II SA/Wr 918/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant apl.prok. Piotr Góralski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu Anny Głowacińskiej sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, art. 37 k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity Dz.U. nr 6 poz. 56 z 2001r. z późn. zm./ po rozpatrzeniu odwołania S. K. od decyzji Starosty Powiatu S. z dnia [...]r. Nr [...] orzekającej o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia stwierdzono, że decyzją administracyjną Starosty Powiatu S. odmówiono przyznania S. K. prawa do świadczenia przedemerytalnego ze względu na niespełnienie warunków określonych w art. 37 k ust 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Od decyzji tej zainteresowana złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, bowiem przepracowała w byłym PGR ponad [...] lat. W toku postępowania odwoławczego na podstawie akt sprawy ustalono, że S. K. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. w dniu [...] r. uzyskując status bezrobotnego bez prawa do zasiłku. W dniu [...]r. S. K. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w związku z nowelizacją ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta Powiatu S. decyzją administracyjną z dnia [...] r. odmówił S. K. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego uzasadniając, że zainteresowana nie posiadała w dniu [...]r. statusu osoby bezrobotnej. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Stwierdził, że zgodnie z art. 37 k ust 9,10 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do świadczenia przedemerytalnego w wysokości 120% zasiłku przysługuje pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej, jeżeli w dniu 7.11.2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, 2) posiadał okres uprawniający do emerytury - wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4) zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Jak wynika z akt sprawy S. K. nie posiadała statusu bezrobotnego w dniu 7.11.2001r. tak więc brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia przedemerytalnego na zasadzie art. 37 k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W skardze na tę decyzję do sądu administracyjnego S. K. wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej sprawy. Zarzuciła, że została wprowadzona przez organ zatrudnienia w błąd poprzez doradzenie jej, by nie jeździła do urzędu w celu podpisu w ewidencji osób bezrobotnych, gdyż i tak nie ma dla niej pracy, a "zdrowotnie może przenieść się do męża rencisty", wobec czego straciła status osoby bezrobotnej. Powołała się na swój ponad [...] letni staż pracy w byłym PGR, wskazała na trudną sytuację materialną i zdrowotną i rodzinną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację. W odpowiedzi na wskazany wyżej zarzut skarżącej pismem z dnia [...]r. wskazano, że S. K. w dniu [...]r. przedłożyła w urzędzie pracy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności /okresowej - do dnia [...]r./, wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w S., a następnie w dniu [...]r. zgłosiła rezygnację z pośrednictwa powiatowego urzędu pracy, co zostało potwierdzone jej oświadczeniem i podpisem. W konsekwencji powyższego organ I instancji podjął decyzję o utracie przez S. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r. i wyłączył kartę rejestracyjną z ewidencji osób zarejestrowanych. Od decyzji tej S. K. nie wnosiła odwołania. Wskazano, że pracownicy urzędu pracy dokonują jedynie wyjaśnień obowiązujących przepisów, a ich praca nie mogła mieć charakteru doradzania, czy bezrobotny powinien się zgłaszać do urzędu pracy. Bezrobotni są informowani o swoim statusie i swoje decyzje mogą samodzielnie rozważyć. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle pisma organu z dnia [...]r. nie znalazł potwierdzenia zarzut skarżącej, że utraciła status osoby bezrobotnej poprzez udzielenie jej przez pracowników urzędów porad prowadzących do wyżej wymienionego skutku. Z nadesłanej dokumentacji wynika, że S. K. w dniu [...]r. zgłosiła i podpisała rezygnację z pośrednictwa urzędu pracy w S., w wyniku czego decyzją Starosty Powiatu w S. z dnia [...]r. orzeczono o utracie przez nią z tym dniem statusu osoby bezrobotnej. Od decyzji tej nie składała odwołania. Należy jednak zauważyć, że Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005r., sygn. akt K 19/02 /ogłoszonym w Dz.U. z dnia 12 kwietnia 2005r. nr 59, poz. 517/ stwierdzono, że art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zadudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154, poz. 1793) ustalający nowe brzmienie art. 37k ust. 9 pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, Nr 90, poz. 844, Nr 122, poz. 1143, Nr 128, poz. 1176, Nr 135, poz. 1268, Nr 137, poz. 1302, Nr 142, poz. 1380, Nr 166, poz. 1608, Nr 203, poz. 1966, Nr 210, poz. 2036 i 2037, Nr 223, poz. 2217 i Nr 228, poz. 2255 oraz z 2004 r. Nr 64, poz. 593, Nr 69, poz. 624 i Nr 96, poz. 959) w części, w jakiej zawiera zwrot: "w dniu 7 listopada 2001 r.", uzależniający prawo do świadczenia przedemerytalnego pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej od posiadania w tym dniu statusu bezrobotnego, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Otóż podkreślić trzeba przede wszystkim, iż zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w innych przepisach właściwych dla danego postępowania. W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest co do zasady powinność uchylenia takiej decyzji. Wskazać trzeba także, iż przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643) wprowadzono do Kodeksu postępowania administracyjnego artykuł 145a stanowiący, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1) oraz że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Tak więc podnoszona okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności danego aktu prawnego (podstawy decyzji administracyjnej) jest z woli ustawodawcy samodzielną podstawą wznowieniową. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./, - decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania skutkować powinno uwzględnieniem skargi, niezależnie od tego, czy Trybunał Konstytucyjny stwierdził utratę w określonym zakresie, czy też w całości mocy obowiązującej przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji, oraz tego, czy dane naruszenie ma wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 "b" ustawy Prawo o postępowaniu ..., ma bowiem na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. W świetle powyższego należy przyjąć, iż jest zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem - jak wykazano - powoływana okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego /przesłanką wznowieniową/, to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji /oraz decyzji organu pierwszej instancji/ przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji, gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie nadaje się do wykonania.