II SA/Wr 902/11

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częścio-wym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W.... w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu robót budow-lanych polegających na budowie budynku mieszkalnego, gospodarczego i garażu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. We wniosku złożonym w dniu 29 grudnia 2011 r. na urzędowym formularzu skarżący wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując, iż ma 78 lat, gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, a łączny ich do- chód brutto wynosi 6.080 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych wniosko- dawca wymienił: dom o pow. 170 m2, nieruchomość rolna o pow. 0,3963 ha, garaż i budynek gospodarczy. Dodał, że posiada oszczędności w wysokości 140 000 zł. W piśmie z dnia 18 stycznia 2001 r. skarżący oświadczył, że nie podtrzymuje swojego wniosku w zakresie ustanowienia adwokata i poinformował, że posiadane oszczędności "przewidziane są na wyposażenie wybudowanego domu, zastąpienie prowizorycznych materiałów pełnowartościowymi, zainstalowanie ogrzewania solarnego, wykonania utwardzenia powierzchni komunikacyjnej przy domu". Dodał, że opłacają czynsz i opłaty dotyczące mieszkania przy ul. P., bo chociaż jest ono własnością ich syna, to przysługująca im dożywotnia służebność zobowiązuję ich do tego. Podniósł, że na lekarstwa wydatkują około 200 zł. Z załączonych do akt dokumentów wynika, że dochód skarżącego i jego żony wynosi łącznie netto 5.189, 18 zł, a ich wydatki kształtują się następująco: czynsz za mieszkanie- 467, 42 zł; opłata za energię elektryczną łącznie- 368, 43 zł; za gaz- 45, 19 zł; składa ubezpieczenia na życie- 159 zł; za TV i Internet- 48 zł; za telefon- 31,32 zł. Z akt sprawy wynika, że w dniu 23 grudnia 2011 r. (tj. przed złożeniem ww. wniosku) skarżący zlecił przelew na konto bankowe Sądu kwoty wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnoioskodaw- ca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełniła ww. obowiązku. Skarżący nie wyka- zał bowiem, że konieczność poniesienia ewentualnych przyszłych kosztów sądowych mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Podkreślić przy tym należy, iż na aktualnym etapie postępowania nie istnieje obowiązek pokrywania jakichkolwiek kosztów, a przedmiotowy wniosek nie może mieć zastosowania do uiszczonego już wcześniej wpisu sądowego od skargi (500 zł), gdyż wniosek dotyczyć może tylko kosztów aktualnych lub przyszłych, a w momencie złożenia wniosku (29.12.2011 r.) wpis sądowy od skargi był już uiszczony (23.12.2011 r.). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego win- no być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest spo- łeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być za- spokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. O zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawcy o tym, iż kwalifikuje się do przy- znania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych (w szczególno- ści wysokość dochodu, posiadane oszczędności), możliwości zarobkowych i mająt- kowych wnioskodawcy (i innych osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe) przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania wnioskodawcy wydat- ków oraz kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżącego mają charakter stały i są jak na warunki polskie wysokie (ponad 5 000 zł netto). Skarżący posiada oszczędności w deklarowanej wysokości 140 000 zł (w tym w dniu 20.12.2011 r. dokonał likwidacji lokaty w wysokości prawie 9 000 zł). Nieuzasadnione jest przeświadczenie wniosko- dawcy, iż posiadane przez niego oszczędności nie może przeznaczyć na koszty są- dowe, gdyż przewidział jej na sfinansowanie urządzenia posiadanego domu. Wska-zane przez skarżącego okoliczności nie stanowią – w świetle ww. przepisów- prze- szkody uniemożliwiającej uszczuplenie mu posiadanych oszczędności w celu opła- cenia kosztów postępowania prowadzonego z jego inicjatywy i w jego interesie. Wskazywane wydatki nie mają bowiem charakteru niezbędnego, podobnie jak np. wydatki dokonane: w dniu 9.11. 2011 r. -na rzecz J. G.czy w dniu 28.11. 2011 r. -na rzecz M. C.. Nie można również uznać za wydatku niezbędnego ponoszenie przez skarżącego kosztów utrzymania mieszkania będącego własnością jego syna. Myli się skarżący uważając, że z tytułu dożywotniej służebności mieszkania ciąży na nim ww. obowiązek, jest bowiem wręcz przeciwnie. Zgodnie bowiem z art. 908 § 1 kodeksu cywilnego "Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. § 2. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy służebnością mieszkania.... służebność ta należy do treści prawa dożywo- cia." Podkreślić też należy, iż z przedłożonych wyciągów bankowych wynika, iż wnio-skodawca i jego żona od dłuższego czasu systematycznie korzystają z instrumentów kredytowych (kredyt w G., karty kredytowe, debet w rachunku) nie zważając na saldo rachunku w tej sytuacji niczym nieuzasadnione jest jego twierdze- nie, iż nie posiada źródła z którego mógłby pokryć ewentualne przyszłe koszty sądo- we. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nierucho- mym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem kredytu lub podlegać obro- towi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.