II SA/Wr 902/14

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ć. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia... w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z wpisu sądowego do skargi w zakresie przekraczającym kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i małoletnim dzieckiem, łączny ich dochód (wynagrodzenia ze stosunku pracy) wynosi 5.751, 85 zł, a ich koszty kształtują się następująco: opłata za energię elektryczną – 120 zł; za gaz- ok. 300-400 zł; za drzewo opałowe- ok. 100 zł; rata kredytu- 1.650 zł; koszty dojazdu do pracy (paliwo)- ok. 500 zł. Poinformowała, że na rachunku oszczędnościowym w I. stan środków wynosi 2.200 zł, przy czym kwota 1.500 zł to pożyczka otrzymana od jej matki na poczet kosztów postępowania wytoczonego bankowi, który udzielił im kredyty hipotecznego w CHCF (hipoteka ustanowiona na nieruchomości wynosi 5....zł). Dodała, że posiada dom o pow. 120 m2. W piśmie z dnia 13 lutego 2015 r. wnioskodawczyni sprecyzowała, że żąda jedynie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przy czym oświadczyła, że jest w stanie opłacić wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Poinformowała, że aktualnie ich kredyt do zapłaty wynosi 120.000 CHCF (t.j. ok. 480.000 zł), kwota 1.500 zł otrzymana od matki jest darowizną i istnieje konieczność pokrycia kosztów dwóch postępowań (z pozwu zbiorowego oraz z pozwu indywidualnego o "zapłatę nadpłaty") i posiadane oszczędności są na ten cel przeznaczone. Dodała, że sytuacja związana z przedmiotową sprawą spowodowała u niej poważne problemy zdrowotne, również jej córka leczy się na poważne schorzenia. Z załączonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że: płacą abonamenty telefoniczne w wysokości 149 zł i 119 zł oraz abonament telewizji .... w wysokości 54 zł i abonament internetowy w wysokości 50 zł; w krótki odstępie czasowym zakupili dwie ekskluzywne torebki damskie za łączną kwotę 800 zł; otrzymali zwrot VAT za materiały budowlane w wysokości 1.983 zł oraz odszkodowanie z P.- łącznie ok. 500 zł; za gaz płacą- 273,37 zł; za przedszkole – 113 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). Podniesione przez skarżącą w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku tylko w części. Konieczność partycypowania przez skarżącą w kosztach sądowych znajduje uzasadnienie w posiadanej przez nią sytuacji materialnej, w szczególności, iż sama wnioskodawczyni przyznała, że jest w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 100 zł. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich), w szczególności, że skarżąca przyznała, że uzyskała bezzwrotne wsparcie finansowe od swojej matki. Obniżenie standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżących są jak na warunki polskie wyższe niż przeciętne i mają charakter stały, co pozwalało i pozwala na planowanie wydatków- celem zabezpieczenia, choćby w części, dalszych kosztów sądowych. Istotne jest przy tym, że niektórych ze wskazanych przez skarżącą wydatków nie można uznać za niezbędne np. znaczna opłata abonamentowa za telewizję satelitarną, za Internet czy opłata za usługi telefonii komórkowej. Podkreślić przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek również nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Nie uzasadnione jest także przekonanie skarżącej, że obowiązek zapłaty kosztów postępowania jakie prowadzi przed sądem powszechnym (dot. kredytu hipotecznego) jest ważniejszy niż konieczność pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Co ciekawe skarżąca pomimo, że przedstawia jako bardzo trudną swoją sytuację materialną i żąda pomocy Państwa (czyli innych obywateli), jednocześnie potrafi przeznaczyć znaczne środki na ekskluzywne rzeczy np. na torebki za 400 zł, na kosmetyki po 100 zł czy zegarek za 260 zł. Dodać należy, iż w ostatnim czasie rodzina skarżącej otrzymała dodatkowe środki finansowe (zwrot VAT, odszkodowanie). Nadto- z przedłożonych wyciągów bankowych wynika, iż wnioskodawczyni od dłuższego czasu systematycznie korzysta z instrumentów kredytowych nie zważając na saldo rachunku w tej sytuacji niczym nieuzasadnione jest jej twierdzenie, iż nie posiada źródła z którego mógłby pokryć koszty sądowe. Skarżąca z kolei nie przedłożyła aktualnego wyciągu z "otwartego konta oszczędnościowego" prowadzonego przez I.., tym samym uniemożliwiła pełną ocenę swojej sytuacji finansowej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.