II SA/Wr 938/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca) Sędziowie - Sędzia NSA Barbara Adamiak - Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant - Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2004 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...],[...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji. Sygn. akt 3 II SA/Wr 938/2001 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. powołując art, 4, pkt 3 Ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. nr 90, poz. 575 z 1998 r. -tekst jednolity z późn. zm.) oraz § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), a także art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u A. P. choroby zawodowej narządu głosu i niedosłuchu pochodzenia zawodowego wymienionych w poz. 7 i 15 załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że strona zatrudniona była w okresach: * od [...] do [...] na stanowisku referenta działu handlowego w A S.A. we W., * od [...] do [...] na stanowisku nauczyciela zajęć praktyczno-technicznych w różnych szkołach podstawowych w tym w Szkole Podstawowej nr [...] we W. Ustalono także, że praca na stanowisku nauczyciela wymagała stałego i długotrwałego wysiłku głosowego. W 1997 r. A. P. przeszła na rentę z przyczyn ogólnych. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej - choroby narządu głosu wywołanej nadmiernym wysiłkiem głosowym – A. P. została przebadana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W., gdzie nie stwierdzono w krtani klinicznych cech choroby zawodowej, stwierdzono natomiast obustronne uszkodzenie słuch typu przewodzenia i odbiorczego małego stopnia, skrzywienie przegrody nosa lewostronne oraz przewlekły, zanikowy nieżyt nosa i gardła. W wyniku odwołania strony od orzeczenia lekarskiego Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy skierował sprawę do konsultacji przez Instytut Medycyny Pracy w S. Pani A. P. przebywała od [...] do dnia [...] na obserwacji klinicznej w wyżej wymienionym Instytucie. Na podstawie komisyjnego badania lekarskiego laryngologicznego oraz wyniku badania stroboskopowego nie stwierdzono w obrębie krtani zmian patologicznych, które mogłyby być uznane za chorobę zawodową narządu głosu. Stwierdzony nieżyt prosty gardła i krtani nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Został też stwierdzony badaniem audiomertycznym obustronny ubytek słuchu (w wielkości UP-12 dB, UL-25 dB) jednak ze względu na wielkość ubytku oraz brak danych o narażeniu zawodowym na ponadnormatywny hałas brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. W związku z powyższym dokonano zgłoszenia o nierozpoznaniu choroby zawodowej. W dniu [...] zostały wydane przez Instytut Medycyny Pracy Zdrowia 2 Sygn. akt 3 II SA/Wr 938/2001 Środowiskowego w S. dwa orzeczenia lekarskie w których stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W pierwszym stwierdzono brak podstaw do stwierdzenia choroby narządu głosu, a w drugim niedosłuchu pochodzenia zawodowego, przy czym w tym drugim wypadku wskazano na brak danych o narażeniu zawodowym na ponadnormatywny hałas. Powiatowy Inspektor Sanitarny wszczął w dniu [...] postępowanie wyjaśniające w związku ze zgłoszeniem braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu i słuchu oraz niedosłuchu pochodzenia zawodowego. W związku z brakiem danych o narażeniu zawodowym na ponadnormatywny hałas wezwał Szkołę Podstawową nr [...] będącą ostatnim zakładem pracy strony, do przesłania formularza postępowania wyjaśniającego w związku ze zgłoszeniem choroby zawodowej, charakterystyki stanowiska pracy z zakresem czynności, trzy ostatnie badania okresowe oraz pomiary czynników szkodliwych z okresu zatrudnienia (hałasu). W odpowiedzi na powyższe pismo Pracodawca przesłał część żądanych dokumentów w tym: * formularz postępowania wyjaśniającego w którym lekarz specjalista laryngolog stwierdza podejrzenie występowania niedomagania strun głosowych, guzków śpiewaczych oraz stwierdził osłabienie słuchu typu odbiorczego, * charakterystykę stanowiska pracy wraz z zakresem czynności, * wykaz zwolnień lekarskich i urlopów zdrowotnych wykorzystanych przez A. P. w okresie od [...] do dnia [...]. * przedstawiono również informację o tym, że pracownicy pedagogiczni narażeni są na hałas tylko w czasie przerw międzylekcyjnych czyli około półtorej godzinny dziennie. W dniu [...] Miejska Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna wykonała pomiary natężenia hałasu w Szkole Podstawowej nr [...] we W. W omówieniu wyników pomiaru wskazano na brak możliwości odtworzenia warunków z lat ubiegłych, wskazywano jednak, że mogły one być bardziej niekorzystne niż w chwili obecnej. Na podstawie przeprowadzonych badań, na chwilę ich wykonania nie stwierdzono przekroczenia żadnego parametru oceny hałasu. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. podtrzymał decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. P., w uzasadnieniu powyższej decyzji powtarzając argumenty organu I instancji, wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwa warunki: 3 Sygn. akt 3 II SA/Wr 938/2001 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. W rozpatrywanym przypadku podejrzenia choroby narządu głosu, pomimo istnienia narażenia na nadmierny wysiłek, w związku z wykonywaniem przez 25 lat zawodu nauczyciela obydwie placówki upoważnione do rozpoznania choroby zawodowej - Wojewódzki Ośrodek Pracy we W. i Instytut Medycyny Pracy w S. - były zgodne co do faktu, iż zmiany chorobowe w obrębie krtani nie dają podstaw do rozpoznania u pacjentki choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Co do drugiego schorzenia dotyczącego narządu słuch, udokumentowany brak przekroczeń natężenia hałasu potwierdzony w pomiarach środowiskowych wykonanych w dniu [...] przez Miejską Stację Sanitarno-Epidemiologiczną we W., charakter oraz wielkość ubytków słuch małego stopnia stwierdzone przez Wojewódzki Ośrodek Pracy we W. i Instytut Medycyny Pracy w S. nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Od powyższej decyzji A.P. wniosła w dniu [...] skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu powyższej skargi zarzuciła złą interpretację przepisów i pominięcie faktu, że przepracowała ona w zawodzie nauczyciela 25 lat będąc narażona na hałas i nadmierny wysiłek głosu, co spowodowało u niej przewlekłą chorobę narządu głosu i niedosłuchu pochodzenia zawodowego. Uważa, że obydwie choroby pozostają w bezpośrednim związku z wykonywanym zawodem. Zarzuca też, że dla oceny istnienia choroby zawodowej nie może mieć znaczenia wielkość ubytku słuchu, fakt ten bowiem może mieć tylko znaczenie w ocenie zdolności do pracy i przy ustaleniu wielkości odszkodowania. Skarżąca podniosła również to, że w okresie wykonywania przez nią pracy zawodowej natężenie hałasu mogło mieć inne rozmiary ze względu na gorsze warunki pracy. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), z dniem 01.01.2004 r. przestała obowiązywać ustawa z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym a sprawy w których skargi zostały 4 Sygn. akt 3 II SA/Wr 938/2001 wniesione do NSA przed dniem 01.01.2004 r., podlegają rozpatrzeniu - zgodnie z art. 97 § 1 cytowanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej dalej w skrócie jako p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) -Sąd Administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) zwanego dalszej części tego uzasadnienia rozporządzeniem. Z przepisu tego wynika, że definicja choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy sytuacji - określonego związku przyczynowego, objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy, których bardziej szczegółowe określenia zawarte jest w ust. 2 wymienionego wyżej rozporządzenia. W pozycji 15 wykazu chorób zawodowych znajduje się: "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Podkreślić przy tym należy, że w świetle powyższego przepisu brak jest podstaw prawnych, aby przedmiotowe pojęcie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu analizować ze względu na stopień tego uszkodzenia. Drugim z czynników mających przesądzające znaczenie dla rozpoznania choroby zawodowej jak to już wyżej wskazano jest działanie czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. W rozpoznawanej sprawie organy orzekające opierając się między innymi na orzeczeniach lekarskich oraz prowadzonych pomiarach dotyczących natężenia hałasu, uznały iż brak jest podstaw przyjęcia, że stwierdzony u skarżącej uszkodzenie słuchu ma znamiona choroby zawodowej, ponieważ według opinii lekarskiej obustronne wielkości ubytków słuch nie osiąga takiego nasilenia, aby z lekarskiego punktu widzenia można było rozpoznać chorobę zawodową narządu słuch, oraz wykonane pomiary hałasu nie wykazały przekroczenia norm dopuszczalnych. Sąd nie podziela powyższego stanowiska. Po pierwsze, tak jak to już wyżej wskazano uszkodzenie słuchu wywołane hałasem występującym w środowisku pracy stanowi chorobę zawodowa niezależnie od stopnia tego uszkodzenia. Okoliczność więc, że skarżąca ma ubytek słuch w prawym uchu na poziomie 12 dB, a lewym na poziomie 25 dB, w świetle przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r., nr 65, poz. 294 ze zm.) obowiązującego na dzień 5 Sygn. akt 3 II SA/Wr 938/2001 wydania przedmiotowej decyzji nie jest okolicznością przesądzającą wykluczenie choroby zawodowej. W orzeczeniu lekarskim z [...] Instytut Medycyny w S. nie stwierdził, że jest to niedosłuch o charakterze przewodzeniowo-odbiorczym, nie wynika z tego orzeczenia też jakie są poprawki odliczenia ubytku słuch na wiek, a także brak jest stwierdzenia innych przyczyn niedosłuchu. Również fakt, że przeprowadzone w dniu [...] pomiary hałasu nie wykazały przekroczenia obowiązujących norm na dzień przeprowadzania badania nie przesądza, że natężenie hałasu przekraczające dopuszczalne normy nie występowało w ciągu całego okresu pracy skarżącej w szczególności, że w wynikach badań stwierdza się, że nie można odtworzyć warunków pracy z lat ubiegłych, a organizacja zajęć oraz charakter tych zajęć uległy zmianie. Zmiana powyższa polega m.in. na tym, że prowadzone są zajęcia techniczne o innym profilu, zmniejszyła się ilość klas w szkole, a także zmieniła się organizacja zajęć a w związku z tym zmniejszyła się ilość dzieci przebywających jednocześnie na przerwach. Powyższe okoliczności, podkreślone w wynikach badań, dają podstawy do przyjęcia, że warunki pracy skarżącej mogły być znacznie gorsze i niewątpliwie mogła być narażona na działanie czynników mających wpływ na pogorszenie słuchu, wbrew stanowisku wyrażonemu w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Nie można zatem wykluczyć, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego związku przyczynowego objętej wykazem choroby (uszkodzenie słuchu) z warunkami pracy. Według § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się również okres zatrudnienia, a skarżąca na stanowisku nauczyciela zajęć praktycznych zatrudniona była [...] lat. Sąd podziela natomiast stanowisko wyrażone uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, że przeprowadzone badania nie dają podstaw do uznania u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu i w tym zakresie zarzuty skargi uznał za nieuzasadnione. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., a także wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. 6