansową dla syna skarżącego. Trudno więc oceniać na jaki cel środki były przekazywane, niemniej jednak organ zajął zasadne w ocenie Sądu stanowisko, że uczestniczenie w kosztach utrzymania mieszkania jako zagadnienie podlegające kognicji sądu powszechnego nie ma znaczenia w postępowaniu prowadzonym w sprawie wymeldowania. Na marginesie dodatkowo zauważyć przyjdzie, że z dokumentacji zebranej przez organ i uzupełnionej przez skarżącego wynika, że skarżący wykazuje przekazywanie środków w latach 2011-2012, natomiast nie wykazał aby podobne zdarzenia miały miejsce w latach 2013-2014, a więc w czasie prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie i w okresie go poprzedzającym, co nie daje podstaw do analizowania jaka ilość środków została faktycznie przekazana i ile przelewów dokonano. Przynajmniej bowiem w okresie ostatnich dwóch lat skarżący nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu mieszkalnego przy ul. A. F. w N..
Skarżący wywodzi jakoby przebywanie poza miejscem zameldowania związane było ze świadczeniem pracy w innych miejscowościach, a obecnie z leczeniem i ubieganiem się o świadczenie rehabilitacyjne. Wobec zebranych dowodów okoliczności świadczenia pracy i stanu zdrowia skarżącego nie budzą wątpliwości, niemniej jednak niezasadne jest wywodzenie z tych okoliczności koncentrowania centrum życiowego w lokalu w N.. Nie można tracić z pola widzenia okoliczności, iż stan zdrowia E. G. uległ zmianie w ostatnich latach, zaś pracę poza N. podjął w 2007 r. Na przestrzeni lat 2007-2014 poza przekazywaniem środków finansowych, których przeznaczenia ostatecznie i jednoznacznie nie określono, nie wykazano innych okoliczności świadczących, że skarżący w N. posiadał swoje centrum życiowe. Skoro bowiem podstawę do wymeldowania stanowi przebywanie poza miejscem zameldowania okres 3 miesięcy, natomiast w niniejszym przypadku skarżący przebywa w innym miejscu przez okres kilku lat trudno uznać, że z mieszkaniem w N. wiąże on centrum życiowe. Nie wykazał on nadto aby w przedmiotowym lokalu znajdowały się przedmioty niezbędne do codziennego użytku, skoro w lokalu ostatni raz był w 2013 r., a pozostawione w lokalu przedmioty nie umożliwiły mu normalnego funkcjonowania czy nie powodowały to szczególnego rodzaju dyskomfortu, bowiem na tego rodzaju okoliczności skarżący nie wskazuje w toku całego postępowania a nawet w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego.
Aktualne leczenie w miejscu przebywania nie podważa stanowiska organów obu instancji o koncentracji działalności życiowej poza miejscem zameldowania. Podnoszona wola powrotu do N. nie wynika bowiem z żadnych innych poczynań E. G. przedsięwziętych w tym kierunku. Stan zdrowia i poddawanie się leczeniu w innym miejscu można w tych okolicznościach poczytać jako próbę uzasadnienia braku stosownych czynności zmierzających do wskazywanego celu. Nie można również tracić z pola widzenia oświadczeń wnioskodawczyni o braku możliwości zamieszkiwania E. G. w lokalu przy ul. A. F. . Przedstawione powyżej okoliczności jednoznacznie, w ocenie Sądu, wskazują, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i sytuacja taka ma charakter trwały, bo wieloletni i nie można też przyjąć, aby było w nim skoncentrowane jego centrum życiowe.
Przechodząc do przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu należy zwrócić uwagę, że skarżący wyklucza taką sytuację poprzez wskazanie świadczenie pracy w innym miejscu, aktualny stan zdrowia oraz brak dostępu do mieszkania wynikający z wymiany zamków w drzwiach przez teściową. Jak już powiedziano samo świadczenie pracy poza miejscem zameldowania czy zamieszkania nie powoduje podstawy do wymeldowania, jednak organy słusznie jako podstawę wskazały utworzenie przez skarżącego swojego centrum życiowego w nowym miejscu. Okoliczności związane z leczeniem dotyczą nieodległego czasokresu, w sytuacji, gdy E. G. poza N. przebywa od kilku lat. Stwarzanie z kolei przeszkód przez teściową w zamieszkiwaniu w lokalu przy ul. A. F. nie może być oceniane jako przesłanka wykluczająca dobrowolność opuszczenia lokalu, ponieważ w ciągu kilku lat skarżący nie podjął żadnych działań wskazujących na chociażby próbę zmiany tego stanu rzeczy, poza deklaracją zawartą w skardze o zamiarze złożenia pozwu o przywrócenie posiadania. Zdaniem Sądu istnienie przeszkody faktycznej takiej jak wymiana zamka w drzwiach, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie, o ile osoba, której postępowanie dotyczy, podejmuje środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W przedmiotowej sprawie skarżący od 2007 r. nie podjął żadnych działań zmierzających do umożliwienia mu z korzystania z lokalu, zaś zabiegi o przywrócenie utraconego posiadania przybrały wyłącznie formę deklaracji. Tym samym uznać należało, że skarżący nie podjął skutecznie działań zmierzających do przezwyciężania faktycznego uniemożliwienia korzystania mu z lokalu mieszkalnego.
W świetle zebranego materiału dowodowego sprawy przyjdzie stwierdzić, że organy zarówno I jak i II prawidłowo uznały, że skarżący nie zamieszkuje w sposób stały w lokalu przy ul. A. F. [...] w N.. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał braku dobrowolności, odnoszącego się do opuszczenia przez niego nieruchomości, w której był zameldowany i w tym stanie rzeczy podzielić należy stanowisko organów meldunkowych, że opuścił on przedmiotowy lokal bez wymeldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Na koniec przypomnieć należy, że stosownie do art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jedynie potwierdza fakt pobytu danej osoby w przedmiotowym lokalu. Nie wiąże się zatem z kwestią własności tego lokalu ani prawem do dysponowania nim. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem ciążącej na organie administracji powinności dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX 159189.) Kwestię tę rozpoznawał także Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, OTK-A 2002, Nr 3, poz. 34, stwierdził, iż ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim. Przepisy meldunkowe nie mogą bowiem służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam faktycznie nie przebywa.
Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż organy administracji działały zgodnie z prawem i dokonały prawidłowej interpretacji przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekając o wymeldowaniu skarżącego, a skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło