II SA/Wr 989/01

Sygn. akt 3 II SA/Wr 989/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryka Łysikowska Sędziowie: Sędzia NSA - Barbara Adamiak Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska ( sprawozdawca) Protokolant- Krzysztof Caliński Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2004r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. odstępuje od orzeczenia o wykonaniu zaskarżonej decyzji. Sygn. akt 3 II SA/Wr 989/2001 1 UZASADNIENIE Na mocy art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ) w związku z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn.zm.) decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] nie stwierdzono u S. R. choroby zawodowej narządu głosu. Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w [...] decyzją nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono , że S. R. w latach 1961 - 1981 pracował jako nauczyciel historii w szkołach podstawowych na D. Ś. ( w K., T. i S. Ś.) w wymiarze 36 - 40 godzin tygodniowo. W latach 1981-1985 został powołany na stanowisko zastępcy dyrektora Szkoły Podstawowej w S. Ś., a w okresie od 1989 r. do 1994 r. na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w R. D. Powyższe funkcje pełnił pracując nadal dydaktycznie w pełnym wymiarze. Od 1.09.1994 r. przebywając na emeryturze okresowo również podejmował pracę nauczyciela historii w niepełnym wymiarze godzin (od 02.01.1996 r. do 30.06.1996 r. i od 17.01.1997 r. do 02.05.1997 r.). 31-letni okres pracy zawodowej w charakterze nauczyciela w pełnym wymiarze godzin tygodniowo, przy licznych, często łączonych klasach, wymagał forsownej pracy głosem. W 1999 r. S. R. przeszedł dwukrotne badania narządu głosu w W. Ośrodku Medycyny Pracy. W orzeczeniach z dnia 8 marca 1999 r. i 12 października Sygn. akt 3 II SA/Wr 989/2001 2 1999 r. W. Ośrodek Medycyny Pracy rozpoznał niedowład strun głosowych jednak w stopniu nie kwalifikującym do rozpoznania choroby zawodowej. W wyniku ponownych badań Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu z dnia 29.05.2000 r. rozpoznał dysfonię czynnościową uzasadniając, że istniejące zmiany chorobowe w obrębie narządu głosu nie są charakterystyczne dla organicznej patologii związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Tym samym stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Jak podniesiono dalej w motywach zaskarżonej decyzji - po analizie całości zebranej w sprawie dokumentacji oraz biorąc pod uwagę argumenty strony zawarte w odwołaniu - organ odwoławczy uznał za zasadne wystąpić do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o ustosunkowanie się do zgłoszonych przez stronę w toku postępowania zastrzeżeń oraz o bardziej szczegółowe wyjaśnienie powodów nierozpoznania choroby zawodowej. Przesłano także dostarczone wyniki badań wideostroboskopowych z Centrum Endoskopii Laryngologicznej we W. W odpowiedzi z dnia 8 lutego 2001 r. Instytut ponownie potwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, oceniając , że obserwacja przeprowadzona w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniach 6 marca i 17 kwietnia 2000r. pozwala orzec, że stwierdzone zmiany chorobowe w obrębie narządu głosu w postaci dysfonii o charakterze czynnościowym nie są typowe dla organicznej patologii związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. W konkluzji D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził , iż w sprawach diagnostyki medycznej wypowiedziały się zatem dwie upoważnione placówki medyczne: W. Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., zajmując Sygn. akt 3 II SA/Wr 989/2001 3 zgodnie jednoznaczne stanowisko o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej , natomiast Inspektor Sanitarny nie posiada kompetencji do kwestionowania orzeczeń medycznych. Nie godząc się z zaskarżoną decyzją strona w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o jej uchylenie wywodząc , iż jest ona krzywdząca dla strony , w czym utwierdzają ją wyniki kilkakrotnie przeprowadzonych badań w Centrum Endoskopii Laryngologicznej i Urologicznej we W. Potwierdziły one bowiem jednoznacznie fakt występowania niedowładu strun głosowych i jego związku z pracą nauczyciela, jaką wykonywał skarżący przez okres 33 lat. Warunki pracy wymagały forsownej pracy głosem. Odnosząc się do wydanych orzeczeń lekarskich skarżący zarzucił im wzajemną sprzeczność , gdyż w orzeczeniu W. Ośrodka Medycyny Pracy z 8 marca 1999 r. stwierdzono niedowład strun głosowych, lecz nie stwierdzono związku przyczynowego z wykonywanym zawodem , zaś w dniu 12 października 1999 r. orzeczono o niedowładzie strun głosowych, ale w stopniu nie kwalifikującym go do rozpoznania zawodowego uszkodzenia narządu głosu. Z kolei orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z daty 29 maja 2000 r. nie potwierdziło poprzednich rozpoznań i różni się od nich poprzez uznanie występowania u skarżącego dysfonii czynnościowej i przyjęcie , że ustalone zmiany chorobowe nie wiążą się z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Załączając do skargi między innymi wyniki badań wideostroboskopowych z 7 września 1999 r., 11 lutego i 6 czerwca 2000 r. oraz z 20 kwietnia 2001 r. z Centrum Endoskopii Laryngologicznej i Urologicznej we W., potwierdzających istnienie wymienionej jednostki chorobowej u skarżącego i jej związek z wykonywanym zatrudnieniem, skarżący podkreślił, iż w jego ocenie podważają one wiarygodność orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała dotychczasową Sygn. akt 3 II SA/Wr 989/2001 4 argumentację w sprawie , wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem norm postępowania administracyjnego w stopniu , który mógł mieć wpływ na wynik sprawy , a także z uchybieniem prawa materialnego , tj. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz.294 ze zm.). Stosownie do § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia , chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w Wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem , że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy. Ustalenie istnienia tych dwóch przesłanek , czyli rodzaju choroby wymienionej w Wykazie oraz związku między tą chorobą , a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy -winno nastąpić zgodnie z regułami obowiązującej procedury. W świetle art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekające organy stoją na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy , mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu spoczywa na organach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 kpa) oraz dokonania jego pełnej oceny ( art. 80 kpa) , czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów , które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej ( art. 107 § 3 kpa ). Zgodnie z przyjętym przez Kodeks Sygn. akt 3 H SA/Wr 989/2001 5 postępowania administracyjnego otwartym systemem dowodów ( art. 75 § 1 ) , jako dowód należy dopuścić wszystko , co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy , a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przyjęty w wymienionym rozporządzeniu tryb stwierdzania o chorobie zawodowej na podstawie orzeczeń jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych ( określonych w § 7 rozporządzenia) w żadnym wypadku nie wyłącza zasad postępowania administracyjnego , nie oznacza bezwzględnego związania organu orzekającego w sprawie , a zwłaszcza nie wprowadza ograniczeń co do treści cytowanego art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Godzi się zauważyć , że orzeczenia lekarskie mają bez wątpienia walor opinii biegłych , jakie wymienia art. 84 § 1 Kpa , stanowiąc dowód w rozumieniu art.75 § 1 Kpa, który - jak każdy inny , podlega pełnej swobodnej ocenie organu orzekającego , stosownie do art. 80 Kpa. Wobec powyższego - moc dowodowa orzeczenia jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych może być obalona za pomocą innego dowodu. Tym samym , skoro w postępowaniu administracyjnym strona ma uprawnienie do czynnego w nim udziału , co przejawia się między innymi możliwością powoływania się na dowody , które znajdują się w jej posiadaniu -w świetle przywołanych norm Kodeksu postępowania administracyjnego należało odnieść się także do przedłożonych przez skarżącego wyników badań wideostroboskopowych, których treść ewidentnie podważa ustalenia przyjęte w orzeczeniach Wałbrzyskiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Jakkolwiek organ odwoławczy powziął pewne wątpliwości co do wiarygodności rozpoznania przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. , przesyłając dostarczone przez skarżącego wyniki badań wideostroboskopowych pismem z dnia 15 września 2000 r., zwracając również uwagę na zasadniczą rozbieżność w rozpoznaniu schorzenia Sygn. akt 3 I! SA/Wr 989/2001 6 między orzeczeniem Wałbrzyskiego Ośrodka Medycyny Pracy, który stwierdził niedowład strun głosowych w stopniu nie kwalifikującym do przyjęcia zawodowego uszkodzenia narządu głosu , a Instytutu w S. , uznającego istnienie dysfonii czynnościowej - wnosząc o złożenie cyt. "szerszego uzasadnienia, - lecz ostatecznie nie zostały wyjaśnione przyczyny zaistniałych różnic co do określenia rodzaju choroby, a także nieznane pozostają powody nieuwzględnienia wyników badań przedłożonych przez skarżącego. W odpowiedzi bowiem Instytut w ogóle nie ustosunkował się do zapytania organu odwoławczego , nie przedkładając żadnego wyjaśnienia w tej materii poza podtrzymaniem dotychczasowej opinii w sprawie, co w rezultacie skutkowało - w ocenie Sądu - formalnym tylko podjęciem decyzji ostatecznej przez D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. Działając z naruszeniem przepisów artykułów 7, 77 § 1 , 80 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy nie przeprowadził wszechstronnej analizy całokształtu dowodów i nie wykazał dlaczego uznał za wiarygodne orzeczenie Instytutu , gdy na tle zarówno rozpoznania W. Ośrodka Medycyny Pracy oraz treści zaświadczeń lekarskich przedłożonych przez skarżącego ( w wyniku przeprowadzonych badań wieostroboskopowych) orzeczenie to w przedmiocie prawidłowości dokonanego ustalenia rodzaju choroby występującej u skarżącego budzi poważne zastrzeżenia. W tym kontekście , sam fakt zajęcia jednoznacznego stanowiska przez obie placówki medyczne , że występuje brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przy odmiennej ocenie typu schorzenia i pominięciu dowodów wskazanych przez skarżącego - nie może przesądzać w sprawie i jest nie do przyjęcia w świetle obowiązujących reguł procesowych. Abstrahując od powyższego należy podnieść, iż ustawodawca w żadnym z przepisów rozporządzenia , ani w załączniku do tego aktu prawnego - stanowiącym wykaz chorób, nie uwarunkował badania przesłanek w zakresie stwierdzania o chorobie zawodowej od ustalenia stopnia rozwoju schorzenia. Sygn. akt 3 II SAAA/r 989/2001 7 Zachodzi zatem brak podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej niedowładu strun głosowych zależnie od jego nasilenia. W ponownym postępowaniu organy winny wyeliminować wskazane powyżej uchybienia proceduralne . Z tych względów - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 , poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 , poz. 1271 z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji.