II SA/Wr 946/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (J.t. z 2001r. Dz.U. Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji Kierownika Filii Powiatowego Urzędu Pracy w S., działającego z upoważnienia Starosty Powiatu w Ś., z dnia [...]r., nr [...], orzekającej o odmowie przyznania M. C. prawa do świadczenia przedemerytalnego dla pracownika byłego państwowego przedsiębiorstwa rolnego, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia stwierdzono, że zaskarżoną decyzją odmówiono M. C. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego dla pracownika byłego państwowego przedsiębiorstwa rolnego, ponieważ nie spełnia określonych w ustawie warunków do jego przyznania, a w szczególności w dniu [...]r. nie posiadała statusu bezrobotnego. W odwołaniu od tej decyzji M. C. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego podając, że w Stadninie Koni S. Gospodarstwo G. była zatrudniona przez [...] lat, [...]miesiące i [...] dzień tj. od [...]r. do [...]r., od [...]r. do [...]r. i od [...]r. do [...]r., przez ponad [...] lat pracowała jako pracownik fizyczny przy obsłudze owiec (merynosów), wymagano od niej wielu dodatkowych umiejętności, pracy w nadgodzinach, w niedziele i święta, mimo to praca dawała jej wiele zadowolenia i satysfakcji, do dzisiaj nie może się pogodzić z tym, co spotkało wielu pracowników Stadniny w latach późniejszych, musiała się przekwalifikować, zaproponowano jej nowe warunki pracy i płacy tj. dozorcy, a w związku z reorganizacją była zmuszona w okresie od [...]r. [...]r. podjąć zatrudnienie u nowego pracodawcy tj. w PU "A" sp. z o. o. w L.. Z dniem [...]r. z uczuciem ulgi przyjęła wiadomość, że ponownie stanowisko dozorcy podlega pod gospodarstwo G., ale po dwóch latach klęski (powodzie) zaczęły się zwolnienia pracowników. Z dniem [...]r. otrzymała rozwiązanie umowy o pracę z zachowaniem 3. miesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynął [...]r, Przyczyną wypowiedzenia było zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Z dniem [...]r. uzyskała prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres jednego roku, wkrótce zaczęły się jej problemy zdrowotne, choroba postępowała szybko, skończyło się na poważnej operacji i długotrwałym leczeniu, orzeczeniem lekarza ZUS została uznana za niezdolną do pracy i otrzymała rentę od [...]r, płatną do [...]r. Poza tym skarżąca stwierdza, że urodziła się [...]r., posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący [...] lat, [...] miesiące i [...] dni, mieszka na terenie uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, nie spełnia jedynie warunku dotyczącego faktu, że w dniu [...]r. nie posiadała statusu bezrobotnego. Ponadto skarżąca podnosi, że ostatni zasiłek dla bezrobotnych wykorzystała w okresie od [...]r. do [...]r. i z dniem [...]r. została bez jakichkolwiek środków pieniężnych, jest kobietą schorowaną, załamaną psychicznie i bezradną, zdaje sobie sprawę, że nie znajdzie w swoim wieku i ze swoimi dolegliwościami osłabiającymi jej predyspozycję fizyczną żadnej pracy, tym bardziej, że cały czas jest w trakcie leczenia i przyjmuje leki. Na podstawie akt ustalono, że M. C. ur. się [...]r., zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. Filia w S. celem rejestracji dnia [...]r., po okresie pobierania renty inwalidzkiej od [...]r. do [...]r., przedłożyła świadectwa pracy dokumentujące okresy zatrudnienia w Stadninie Koni S. Gospodarstwo Hod. Zaród. G. od [...]r. do [...]r., w Stadninie Koni S. sp. z o.o. Gosp. G. od [...]r. do [...]r. i od [...]r. do [...]r. oraz w PU "A" sp. z o.o. od [...]r. do [...]r., udokumentowała okres uprawniający do zasiłku wynoszący [...] lat, [...] miesięcy i [...] dzień (w tym w byłym PPGR [...] lat, [...] miesiące i [...] dzień) i decyzją z dnia [...]r. została uznana z dniem [...]r. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od dnia [...]r., w wysokości [...]zł miesięcznie, podlegającej waloryzacji. Następnie decyzją z dnia [...]r. orzeczono o utracie przez M. C. prawa do zasiłku od dnia [...]r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. W dniu [...]r. M. C. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego ze względu na pracę w byłym przedsiębiorstwie rolnym. Na dzień złożenia wniosku skarżąca posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący [...] lat, [...] miesiące i [...] dni. Po rozpatrzeniu wniosku organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu 7 listopada 2001r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, 2) posiadał okres uprawniający do emerytury - wynoszący co najmniej lat 20 dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4) zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Wszystkie w wyżej cyt. przepisie warunki muszą być spełnione łącznie. Skarżąca mimo, że osiągnęła wiek 50 lat, posiada okres uprawniający do emerytury, była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej [...] lat i zamieszkuje w powiecie uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, to na dzień [...]r. nie posiadała statusu bezrobotnego i prawo do świadczenia przedemerytalnego nie może zostać jej przyznane. Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna skarżącej, chociaż istotna z jej punktu widzenia, nie może mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005r., sygn. akt K 19/02 /ogłoszonym w Dz.U. z dnia 12 kwietnia 2005r., nr 59, poz. 517/ stwierdzono, że art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) ustalający nowe brzmienie art. 37k ust. 9 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, Nr 90, poz. 844, Nr 122, poz. 1143. Nr 128, poz. 1176, Nr 135, poz. 1268, Nr 137, poz. 1302, Nr 142, poz. 1380, Nr 166, poz. 1608, Nr 203, poz. 1966, Nr 210, poz. 2036 i 2037, Nr 223, poz. 2217 i Nr 228, poz. 2255 oraz z 2004 r. Nr 64, poz. 593, Nr 69, poz. 624 i Nr 96, poz. 959) w części, w jakiej zawiera zwrot: "w dniu 7 listopada 2001 r.", uzależniający prawo do świadczenia przedemerytalnego pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej od posiadania w tym dniu statusu bezrobotnego, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Otóż podkreślić trzeba przede wszystkim, iż zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w innych przepisach właściwych dla danego postępowania. W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest co do zasady powinność uchylenia takiej decyzji. Wskazać trzeba także, iż przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643) wprowadzono do Kodeksu postępowania administracyjnego artykuł 145 a) stanowiący, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1) oraz że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Tak więc podnoszona okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności danego aktu prawnego (podstawy decyzji administracyjnej) jest z woli ustawodawcy samodzielną podstawą wznowieniową. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./, decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania skutkować powinno uwzględnieniem skargi, niezależnie od tego, czy Trybunał Konstytucyjny stwierdził utratę w określonym zakresie, czy też w całości mocy obowiązującej przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji, oraz od tego, czy dane naruszenie ma wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 "b" ustawy Prawo o postępowaniu ... ma bowiem na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. W świetle powyższego należy przyjąć, iż jest zasadą, że Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem - jak wykazano - powoływana okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (oraz decyzji organu pierwszej instancji) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji, gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie nadaje się do wykonania.