II SA/Wr 957/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr) Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Cisyk Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Idczak Po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi U. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych o d d a l a s k a r g ę Przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego przez U. K. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], nr [...], podjęta na podstawie art. 6 c ust. 2 pkt 2, 37 k ust. 1 pkt 2 i art. 37 l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r., nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta miasta [...] z dnia [...], nr [...], odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu ustalono, iż U. K. w dniu 4 września 2001 r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. i na mocy decyzji z dnia 25 września 2001 r. nabyła status osoby bezrobotnej z dniem rejestracji, z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 12 września 2001 r. W dniu 18 stycznia 2002 r. strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...], nr [...], orzekł o odmowie przyznania stronie świadczenia przedemerytalnego, ponieważ w dniu rejestracji nie spełniała warunków określonych w art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przedmiotową decyzję strona zaskarżyła, domagając się jej uchylenia i przyznania świadczenia. Organ odwoławczy ustalił, że na dzień rejestracji strona udokumentowała okres zatrudnienia uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat i 8 miesięcy. W dniu 18 stycznia 2002 r., tj. w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego przedłożyła zeznania świadków na okoliczność wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 11 lutego 1966 r. do 3 października 1969 r. Po zaliczeniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców oraz okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 3 grudnia 1990 r. do 3 listopada 1991 r. i od 3 kwietnia 1992 r. do 28 lutego 1993 r. do okresu zatrudnienia uprawniającego do emerytury. U. K. posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 31 lat, 3 miesiące i 21 dni, mając ukończone 52 lata życia. W stosunku do strony będzie miał zastosowanie art. 37 k ust. 1 pkt 2 znowelizowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r. Powołany wyżej przepis stanowi, iż świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Zgodnie z art. 37 l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. U. K. nie może jednak nabyć prawa do świadczenia przedemerytalnego według nowych zasad, gdyż w dniu rejestracji, tj. 4 września 2001 r. nowe uregulowania jeszcze nie obowiązywały. Wszystkie wymienione w art. 37k ust. 1 pkt 2, w związku z art. 37 1 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego, a więc spełnienie warunków do nabycia statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, osiągnięcie do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy wieku 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz udokumentowanie okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn muszą być spełnione kumulatywnie w dniu rejestracji danej osoby w powiatowym urzędzie pracy, która musi mieć miejsce po dniu wejścia w życie nowelizacji ustawy. W skardze wystąpiono o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem oraz podniesiono, iż skarżąca spełnia wszelkie przesłanki do nabycia świadczenia przedemerytalnego, tj. odpowiedni staż pracy, wiek i właściwy, przewidziany ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tryb rozwiązania stosunku pracy. W dacie rejestracji organ nie przyjął dokumentów dotyczących okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców i okresów pobierania zasiłków dla bezrobotnych. Skoro znowelizowana ustawa wskazuje, że osoby, które przed jej wejściem w życie zarejestrowały się w urzędzie pracy i spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach, to w ocenie skarżącej osoby, które przed wejściem w życie nowelizacji zarejestrowały się, ale nie nabyły prawa doświadczenia, mają prawo skorzystać ze znowelizowanych przepisów ustawy. Podniosła też, że czuje się skrzywdzona decyzjami administracyjnymi, gdyż osoby od niej młodsze i posiadające krótszy staż pracy mają prawo do świadczenia przedemerytalnego o ile zarejestrowały się po 1 stycznia 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Zgodzić się należało w pierwszym rzędzie z organami, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 514), zwanej dalej ustawą obowiązujący w dacie rejestracji skarżącej jako osoby bezrobotnej, tj. w dniu 4 września 2001 r., a nie w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia (18 stycznia 2002 r.), w brzmieniu: "świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący, co najmniej 34 lat dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1, z 1995 r. Nr 87, poz. 435, z 1996 r. Nr 5, poz. 34 oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 123, poz. 776, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 137, poz. 887 oraz z 2000 r. Nr 48, poz. 550). W przypadku skarżącej w grę wchodzi pkt 2, który w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno – Gospodarczych i wojewódzkich komisji dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. nr 154, poz. 1793), zwanej dalej ustawą nowelizacyjną, złagodził warunki dotyczącej wieku i stażu pracy. Przyjęto w nim bowiem, że wystarczające jest ukończenie przez kobietę 50 lat życia i osiągnięcie okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 30 lat. Bezspornie skarżąca spełnia przesłanki wynikające z pkt 2, w brzmieniu nadanym ustawa nowelizacyjną, ale nie spełniała ich w świetle przepisów ustawy obowiązujących w dacie rejestracji. Dla rozstrzygnięcia, która z wersji przepisów – czy obowiązujących w dacie rejestracji, czy w dacie złożenia wniosku o świadczenie - winna stanowić podstawę rozstrzygnięcia, kluczowe znaczenie ma przepis art. 11 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej, stanowiący, że osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach, z tym że: 1) podlegają one waloryzacji na zasadach określonych dla zasiłków dla bezrobotnych obowiązujących w okresie ich wypłacania, 2) do osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 24, 28, 28a, 29, 34 oraz 37l-37o ustawy wymienionej w art. 3 niniejszej ustawy, w zakresie dotyczącym świadczeń przedemerytalnych. Bezspornie skarżąca do żadnej z kategorii tych osób nie należała, gdyż nie spełniała obowiązującej w dacie rejestracji przesłanki posiadania określonego stażu pracy, wynoszącego 35 lat dla kobiet. Przepis art. 12 ustawy nowelizacyjnej ustanowił generalną zasadę wejścia w życie jej przepisów z dniem 1 stycznia 2002 r., co oznacza, ze mają one zastosowanie do stanów faktycznych, które zaistniały od tej daty. Jednocześnie zmieniony art. 37 l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, również zmieniony ustawą nowelizacyjną, który jak już wyżej wskazano wszedł w życie od dnia 1 stycznia 2002 r. i który miał zastosowanie do wniosków o przyznanie świadczenia złożonych po tej dacie, stanowił, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy (...). Użyty w tym ostatnim przepisie czasownik dokonany "spełniła", użyty w czasie przeszłym zdaje się wskazywać, że ustawodawca objął jego dyspozycją tylko te osoby, które posiadały uprawnienia do świadczenia zgodnie z przepisami obowiązującymi przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej. Skarżąca, której status winie być oceniany zgodnie z art. 37 l ust. 1 ustawy wg stanu na dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, spełnia przesłankę posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz posiadającej uprawnienie do zasiłku dla bezrobotnych, rozwiązano z nią stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ale nie posiadała ukończonych wymaganych dla kobiet 55 lat życia. Wyklucza to możliwość przyznania świadczenia, gdyż wszystkie wynikające z przepisu art. 37 k ustawy przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie, a to oznacza, że nie spełnienie chociażby jednej z nich – tak jak stało się to w przedmiotowej sprawie - wyklucza możliwość skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Uwzględniając powyższe, przy odrzuceniu argumentów natury słusznościowej, należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), należało orzec jak na wstępie.